«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 9. ΝΥΚΤΕΡΙΣ ΚΑΙ ΓΑΛΑΙ

 Η νυχτερίδα και οι νυφίτσες, Jean Grandville 

Ο μύθος αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα και αρχαιότερα λογοτεχνικά είδη. Ο λαός αποτελεί τον πρώτο μυθοποιό, ο οποίος τους δημιούργησε μέσα από τις ανησυχίες του. Από τους μύθους των λαών πήραν έναυσμα οι ποιητές-μυθοποιοί και δημιούργησαν διάφορα είδη λογοτεχνημάτων.

Ο Αίσωπος με την πλούσια φαντασία του δημιούργησε πληθώρα μύθων με πρωταγωνιστές τα ζώα, καθώς είχε διακρίνει πως ο άνθρωπος από τα πολύ παλιά χρόνια ανέπτυξε πολύ στενή σχέση μαζί τους. Παρατηρούσε τις αντιδράσεις τους και έτσι ανέπτυξε τις δικές του. Έτσι, αργότερα έδωσε στα ζώα διάφορες ιδιότητες που αντικατοπτρίζουν την ψυχοσύνθεση και τις αντιδράσεις του ανθρώπου.
Κύριο χαρακτηριστικό τους η διδακτικότητα: όσο απλές και απαλλαγμένες από περιττά στοιχεία και αν φαίνονται, η κάθε ιστορία εμπεριέχει ένα μοναδικό ηθικό δίδαγμα το οποίο αναδεικνύεται μέσα από την δράση των ηρώων. 

Η νυχτερίδα και οι δυο νυφίτσες,
Χαρακτικό του Pierre Quentin Chedel 

Διδακτικότατος είναι και ο μύθος που θα αφηγηθούμε σήμερα.
Ένας μύθος, όπου ο Αίσωπος μας συμβουλεύει να προσαρμοζόμαστε στις εκάστοτε συνθήκες και πως μερικές φορές είναι σοφό να ελισσόμαστε και να μετατρέπουμε τις συνθήκες προς όφελός μας, ιδιαίτερα όταν βρισκόμαστε σε κατάσταση κινδύνου…

Ο ΜΥΘΟΣ:


ΝΥΚΤΕΡΙΣ ΚΑΙ ΓΑΛΑΙ:


«Νυκτερὶς ἐπὶ γῆς πεσοῦσα ὑπὸ γαλῆς συνελήφθη· μέλλουσα δὲ ἀναιρεῖσθαι παρεκάλει περὶ τῆς σωτηρίας. τῆς δὲ λεγούσης ὡς οὐ δύναται αὐτὴν ἀπολῦσαι —φύσει γὰρ πᾶσι πολεμεῖ πτηνοῖς—, ἔφησεν αὐτὴ μὴ ὄρνεον εἶναι ἀλλὰ μῦν καὶ οὕτως ἀφείθη. ὕστερον δὲ πάλιν πεσοῦσα καὶ συλληφθεῖσα ὑπὸ ἑτέρας γαλῆς ἐδεῖτο, ὅπως μὴ θύσῃ αὐτήν. τῆς δὲ εἰπούσης ἅπασι μυσὶ διεχθραίνειν ἔλεγεν αὐτὴ μὴ μῦν εἶναι ἀλλὰ νυκτερίδα, καὶ πάλιν ἀπελύθη. οὕτω τε συνέβη αὐτῇ δὶς ἐναλλαξαμένῃ τὸ ὄνομα τῆς σωτηρίας περιγενέσθαι.
ἀτὰρ οὖν καὶ ἡμᾶς δεῖ μὴ ἀεὶ τοῖς αὐτοῖς ἐπιμένειν λογιζομένους, ὅτι οἱ τοῖς καιροῖς συμμετασχηματιζόμενοι πολλάκις καὶ τοὺς σφοδροὺς τῶν κινδύνων ἐκφεύγουσιν.»


Στα Νέα Ελληνικά:

Εικονογράφηση στο κείμενο του Λαφονταίν

Η νυχτερίδα και οι νυφίτσες:

«Έτυχε κάποτε η νυχτερίδα να πέσει κάτω στο έδαφος. Τότε μια νυφίτσα την τσάκωσε και ετοιμαζόταν να την ξεπαστρέψει. Η νυχτερίδα, βέβαια, εκλιπαρούσε για τη ζωή της, αλλά η νυφίτσα τής το ξεκαθάρισε:
«Είναι των αδυνάτων αδύνατον να σου τη χαρίσω — βλέπεις, είμαι εκ φύσεως εχθρός όλων των πετούμενων».
«Μα εγώ δεν είμαι πουλί», στρίγγλισε η νυχτερίδα. «Δεν βλέπεις; Ποντίκι είμαι».
Η νυφίτσα, λοιπόν, την άφησε ελεύθερη. Πιο ύστερα, που λέτε, η νυχτερίδα έπεσε ξανά χάμω και την αιχμαλώτισε κάποια άλλη νυφίτσα. Βάλθηκε λοιπόν πάλι να παρακαλεί:
 «Αχ, μη με κομματιάσεις, μη!». Τούτη η δεύτερη νυφίτσα αντέτεινε ότι διεξάγει ατέρμονο πόλεμο ενάντια στα ποντίκια. Τότε η αιχμάλωτη βρήκε άλλη δικαιολογία:
«Μα εγώ δεν είμαι ποντίκι. Είμαι νυχτερίδα».
Έτσι τη γλίτωσε πάλι. Το αποτέλεσμα: αλλάζοντας δύο φορές το όνομά της, η νυχτερίδα κατόρθωσε να σώσει τη ζωή της.
Λοιπόν, το ίδιο ισχύει και για εμάς. Δεν πρέπει να μένουμε συνέχεια προσκολλημένοι στα ίδια και τα ίδια. Απεναντίας, ας βάλουμε τούτο στο μυαλό μας: Όσοι αλλάζουν για να προσαρμοστούν στις εκάστοτε περιστάσεις πολύ συχνά ξεφεύγουν από τρομερούς κινδύνους».

Αυτό τον Αισωπικό μύθο επεξεργάζεται και ο Λαφονταίν. Τον παρουσιάζει στην πρώτη του Συλλογή Μύθων που δημοσιεύτηκε το 1668 και τον τιτλοφορεί: «Η νυχτερίδα και οι δύο νυφίτσες».

