"The Old Phone", Patricia Tribastone (faso.com/boldbrush)
Σίγουρα, θα συμφωνήσετε πως σήμα κατατεθέν της Βρετανίας είναι ο κόκκινος τηλεφωνικός θάλαμος, μαζί με τα κόκκινα διώροφα λεωφορεία.
Χρώμα βαφής για το "περίπτερο τηλεφώνου", που σχεδιάστηκε από τον Sir Gilbert Scott, επιλέχτηκε το κόκκινο. Αρχικά σκούρο κόκκινο, το λεγόμενο "κόκκινο της σταφίδας", που αντικαταστάθηκε γρήγορα από το "κόκκινο της παπαρούνας", ένα χρώμα έντονο, φωτεινό πορφυρό, προκειμένου οι θάλαμοι να εντοπίζονται εύκολα!
Photo : http://www.history.com/
Όπως θα καταλάβατε, αυτή είναι μια από τις άχρηστες πληροφορίες της ημέρας, που εγώ συνδύασα με την είδηση, που μας έρχεται από το σημερινό ημερολόγιο, που θέλει τον Αλεξάντερ Γκράχαμ Μπελ, εφευρέτη του τηλεφώνου (αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, μην το αρνηθείτε), το 1876 σαν σήμερα 10 Μάρτη να πραγματοποιεί την πρώτη επιτυχημένη αμφίδρομη επικοινωνία μέσω τηλεφώνου!
Φυσικά, η ανακάλυψη δεν θα άφηνε ασυγκίνητο κάποιον καλλιτέχνη της εποχής, οπότε, δοθείσης της ευκαιρίας, απολαμβάνουμε μια χαριτωμένη και εύθυμη πόλκα του Eduard Strauss, γιου και αδελφού των Γιόχαν, στην οποία ο δημιουργός της κάνει χρήση του ήχου τηλεφωνικών κλήσεων:
"Telephone Polka"
Απολαυστικότατος στη δ/νση ορχήστρας ο Λετονός Mariss Jansons :
Η Barbara Strozzi υπήρξε μια τεράστιας φήμης Ιταλίδα τραγουδίστρια και συνθέτρια του πρώιμου μπαρόκ. Γεννήθηκε στη Βενετία το 1619 και πέθανε στην Πάδοβα το 1677. Νόθα κόρη -μάλλον- ενός καταξιωμένου ποιητή και διανοούμενου της Γαληνοτάτης Βενετίας και μιας υπηρέτριάς του. Ο πατέρας της την αναγνώρισε και φρόντισε για την σωστή μόρφωσή της, όταν κατάλαβε την κλίση της στη μουσική τέχνη. Έτσι ανέθεσε την εκπαίδευση της στον Francesco Cavalli, ενώ τής στάθηκε ουσιαστικά στην έκδοση της πρώτης συλλογής της το 1644 παρέχοντάς της όλα τα κείμενα που χρειαζόταν, αλλά και τις απαραίτητες γνωριμίες μέσω των πολλών διασυνδέσεών του.
Η Στρότσι ανήκει στις λίγες γυναίκες της εποχής που έκαναν καριέρα συνθέτριας και κατέκτησαν δημόσια αναγνώριση. Εξέδωσε αρκετούς τόμους έργων κοσμικής και εκκλησιαστικής, οργανικής ή φωνητικής μουσικής, γεγονός που φανερώνει τη μεγάλη παραγωγικότητα και επιτυχία της.
Καθώς ήταν η μοναδική κληρονόμος της περιουσίας του πατέρα της, χωρίς έννοιες για τα προς το ζην, αφοσιώθηκε πλήρως στην τέχνη της(αν και υπήρξαν και περίοδοι στερήσεων στο βίο της).
Ίδρυσε την Accademia degli Unisoni με πολλές υψηλές προσωπικότητες στους κόλπους της. Το ταλέντο της στο τραγούδι επαινούνταν από πολλούς και η φωνή της παρομοιαζόταν με αυτή του Αμφίονα και του Ορφέα, καθώς και με τον ήχο της αρμονίας των σφαιρών.
Το σπουδαίο όμως είναι πως παρότι το περιβάλλον που μεγάλωσε ήταν ανδροκρατούμενο, η Μπάρμπαρα Στρότσι κατάφερε να διακριθεί και να κερδίσει την αποδοχή των ανδρών συναδέλφων της με την εξαιρετικής ποιότητας μουσική της, αλλά και την μεγάλη αποφασιστικότητά της ως προς την έκδοση των έργων της θέτοντας τα θεμέλια για τις γυναίκες που επεδίωκαν παρόμοια καριέρα. Μην ξεχνάμε πως οι περισσότερες γυναίκες της εποχής της ήταν υποχρεωμένες να χρησιμοποιούν ανδρικό ψευδώνυμο για να εκδώσουν τα έργα τους. Όμως εκείνη δεν δέχτηκε ποτέ κάτι τέτοιο. Πάντα υπέγραφε η ίδια τις δημιουργίες της, καθιστώντας την μία από τις πρώτες γυναίκες συγγραφείς κοσμικής μουσικής.