Ο Λαφονταίν τελειώνει την έμμετρη αφήγηση με το δίστιχο:

«Πολλούς έχουμε δει συχνά ν’αλλάζουνε την όψη,

στον κίνδυνο μπροστά, όπως η νυχτερίδα προσποιήθηκε πρόσωπα δυο…»

 Η νυχτερίδα και οι νυφίτσες, Auguste Vimar 

ΜΟΥΣΙΚΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ:

1. Η πρώτη μουσική πρόταση είναι του ταλαντούχου γάλλου συνθέτη, Charles Lecocq, γνωστού ως διάδοχος του Ζακ Όφενμπαχ, αφού απέκτησε δημοφιλία με τις οπερέτες και κωμικές του όπερες. Οι κριτικοί συχνά αναφέρονταν στην κομψότητα της συνθετικής γραφής του και τον επαινούσαν για «το ελαφρύ άγγιγμα της μουσικής του, το λυρισμό και τη φινέτσα της».

Στον τραγουδιστικό του κύκλο: «Fables-Μύθοι» για υψηλή ανδρική φωνή και πιάνο, οι αναλυτές υπογραμμίζουν την ευρηματικότητα ως προς τη συντομία των μελωδιών του Lecocq, που ταιριάζουν απόλυτα με το ύφος των εύστοχων κειμένων.

Charles Lecocq: «Fables de La Fontaine, La chauve-souris et les 2 belettes»:

2. Από τα δημοφιλή μουσικά σύνολα της εποχής μας, ειδικευμένα στο ρεπερτόριο πρώιμης μουσικής, αλλά και το ιστορικό γαλλικό τραγούδι είναι το Les Lunaisiens.
Τα μέλη του αναδεικνύουν πρωτότυπες μορφές ερμηνείας χρησιμοποιώντας τη διασκευή και τον αυτοσχεδιασμό. Όσον αφορά τις φωνητικές συνθέσεις, ο ιδρυτή τους, Arnaud Marzorati υποστηρίζει πως προσπαθούν να παρουσιάζουν το κείμενο κάθε τραγουδιού ως «μάρτυρα του παρελθόντος και σχολιαστή μιας ανθρώπινης περιπέτειας...»

Από τις αγαπημένες στο κοινό δουλειές τους είναι και το: Le singe et l’épouvantail d'après les Fables de La Fontaine, μια μουσική αφήγηση μύθων του Λαφονταίν από χορωδία με συνοδεία μικρού συνόλου.
Η προσαρμογή των στίχων έγινε από τον Pierre Senges, ενώ η μουσική μεταγραφή ανωνύμου από τον Marzorati...

La Chauve-Souris et les deux Belettes:

«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 5. Κόραξ και αλώπηξ

"Κόρακας και Αλεπού", JJ Grandville

Οι μύθοι του Αισώπου είναι πάντα διαχρονικοί και αναλλοίωτοι.
΄Εχουν παραδειγματικό και διδακτικό χαρακτήρα, με πρωταγωνιστές ζώα που τους προσδίδονται τα στοιχεία της ανθρώπινης συμπεριφοράς. 

Γνωρίζουμε πως ο Αριστοτέλης ήταν ένας έντονος και συστηματικός συλλέκτης γρίφων, λαογραφίας, και παροιμιών. Το ότι ο ίδιος και η σχολή του έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον και μελέτησαν του Μύθους του Αισώπου, αποδεικνύει το μέγεθος και την αξία του αρχαίου μυθοποιού.
Θέση, που ενισχύεται επίσης, και από το ότι -όπως διηγείται ο Πλάτων- και ο μέγας Σωκράτης στιχουργούσε από μνήμης όσους Αισώπειους μύθους γνώριζε...

Η σημερινή ιστορία του παραμυθά προγόνου μας αναφέρεται στις ψεύτικες κολακείες, που σκοπό έχουν το προσωπικό όφελος. Το ηθικό της δίδαγμα συνοψίζεται στο ότι δεν είναι ανάγκη να πιστεύουμε τον καθένα για τα ωραία λόγια που μας λέει ή για αυτά που μας δίνει για να μας καλοπιάσει…

"Κόρακας και Αλεπού", Léon Rousseau

Ο ΜΥΘΟΣ:

Κόραξ κρέας ἁρπάσας ἐπί τινος δένδρου ἐκάθισεν. Ἀλώπηξ δὲ θεασαμένη αὐτὸν καὶ βουλομένη τοῦ κρέατος περιγενέσθαι στᾶσα ἐπῄνει αὐτον ὡς εὐμεγέθη τε καὶ καλόν, λέγουσα καὶ ὡς πρέπει αὐτῷ μάλιστα τῶν ὀρνέων βασιλεύειν, καὶ τοῦτο πάντως ἂν ἐγένετο, εἰ φωνὴν εἶχεν. Ὁ δὲ παραστῆσαι αὐτῇ θέλων ὅτι καὶ φωνὴν ἔχει, ἀποβαλὼν τὸ κρέας μεγάλα ἐκεκράγει. Ἐκείνη δὲ προσδραμοῦσα καὶ τὸ κρέας ἁρπάσασα ἔφη·
«Ὦ κόραξ, καὶ φρένας εἰ εἶχες, οὐδὲν ἂν ἐδέησας εἰς τὸ πάντων σε βασιλεῦσαι.»

Πρὸς ἄνδρα ἀνόητον ὁ λόγος εὔκαιρος.


Στα Νέα Ελληνικά:

Ένας κόρακας έκλεψε ένα κομμάτι κρέας και πήγε κάθισε σε ένα δέντρο για να το φάει. Τον βλέπει τότε μια αλεπού και άρχισε να τον παινεύει:
«τι μεγάλο που είναι το άνοιγμα των φτερών σου! Τι γυαλιστερά φτερά! τι επιβλητική παρουσία! Τι δυνατό ράμφος! Με όλα τα προσόντα που έχεις, αν είχες και δυνατή φωνή, θα γινόσουν σίγουρα ο βασιλιάς των πουλιών».
Τότε ο κόρακας, για να αποδείξει ότι έχει και δυνατή φωνή, άνοιξε το στόμα του για να κράξει· ανοίγοντας βέβαια το στόμα, του έπεσε το κρέας που κρατούσε, και το άρπαξε η αλεπού. Του είπε τότε:
«βλέπω ότι και φωνή δυνατή έχεις! Ε, λοιπόν, και λίγο μυαλό αν είχες, τότε σίγουρα θα γινόσουνα ο βασιλιάς των πουλιών»

Ο μύθος διδάσκει πως δεν πρέπει να είμαστε ευκολόπιστοι ακόμα και σε επαίνους. Μόνο οι ανόητοι παρασύρονται από κόλακες κι όποιος έχει μυαλό, φυλάγεται…



Ο μεγάλος μας μυθοποιός ήταν πανέξυπνος και ετοιμόλογος. Οι ιστορίες του που σώζονται στο πέρασμα των αιώνων παραμένουν αναλλοίωτες, επίκαιρες, φρέσκιες και διαχρονικές. Τα μηνύματα και οι συμβουλές του, δεν ενοχλούν γιατί δίνονται με τρόπο ευχάριστο και διασκεδαστικό μέσα από το στόμα των ζώων-πρωταγωνιστών του.

Είναι αλήθειες ντυμένες το διασκεδαστικό Αισωπικό ένδυμα, που συναρπάζει τον αναγνώστη κάθε ηλικίας. Ο παιδευτικός χαρακτήρας και ο διδακτικός τόνος των Μύθων του Αισώπου γοητεύει, καθώς λειτουργεί ως σύμβολο, κληροδοτώντας μας τη σοφία αιώνων. Γι’ αυτό δεν είναι τυχαίο που αποδόθηκε στον Αίσωπο το τίτλος του «ιδρυτή» του λογοτεχνικού είδους που σήμερα ονομάζεται παραβολή ή αλληγορία, του «κορυφαίου» της λεγόμενης διδακτικής μυθολογίας.



Ο Ζαν ντε Λαφονταίν στην έμμετρη μεταφορά του καταλήγει:

«…Καλέ μου κόρακα,

Μάθε ότι κάθε κόλακας

ζει σε βάρος του θύματός του:

Αυτό το μάθημα αξίζει ένα τυρί,
χωρίς αμφιβολία.

Το κοράκι, ντροπιασμένο

μα και προβληματισμένο,

έδωσε όρκο, μα καθυστερημένα,
ότι δεν θα την ξαναπατήσει».

Όπως συνέβη με αρκετούς άλλους μύθους του Aισώπου σε επεξεργασία Λαφονταίν, υπήρξε δυσαρέσκεια στους χριστιανικούς κύκλους, όπου θεωρήθηκε ότι η ηθική προσβλήθηκε επιτρέποντας στην αλεπού να μείνει ατιμώρητη για την πράξη τη κλοπής.
Έτσι, δόθηκε συνέχεια με τη μορφή δημοφιλών στίχων, όπου υποστηρίζουν πως η αλεπού πέθανε γρήγορα με τις υπόλοιπες αλεπούδες να θρηνούν και το κοράκι να δηλώνει:

Που πέθανε, καθόλου δεν λυπάμαι
Πήρε το τυρί μου και το έφαγε
Αργεί αλλά δεν λησμονεί
Τιμωρήθηκε απ' τη μοίρα...

Η απεικόνιση του μύθου στο αραβικό: "Καλίλα και Ντίμνα"

Από τα πιο δημοφιλή και σημαντικότερα βιβλία που γράφτηκαν ποτέ είναι ένα αριστούργημα της αραβικής λογοτεχνίας με τίτλο: "Καλίλα και Ντίμνα". Αποτελείται από δεκαπέντε κεφάλαια που περιέχουν πολλούς μύθους των οποίων οι ήρωες είναι ζώα. 

Ανάμεσά τους κι ένας παρεμφερής μύθος, με αυτόν του Αισώπου, μια ιστορία κολακείας της Ανατολής, όπου ένα τσακάλι επαινεί τη φωνή του κόρακα όταν εκείνο σκαρφαλωμένο σε μια μυρτιλιά γεύεται τους ώριμους καρπούς της. Το κοράκι, που κατανοεί την πονηριά του τσακαλιού απαντά μεγαλόψυχα και μοιράζεται με το τσακάλι λίγα από τα φρούτα... 

Aξίζει να αναφερθεί πως ο μύθος του "Κόρακα και της Αλεπούς" ήταν αγαπημένος και για τους σχεδιαστές γραμματοσήμων. Μεταξύ των χωρών που το έχουν παρουσιάσει είναι και η χώρα μας σ' ένα γραμματόσημο των 32 δραχμών που εκδόθηκε το 1987, μέρος της σειράς με θέμα του Μύθους του Αισώπου:

georgakas

MOYΣΙΚΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ:

1. Ιδιαίτερα πνευματώδης συνθέτης ο Ζακ Όφενμπαχ, μάς δίνει μια παρτιτούρα δροσερή, κεφάτη, αέρινη και διασκεδαστική, η μελωδική γραμμή και ο ρυθμός της οποίας ταιριάζουν εύστοχα στο σατιρικό ύφος, τις αιχμές και νύξεις του διδακτικού μύθου του "Κόρακα και της Αλεπούς".

Offenbach: Fables de la Fontaine-«Le corbeau and le renard»

2. Οι κριτικοί συχνά αναφέρονταν στην κομψότητα της συνθετικής γραφής του Charles Lecocq και τον επαινούσαν για «το ελαφρύ άγγιγμα της μουσικής του, το λυρισμό και τη φινέτσα της».

Στοιχεία που βρίσκουμε στον τραγουδιστικό κύκλο «Fables-Μύθοι» για υψηλή ανδρική φωνή και πιάνο:

Charles Lecocq: Fables de La Fontaine-«Le corbeau and le renard»:

3. Από τη σύγχρονη εποχή ο γάλλος τραγουδοποιός και συνθέτης, Grégoire (γεννημένος Grégoire Boissenot),  μάς δίνει μια μελωδία αφηγηματικού ύφους με νοσταλγική χροιά που παραπέμπει στο παρελθόν της σοφίας του Αισώπου…

4. Από το γαλλικό μπαρόκ, ο Louis-Nicolas Clérambault διακρίθηκε για τις εμπνευσμένες από μύθους κοσμικές συνθέσεις του. Η μουσική συλλογή του «Fables-Μύθοι» που ξεχωρίζει για την ευρηματική συνθετική γραφή και τη μελωδική φυσικότητα περιλαμβάνει και τον μύθο του Αισώπου: «Αλεπού και κόρακας»....

 Louis-Nicolas Clérambault: «Le corbeau and le renard»:

5. Ιδιαίτερη είναι η σύνθεση του Γκουνώ εμπνευσμένη από μύθους του Λαφονταίν γα τρίφωνη χορωδία. Ο γάλλος συνθέτης τονίζει το ιδιαίτερο ύφος του κειμένου με τη γραμμική απαλότητα της μελωδίας του, την οποία χαρακτηρίζει ποιητικότητα και συγκρατημένη έξαρση ευθυμίας.  

Charles Gounod: Charles Gounod: Le corbeau and le renard για χορωδία acapella

6. Ο  Maurice Delage, μέλος της περιβόητης Ομάδας καινοτόμων καλλιτεχνών «Απάτσι», στην εποχή του υπήρξε βιρτουόζος πιανίστας, αγαπητός φίλος του Ραβέλ και ο πρώτος μαθητής του. Η σύνθεσή του-έμπνευση από τον Αισωπικό μύθο αποτελεί μια "ζωγραφιά παραμυθικών ηχοχρωμάτων" ιδιαίτερης αισθητικής, αρμονίας και μελωδική γραμμής.

Maurice Delage: Le corbeau et le renard :

«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 4. ΛΥΚΟΣ και ΑΡΗΝ

"Ο Λύκος και το Αρνί", εικονογράφηση του μύθου
Jean-Baptiste Oudry 

,

 

Ο Αίσωπος ταξίδεψε σε πολλά μέρη. Ίσως γι’ αυτό, πόλεις και χώρες διεκδικούν την καταγωγή του, Σάμος, Θράκη, Σάρδεις, Αίγυπτος...

Υπάρχουν και κείνοι που ισχυρίζονται πως δεν υπήρξε ποτέ. Όσοι όμως αποδέχονται την ύπαρξή του, συμφωνούν για την ευφυία και οξυδέρκειά του και τον θαυμάζουν για τον ευρηματικό τρόπο που έπλασε τους μύθους του, αυτές τις σύντομες ιστορίες που δεν τις έγραψε, αλλά τις διηγήθηκε. Κι όλες, ήταν διατυπωμένες με σατιρικό ύφος και κατέληγαν σε ένα διδακτικό επιμύθιο. Γι' αυτό ο Ηρόδοτος χαρακτήριζε τον Αίσωπο, «λογοποιό».


Ο μαυριδερός, κακάσχημος παραμυθάς της αρχαιότητος, στο σημερινό μύθο του μάς διδάσκει πως: Αν κάποιος είναι αποφασισμένος να πράξει το κακό, όσο καλά και να υπερασπιστείς τον εαυτό σου, δεν πρόκειται να δώσει σημασία.
Όταν κάποιος θέλει να ασκήσει βία, ζητάει προφάσεις για να το κάνει και τελικά υπερισχύει ο λόγος του δυνατοτέρου...


Ο ΜΥΘΟΣ:

Λύκος θεασάμενος ἄρνα ἀπό τινος ποταμοῦ πίνοντα, τοῦτον ἐβουλήθη μετά τινος εὐλόγου αἰτίας καταθοινήσασθαι. Διόπερ στὰς ἀνωτέρω ᾐτιᾶτο αὐτὸν ὡς θολοῦντα τὸ ὕδωρ καὶ πιεῖν αὐτὸν μὴ ἐῶντα. Τοῦ δὲ λέγοντος ὡς ἄκροις τοῖς χείλεσι πίνει καὶ ἄλλως οὐ δυνατὸν κατωτέρω ἑστῶτα ἐπάνω ταράσσειν τὸ ὕδωρ, ὁ λύκος ἀποτυχὼν ταύτης τῆς αἰτίας ἔφη·
«Ἀλλὰ πέρυσι τὸν πατέρα μου ἐλοιδόρησας.»
Εἰπόντος δὲ ἐκείνου μηδὲ τότε γεγενῆσθαι, ὁ λύκος ἔφη πρὸς αὐτόν·
«Ἐὰν σὺ ἀπολογιῶν εὐπορῇς, ἐγώ σε οὐχ ἧττον κατέδομαι.»

Ὁ λόγος δηλοῖ ὅτι οἷα ἡ πρόθεσίς ἐστιν ἀδικεῖν, παρ’ αὐτοῖς οὐδὲ δικαία ἀπολογία ἰσχύει.

Στα Νέα Ελληνικά:

Λύκος είδε ένα αρνάκι που έπινε από ένα ποτάμι, και ήθελε να το κατασπαράξει. Τότε είπε: -"κατηγορείσαι ότι θολώνεις το νερό του ποταμού και δεν αφήνεις εμένα να πιώ! Γι' αυτό η τιμωρία σου θα είναι να σε φάω!"
- "μα πώς είναι δυνατόν, αγαπητέ μου λύκε;", απάντησε το αρνάκι, "να θολώνω ολόκληρο ποταμό μόνο που ακουμπάω τα χείλη μου; Άλλωστε το ρεύμα του ποταμού έρχεται προς τη δική μου μεριά, όχι προς τη δική σου για να σου φέρει, αν υποθέσουμε, κάποια βρωμιά από μένα!".
 - "Ά, ναί; Ωστόσο και πάλι σε καταδικάζω εις θάνατον για συκοφαντική δυσφήμιση, γιατί κορόιδεψες τον πατέρα μου!"
 - "Εγώ, να κοροϊδέψω τον πατέρα σου, που ούτε καν τον ξέρω; Πότε έγινε τέτοιο πράγμα;" - "Πέρσι τέτοια εποχή"
- "Μα πέρσι εγώ ούτε είχα γεννηθεί! Φέτος γεννήθηκα!".
Λέει τότε ο λύκος: "Βλέπω το έχεις εύκολο να βρίσκεις ωραίες δικαιολογίες, αλλά με τις δικαιολογίες σου αν νόμισες ότι δεν θα σε φάω, είσαι πολύ γελασμένο!" κι ευθύς ορμά στο αρνάκι...

Όταν κάποιος θέλει να ασκήσει βία, ζητάει προφάσεις για να το κάνει, όπως βλέπετε, φίλοι μου. Αλλά ακόμη κι αν δεν βρει την κατάλληλη πρόφαση, αφού επιθυμεί τη βία, θα την ασκήσει και θα επιβάλλει το δικό του.

"Ο Λύκος και το Αρνί", εικονογράφηση του μύθου, Γκυστάβ Ντορέ

Όπως κάθε μύθος, έτσι κι αυτός έχει σοφία, αποτελεί διαχρονική αξία, απορρέουσα από τις επιταγές της φύσης και της ζωής. Κύριος εκφραστής και τέλειος διαμορφωτής του υπήρξε ο Αίσωπος, κι ας έζησε -αν έζησε- το μακρινό 600 π.Χ....

Το 17ο αι. η συγγραφή μύθων ήταν σύνηθες φαινόμενο. Ο Λαφονταίν στην περίφημη  διαμάχη Αρχαίων-Συγχρόνων τάχθηκε υπέρ των Αρχαίων. Όμως, ως άνθρωπος της εποχής του υιοθέτησε τον διδακτικό τρόπο γραφής. Ο μύθος στην εποχή του ήταν η εφημερίδα των σαλονιών. Στον κόσμο άρεσε να διαβάζει, να ακούει, να διασκεδάζει με τη συγγραφή μύθων που αφορούν κάποιο καθημερινό θέμα. Ο μύθος που οφείλει πολλά στον αυτοσχεδιασμό εμφανίζεται σαν αίνιγμα του οποίοι οι ακροατές αρέσκονται να ανακαλύπτουν το κλειδί των ερμηνειών. Πάνω απ' όλα αποτελεί  είδος τέρψης.

MOYΣΙΚΕΣ ΕΜΠΝΕΥΣΕΙΣ:

Όπως ο μύθος του "Τζίτζικα και του Μέρμηγκα" της προηγούμενης εβδομάδος, έτσι και ο σημερινός με το "Λύκο και το Αρνί" είναι δημοφιλέστατος γι' αυτό και αποτέλεσε τη βάση αρκετών μουσικών δημιουργιών.

1. Η πρώτη μουσική επιλογή είναι του γαλλορουμάνου, Vladimir Cosma. Πρόκειται για μουσικό παραμύθι για αφηγητή και συμφωνική ορχήστρα σε ρυθμό πασοντόμπλε, στο ύφος του γνωστού "Ο Πέτρος και ο Λύκος" του Προκόφιεφ. Απλή και εύληπτη μουσική, που τίθεται στην υπηρεσία του κειμένου, ώστε να προκαλέσει τους κατάλληλους συνειρμούς στο ακροατήριο. Στο ρόλο του αφηγητή ο ηθοποιός και τραγουδιστής, Lambert Wilson.

Vladimir Cosma: "Le loup et l'agneau":

2. Η γαλλίδα συνθέτις, Isabelle Aboulker είναι ιδιαίτερα γνωστή για τα φωνητικά της έργα, τις όπερες, καθώς επίσης και την επιτυχημένη εκπαιδευτική της δράση.

Λόγω της δουλειάς της και της στενής επαφής της με τα παιδιά, η Isabelle Aboulker συνέθεσε έργα στα οποία οι μαθητές της θα μπορούσαν να συμμετάσχουν έμμεσα ή άμεσα. Ένα τέτοιο έργο αποτελεί και η εμπνευσμένη από 15 μύθους του Λαφονταίν με τίτλο: "Les Fables enchantées - Οι γοητευτικοί μύθοι".

Ενδέκατος μύθος της μουσικής συλλογής είναι ο "Λύκος και το Αρνί" για αφηγητή, υψίφωνο και πιάνο με εμφανέστατο τον αφηγηματικό χαρακτήρα:

Isabelle Aboulker: "Les Fables enchantées, Le loup et l'agneau":

3. Πολλές δεκαετίες νωρίτερα από τους Κοσμά και Αμπουλκέρ μια μουσική απεικόνιση του μύθου μάς έδωσε ο διάδοχος του Ζακ Όφενμπαχ, ταλαντούχος, Charles Lecocq, για τον οποίο συχνά οι κριτικοί επαίνεσαν το λυρισμό και την κομψότητα της συνθετικής γραφής του.
Στον τραγουδιστικό κύκλο «Fables-Μύθοι» για υψηλή ανδρική φωνή και πιάνο, οι μουσικολόγοι υπογραμμίζουν την ευρηματικότητα ως προς τη συντομία των μελωδιών του Lecocq, που ταιριάζουν απόλυτα με το ύφος των εύστοχων κειμένων.

Charles Lecocq: "Fables de La Fontaine, Ν.2: Le loup et l'agneau":

4. Μπορεί ο André Caplet να μας είναι περισσότερο γνωστός για τις ενορχηστρώσεις των έργων του Ντεμπισί, όμως διακρίθηκε στις αρχές του 20ου αι. ως δ/ντής ορχήστρας και συνθέτης, τόσο σε φωνητικής όσο και ενόργανης μουσικής, έργα.

Το 1920 αφηγήθηκε μουσικά τρεις από τους Αισώπιους μύθους, όπως τούς είχε επεξεργαστεί ο συμπατριώτης του, Λαφονταίν. Στο "loup et l'agneau" για βαρύτονο και πιάνο, η μελωδία ηχεί μιμητικά, άλλοτε με ένταση, άλλοτε με σαρκασμό κι άλλοτε σε ύφος πρόζας. Ιδιαίτερα τολμηρές αρμονίες ζωγραφίζουν πολύχρωμα το σκηνικό, προβάλλοντας τον διασκεδαστικό -πέρα από διδακτικό- ρόλο του μύθου, με χαρακτηριστικά τα μέρη που ο βαρύτονος στο ρόλο του προβάτου..."βελάζει".

André Caplet: "3 Fables de La Fontaine: No. 3, Le loup et l'agneau" :

«Αισωπικοί Μύθοι μετά μουσικής» 3. ΜΥΡΜΗΞ και ΚΑΝΘΑΡΟΣ

«Το μυρμήγκι και ο τζίτζικας», Grandville

Συνεχίζουμε και σήμερα με τις αλληγορικές ιστορίες με τον ηθικοδιδακτικό χαρακτήρα, που επινόησε ο ευφυής Αίσωπος.

Μύθοι σύντομοι, περιεκτικοί, διδακτικοί και συχνά πνευματώδεις.
Δίκαια οι ειδικοί χαρακτηρίζουν τους μύθους του Αισώπου την «αρχέτυπη αγωγή του πολίτη», αφού διαμορφώνουν τη σκέψη του, κοινωνική και πολιτική. Εδώ θα πρέπει να επισημανθεί πως σε αντίθεση με τα κλασικά ευρωπαϊκά παραμύθια, οι Αισώπιοι μύθοι δεν περιέχουν τα στοιχεία του μεταφυσικού και του φόβου.

Η σημερινή ιστορία του αρχαίου μας πρόγονου υπογραμμίζει την προνοητικότητα και την ανάγκη να φροντίζουμε εγκαίρως για κάτι προτού συμβεί...

Θέρους ὥρᾳ μύρμηξ περιπατῶν κατὰ τὴν ἄρουραν πυροὺς καὶ κριθὰς συνέλεγεν, ἀποθησαυριζόμενος ἑαυτῷ τροφὴν εἰς τὸν χειμῶνα. Κάνθαρος δὲ τοῦτον θεασάμενος ἐθαύμασεν ὡς ἐπιπονώτατον, εἴγε παρ’ αὐτὸν τὸν καιρὸν μοχθεῖ παρ’ ὃν τὰ ἄλλα ζῷα πόνων ἀφειμένα ῥᾳστώνην ἄγει.
Ὁ δὲ τότε μὲν ἡσύχαζεν· ὕστερον δέ, ὅτε χειμὼν ἐνέστη, τῆς κόπρου ὑπὸ τοῦ ὄμβρου ἐκλυθείσης, ὁ κάνθαρος ἧκε πρὸς αὐτὸν λιμώττων καὶ τροφῆς μεταλαβεῖν δεόμενος.
Ὁ δὲ ἔφη πρὸς αὐτόν:
«Ὦ κάνθαρε, ἀλλ’ εἰ τότε ἐπόνεις, ὅτε ἐμόχθουν καὶ ἐμὲ ὠνείδιζες, οὐκ ἂν νῦν τροφῆς ἐπεδέου.»

Οὕτως οἱ παρὰ τὰς εὐθηνείας τοῦ μέλλοντος μὴ προνοούμενοι παρὰ τὰς τῶν καιρῶν μεταβολὰς τὰ μέγιστα δυστυχοῦσιν.

Στα Nέα Ελληνικά

Το μυρμήγκι όλο το καλοκαίρι αγωνιζόταν επίπονα μαζεύοντας και αποθηκεύοντας σπόρους και κάθε είδους τροφή. Το σκαθάρι, που τρεφόταν με κοπριά και την είχε μπόλικη, έβλεπε αυτήν τη συμπεριφορά πολύ εκκεντρική και κορόιδευε το μυρμήγκι.
Ύστερα, όταν ήρθε ο χειμώνας, δεν βρισκόταν για το σκαθάρι κοπριά να τρώει, ακόμη και εκεί όπου τα βόδια έβγαιναν στην εξοχή και κόπριζαν, οι βροχές και άνεμοι σκόρπιζαν την κοπριά, έτσι το σκαθάρι πεινούσε. Πήγε τότε στο μυρμήγκι και του ζήτησε λίγη τροφή:
«Εσύ έχεις αρκετή τροφή, αφού μάζευες όλο το καλοκαίρι. Δώσε λίγη τροφή και σε μένα, γιατί θα ψοφήσω από την πείνα.»
-«Αν ήθελες να μην πεινάσεις, έπρεπε και εσύ να μαζεύεις. Εγώ σου έδινα το καλό παράδειγμα, αλλά εσύ αντί να με μιμηθείς, με κορόιδευες»

Ο μύθος μάς διδάσκει την προνοητικότητα. Πρέπει να φροντίζουμε για το μέλλον, ιδιαίτερα αν γνωρίζουμε τις ανάγκες, που θα προκύψουν από πριν, καθώς όπως λέει και η παροιμία, μια άλλη μορφή έκφρασης της λαϊκής σοφίας: «Των φρονίμων τα παιδιά, πριν πεινάσουν μαγειρεύουν»...
Ο μεγάλος παραμυθάς πολύ διασκεδαστικά μάς υπενθυμίζει πως αν είμαστε προσεκτικοί και προνοητικοί, ελαχιστοποιούνται οι απρόβλεπτες καταστάσεις, καθώς και οι κίνδυνοι να βρεθούμε σε δύσκολη θέση.

Κάποιοι, ανάμεσά τους και ο Ζαν Ζακ Ρουσώ θεώρησε διφορούμενο το μύθο και δύσκολο να ερμηνευθεί. Ο Λαφονταίν στη δική του επεξεργασία αναδεικνύει και τους δύο χαρακτήρες, αναφερόμενος από τη μια στο ατομιστικό και αστικό πνεύμα του μυρμηγκιού και απ' την άλλη στην καλλιτεχνική και μποέμ συμπεριφορά του τζίτζικα.



Μέχρι σήμερα οι Μύθοι του Αισώπου έχουν ταξιδέψει σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της γης. Έχουν επηρεάσει ανθρώπους του πνεύματος και της τέχνης.



Ο μύθος του τζίτζικα και του μέρμηγκα είναι δημοφιλέστατος γι' αυτό και αποτέλεσε τη βάση μουσικών δημιουργιών σε διάφορες περιόδους.

1. Σύγχρονος του Γ.Σ.Μπαχ, ο Louis-Nicolas Clérambault βασικός εκπρόσωπος του γαλλικού μπαρόκ διακρίθηκε για τις εμπνευσμένες από μύθους κοσμικές συνθέσεις του. Η μουσική συλλογή του «Fables-Μύθοι», περιλαμβάνει και τον μύθο του Αισώπου: «Το μυρμήγκι και ο τζίτζικας».
Eυρηματική συνθετική γραφή και μελωδική φυσικότητα...

Louis-Nicolas Clérambault: «Fables, La fourmi and la sauterelle»:

2. Ο γερμανικής καταγωγής, και λάτρης της μυθολογίας, Ζακ Όφενμπαχ στο ύφος των ανάλαφρων οπερετών του μάς δίνει τη δική του κομψή και εύθυμη εκδοχή της διδακτικής ιστορίας του Αισώπου, όπως μεταφέρθηκε με τον πνευματώδη τρόπο του Λαφονταίν.

Jacques Offenbach: «Six fables de la Fontaine: La cigale et la fourmi»:

3. Εκπρόσωπος του ύστερου ρομαντισμού είναι ο Μπενζαμέν Γκοντάρ ήταν 

Γάλλος βιολονίστας και συνθέτης, εξαιρετικά παραγωγικός ασχολήθηκε με πολλά μουσικά είδη (όπερες, μουσική δωματίου, ορχηστρικά, έργα για πιάνο, κλπ), ωστόσο διακρίθηκε σε έργα μικροτέρων διαστάσεων, ιδιαίτερα στα τραγούδια του. 

Στον κύκλο τραγουδιών του «Fables de La Fontaine» αφηγείται μουσικά έξι από τους μύθους με ύφος που πλησιάζει σε κείνο των Μέντελσον και Σούμαν ως προς την πιανιστική συνοδεία και με υψηλές εκφραστικές-μιμητικές απαιτήσεις από τον τραγουδιστή.

Benjamin Godard: «Fables de La Fontaine, La cigale et la fourmi»

4. Επανεπεξεργασία των Μύθων του Αισώπου κάνει ο Λαφονταίν το 1668 και ο μύθος για το τζιζίκι και το μυρμήγκι είναι ο πρώτος του 1ου Βιβλίου των γάλλου μυθογράφου.
Εκεί τον διάβασε ο Σαρλ Γκουνώ, συνθέτης που δεν χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις. Μελετητής κάθε είδους μουσικής, η μουσική γλώσσα του αντικατόπτριζε το μέτρο, την αγνότητα έκφρασης με το ξεκάθαρο περίγραμμά της και την ευχάριστη μελωδικότητά της. Ίσως ξαφνιάζει κάποιους πως ασχολήθηκε με τη μυθολογία ο συνθέτης του εξαίσιου Αve Maria, του Φάουστ και του Ρωμαίου και Ιουλιέτας, που θεωρούνται αριστουργήματά του. Όμως η εργασία του Γκουνώ είναι ξεχωριστή, καθώς αναθέτει την αφήγηση των μύθων του Λαφονταίν σε χορωδία για τρεις φωνές. Ο Γκουνώ τονίζει το ιδιαίτερο ύφος του κειμένου με τη γραμμική απαλότητα της μελωδίας του, την οποία χαρακτηρίζει ποιητικότητα και συγκρατημένη έξαρση ευθυμίας.  Aριστοτεχνική και ευφάνταστη παρτιτούρα, δικαιολογεί πλήρως τη φήμη του δημιουργού της ως σημαντική προσωπικότητα στη γαλλική μουσική του 19ου αιώνα.

Charles Gounod: «La cigale et la fourmi»

5. Διάδοχος του Ζακ Όφενμπαχ θεωρείται ο ταλαντούχος, Charles Lecocq, αφού απέκτησε δημοφιλία με τις οπερέτες και κωμικές του όπερες. Μάλιστα σε διαγωνισμό οπερέτας που διοργανώθηκε από τον πατέρα του είδους, Όφενμπαχ μοιράστηκε το πρώτο βραβείο με τον συμμαθητή του, Ζωρζ Μπιζέ.
Οι κριτικοί συχνά αναφέρονταν στην κομψότητα της συνθετικής γραφής του και τον επαινούσαν για «το ελαφρύ άγγιγμα της μουσικής του, το λυρισμό και τη φινέτσα της».

Στον τραγουδιστικό κύκλο «Fables-Μύθοι» για υψηλή ανδρική φωνή και πιάνο, οι αναλυτές υπογραμμίζουν την ευρηματικότητα ως προς τη συντομία των μελωδιών του Lecocq, που ταιριάζουν απόλυτα με το ύφος των εύστοχων κειμένων.

Charles Lecocq: «Fables de La Fontaine, La cigale et la fourmi»

6. Mάλλον ο «Τζίτζικας και το Μυρμήγκι» ανήκει στα πρωτόλεια έργα του Σαιν Σανς, σίγουρα όμως ταιριάζει στο ύφος και την προσωπικότητα του συνθέτη. 

Υπάρχουν πολλές ευχάριστες λεπτομέρειες στη μελωδική γραμμή:

το μοτίβο που τρέχει ζωηρά πάνω στο πληκτρολόγιο θυμίζει το εργατικό μυρμήγκι, που αντικατοπτρίζει τον οργανωτικό και συνετό πάντα συνθέτη, ... για το τζιτζίκι ο Σαιν Σανς επινοεί ένα σύντομο μελαγχολικό  μοτίβο... και για τη διδακτική φύση του τέλους ένα έντονου σαρκασμού σχήμα.  

Saint-Saëns:  «La cigale et la fourmi»

7. Το 1886 παρουσιάζεται στο Παρίσι η τρίπρακτη κωμική όπερα: «La cigale et la fourmi» σε μουσική του Edmond Audran.
Βασισμένη χαλαρά στην εκδοχή των Αισώπου - Λαφονταίν, η όπερα εστιάζει στις ζωές δύο νεαρών γυναικών. Η μία μοιάζει στο μυρμήγκι, είναι συνετή και προνοητική, αντίθετα με την άλλη που σαν τον τζίτζικα είναι απερίσκεπτη, επιπόλαιη και πράττει χωρίς να σκέπτεται τις επιπτώσεις των ενεργειών της.

Η διαφορά του λιμπρέτου από τον κλασικό μύθο είναι το αίσιο τέλος. Σε αντίθεση με τον μύθο του Αισώπου, το «μυρμήγκι» φροντίζει το άπορο «τζιτζίκι», χωρίς όμως να δείχνει αν τελιά άλλαξε τακτική και έβαλε μυαλό...

Edmond Audran: «La cigale et la fourmi» :

Ακούμε την 1η Πράξη:

8. Kαι τελειώνουμε με ένα μπαλέτο. Ναι, καλά ακούσατε! Οι Μύθοι του Αισώπου-Λαφονταίν ενέπνευσαν το διάστημα 1940-1942 στον ευρηματικό Φρανσίς Πουλένκ το μπαλέτο: «Les Animaux modèles». Τη χορογραφία έκανε ο Serge Lifar, ο οποίος κράτησε και τον πρωταγωνιστικό ρόλο ως χορευτής στην πρεμιέρα στην Όπερα του Παρισιού.

Ο Πουλένκ συνθέτει σε διάφορα μουσικά στυλ δίνοντας ένα απολαυστικό ηχητικό αποτέλεσμα.
Επίσης είναι αξιοσημείωτο πως ο ίδιος ο συνθέτης προσαρμόζει το σενάριο δίνοντας μια πιο ανθρώπινη μορφή στα διάφορα ζώα...Ο ίδιος είπε για τον συγκεκριμένο μύθο:
«Το τζιτζίκι παρουσιάζεται σαν γερασμένη μπαλαρίνα και το μυρμήγκι σαν γριά επαρχιώτισσα».

Francis Poulenc: «Les Animaux modèles, La cigale et la fourmi»:

9. Eκτός κλασικής μουσικής έχουμε και μια έμπνευση από τον Charles Trenet.

Δημιουργός ονείρων με τις αθάνατες μελωδίες του, ο γάλλος δημιουργός ύμνησε τον έρωτα, τη θάλασσα, το αγαπημένο του Παρίσι...
«Μάγος των λέξεων, ποιητής και εφευρέτης ρυθμών», όπως τον χαρακτήριζαν, εδώ τον συνοδεύει ο Τζάνγκο Ράινχαρντ για να μας αφηγηθεί τον Αισώπιο μύθο με το προσωπικό του νοσταλγικό στυλ.

Charles Trenet: «La cigale et la fourmi» :

Eπίσης η 1η Συμφωνία του Σοστακόβιτς συνδέεται έμμεσα με τον συγκεκριμένο μύθο του Αισώπου. Βασισμένος σε αυτόν, ο ρώσος συνθέτης -ως σπουδαστής ακόμη- είχε εμπνευστεί μοτίβα τα οποία αργότερα χρησιμοποίησε στη Συμφωνία. 

Μουσικές αφηγήσεις με τον Αλή Μπαμπά και τους 40 κλέφτες...

 

"Aλή Μπαμπά, Οι σαράντα κλέφτες"", από εικονογράφηση του Albert Robidat

Ο Αλή είναι ένας πάμπτωχος, μα καλοσυνάτος άνθρωπος, που ζει με την αγαπημένη του γυναίκα. Θα ανακαλύψει έναν αμύθητο θησαυρό κρυμμένο από τους 40 κλέφτες σε μια σπηλιά και θα μπλεχτεί σε περιπέτειες μαζί τους.

Όμως ένα τζίνι θα πραγματοποιεί κάθε επιθυμία του και θα τον γλιτώνει κάθε φορά από τον κακό και ύπουλο αρχηγό των κλεφτών…

"Μια φορά και έναν καιρό στην Περσία, ζούσαν δύο αδέλφια, ο Κασίμ και ο Αλή Μπαμπά.
Ο Κασίμ ήτανε πλούσιος, ενώ ο Αλή Μπαμπά για να ζήσει η οικογένειά του έπρεπε να κόβει ξύλα από το δάσος και να τα πουλά στην πόλη...

Μια μέρα, κι ενώ ο Αλή Μπαμπά ήταν στο δάσος, είδε μια ομάδα 40 καβαλάρηδων που με τα άλογά τους έρχονταν προς το μέρος του, σηκώνοντας σύννεφα σκόνης.
Αμέσως κρύφτηκε γιατί φοβήθηκε πως ήταν κλέφτες.

Εκείνοι, ξεπέζεψαν τα άλογα κι ένας απ' αυτούς, μάλλον ο αρχηγός, φώναξε δυνατά:

-Σουσάμι άνοιξε..."

"Ο Αλή Μπαμπά και οι σαράντα κλέφτες",
εικονογράφηση Walter Crane

Ο "Αλή Μπαμπά" από τις "Χίλιες και μια νύχτες"  ήταν δημοφιλές θέμα για όπερες στην Ευρώπη του 19ου αι., κυρίως στο Παρίσι και το Λονδίνο.

Έτσι, 

1. Βασισμένη σε αυτό το παραμύθι είναι η Εισαγωγή από την τελευταία όπερα που έγραψε ο Λουΐτζι Κερουμπίνι το 1833 με τίτλο: "Ali Baba, Les quarante voleurs-Αλή Μπαμπά, Οι σαράντα κλέφτες" .

Αγαπημένος της αριστοκρατίας του Παρισιού, ο Κερουμπίνι είναι ο μόνος που για το έργο του τιμήθηκε εν ζωή με τις υψηλότερες τιμές της Γαλλίας, συμπεριλαμβανομένου του Ιππότη της Λεγεώνας της Τιμής, του Μεταλλίου της Ακαδημίας Καλών Τεχνών, αλλά και ο πρώτος μουσικός που έλαβε τον τιμητικό τίτλο του Διοικητή της Λεγεώνας της Τιμής!

Δεν είναι τυχαίο που ο Μπετόβεν τον είχε αποκαλέσει σαν "τον πιο σημαντικό συνθέτη από τους συγχρόνους του!"

Πρόκειται για μια μεγάλης κλίμακας όπερα, μαρτυρώντας την επιθυμία του Κερουμπίνι να υπηρετήσει το νέο μουσικό στυλ που επικρατούσε στο Παρίσι της εποχής, κάτι που μαθαίνουμε από τον Μέντελσον, απόψεις που κατέθεσε στην επιστολογραφία του. Ο Μπερλιόζ, του οποίου η κόντρα με τον Κερουμπίνι άφησε εποχή, έκρινε την όπερα "από τις πιο αδύναμες συνθετικές δημιουργίες του δ/ντή του Κονσερβατουάρ", δικαιολογώντας πλήρως την αρνητική αντίδραση του κοινού και το κατέβασμα της παράστασης που ακολούθησε.

Ωστόσο, μέχρι σήμερα η Ουβερτούρα παραμένει βασική επιλογή στο ρεπερτόριο των συμφωνικών ορχηστρών.

Cherubini: "Ali Babà Ouverture" /Arturo Toscanini:

2. Ένα από τα πιο ρομαντικά παραμύθια  του κόσμου ξαναζωντανεύει χάρη στη μουσική έμπνευση! Οι μελωδίες και οι ήχοι μάς ταξιδεύουν στη μακρινή Ανατολή και η φαντασία μάς κάνει μετόχους στις  μοναδικές περιπέτειες του Αλή Μπαμπά, που ανακαλύπτει τη σπηλιά με το μυστικό θησαυρό και αντιμετωπίζει τους σαράντα κλέφτες! 

Με λιμπρέτο βασισμένο στο γνωστό παραμύθι τη Ανατολής συνέθεσε την ομώνυμη όπερα "Alì Babà and the Forty Thieves", ο Giovanni Bottesini, ένας Ιταλός συνθέτης και βιρτουόζος εκτελεστής, γνωστός ως ο "Παγκανίνι του κοντραμπάσου".

Η όπερα έκανε πρεμιέρα το 1871 στο Λονδίνο, με μεγάλη επιτυχία και ευτύχησε σε πολλές παραστάσεις. Ωστόσο, αργότερα η παρτιτούρα χάθηκε  ώσπου αναβίωσε στην εποχή μας με το ακροατήριο να εκτιμά τη  μουσική του Μποτεσίνι, που συνδυάζει την πληθώρα διακοσμητικών στοιχείων στη φωνητική γραμμή με το Βερντιακό, πιο αυστηρό και συγκρατημένο ύφος. Περιέργως, ελάχιστα στην παρτιτούρα είναι τα στοιχεία ανατολίτικου-εξωτικού ύφους, εκτός από το σκηνικό που παραπέμπει σε τοπία και κτίσματα της Ανατολής.

Φυλλάδες της εποχής αναφέρουν πως ο Μποτεσίνι ως δεξιοτέχνης του κοντραμπάσου συνήθιζε να εμφανίζεται ανάμεσα στις πράξεις με το τρίχορδο κοντραμπάσο του και να παίζει φαντασίες πάνω σε μελωδίες από την όπερα.

Giovanni Bottesini: "Alì Babà and the Forty Thieves, Overture":

3. Mε λιμπρέτο στη γαλλική γλώσσα παρουσιάζεται το 1887 η τριών πράξεων κωμική όπερα: "Ali-Baba" του Charles Lecocq. 

O ταλαντούχος γάλλος συνθέτης είναι γνωστός ως διάδοχος του Ζακ Όφενμπαχ, αφού απέκτησε δημοφιλία με τις οπερέτες και κωμικές του όπερες. Οι κριτικοί συχνά αναφέρονταν στην κομψότητα της συνθετικής γραφής του και τον επαινούσαν για "το ελαφρύ άγγιγμα της μουσικής του, το λυρισμό και τη φινέτσα της".

Aπολαυστική η παρτιτούρα του Αλή Μπαμπά, αν και αναμφίβολα, μέρος της επιτυχίας της στην πρεμιέρα των Βρυξελλών το 1887 οφειλόταν στα θεαματικά εξωτικά σκηνικά.

 Charles Lecocq: "Ali-Baba" :