Επίσης αδιαφορώντας για τα ήθη της εποχής, έγινε από επιλογή ανύπανδρη μητέρα τριών παιδιών.
Αξίζει ακόμη να αναφέρουμε πως αρκετοί από τους τόμους των συλλογών της ήταν αφιερωμένοι σε γυναίκες. Ο πρώτος τόμος στη δούκισσα της Τοσκάνης, Βικτώρια ντέλα Ρόβερε, ο πέμπτος στην Άννα των Μεδίκων και ο όγδοος στη δούκισσα του Μπράουνσβαϊγκ, Σοφία.
Η 7η συλλογή της: "Diporti di Euterpe"(1659) περιλαμβάνει καντάτες και αριέτες, και αφιερώθηκε στο Βενετσιάνο Δόγη, Νικολό Σαγκρέντο.
Προτείνω να ακούσουμε την έντονα δραματική και συναισθηματική σε ύφος, καντάτα: "Lagrime mie" για φωνή και μπάσο κοντίνουο, η οποία βασίζεται σε ποίημα του Pietro Dolfino. Περιγράφει την οδύνη και απόγνωση ενός άντρα για την αγαπημένη του. Ο νέος εκλιπαρεί για το θάνατο, καθώς δεν μπορεί να έχει την κοπέλα που αγαπά, αφού ο πατέρας της -που αντιδρά στην αγάπη τους- την κρατά φυλακισμένη.
Συγκλονιστική είναι η αρχική φράση "Δάκρυά μου, γιατί κρατιέστε πίσω", που επαναλαμβάνεται στη μέση αλλά και στο τέλος της σύνθεσης. Το αξιοθαύμαστο είναι ο μουσικός τρόπος που η Στρότσι περιγράφει τα δάκρυα, που κυλούν διστακτικά, μέσω μιας κατιούσας βηματικής κίνησης της μελωδίας από ένα ψηλό φωνητικό ρεγκίστρο, πάνω σε στατική αρμονία. Οι φθόγγοι μεγάλης διάρκειας εναλλάσσονται με φθόγγους σύντομης και οι τρίλιες εντείνουν την περιγραφή των δακρύων.
Barbara Strozzi: "Diporti di Euterpe, Op.7 - - Lagrime mie":
"Δάκρυα μου, γιατί κρατιέστε πίσω; Γιατί δεν αφήνετε να ξεσπάσει ο πόνος ο μεγάλος που την ανάσα μου κόβει και πιέζει την καρδιά μου;
Η Λυδία, η πολυλατρευτή μου, φυλακίστηκε απ' πατέρα της τον αυστηρό. Ανάμεσα σε δύο τοίχους η όμορφη αθώα μου αγαπημένη, κλεισμένη.
Εκεί, όπου ακτίνα ήλιου δεν μπορεί να φτάσει. κι αυτό θλίβει με περισσότερο και προκαλεί βαρύ τον πόνο γιατί η αγάπη μου για μένα, υποφέρει...
Γιατί, λυπημένα μάτια μου, δεν κλαίτε; Δάκρυά μου, γιατί κρατιέστε πίσω; ..."
Εξαιρετικές και οι συνθέσεις της, ιερής μουσικής. Ο πέμπτος τόμος των συλλογών της έχει τίτλο: "Sacri Musicali Affetti", και αφιερώθηκε στην Άννα των Μεδίκων, με τη συνθέτρια να επιβραβεύεται από την Aρχιδούκισσα με μια χρυσή κασετίνα διακοσμημένη με το πορτρέτο της και ρουμπίνια, και ένα χρυσό κολιέ με πολύτιμους λίθους. Μάλιστα τα κουτσομπολιά της εποχής, που έδιναν κι έπαιρναν για τη φλογερή ανύπανδρη μητέρα, έλεγαν πως "η Signora Strozzi τα αναδείκνυε δεόντως και "κοκορευόταν" φορώντας τα ανάμεσα στα δύο τροφαντά της, όμορφα στήθη..."
Από τη συλλογή θα ακούσουμε το μοτέτο: "Mater Anna", με το οποίο η Στρότσι αποτίει φόρο τιμής στην μητέρα της Παναγίας, Άννα και συγχρόνως στην απόγονο του Οίκου των Μεδίκων, λάτρη και πάτρονα των τεχνών, Άννα:
Η μητέρα Άννα έφερε τον απόγονο της υπόσχεσης,
που όλοι ευλογούν.
Η γλυκιά Άννα, η πιο ευσεβής, για όλους κάρπισε
τα πιο όμορφα φρούτα, απ'όπου ο γλυκός Ιησούς.
Μητέρα Άννα, γλυκιά Άννα, πόσο ευλογημένη είναι η μήτρα σου
και η Οικία του Δαβίδ απ' όπου ήρθες.
Ακούστε, έθνη, αυτό το απροσδόκητο θαύμα,
ακούστε την Άννα που λέει:
"Χαίρομαι γιατί από τη στείρα μήτρα μου προήλθε ο Θείος σπόρος!"
Barbara Strozzi:"Sacri Musicali Affetti-Mater Anna":
***
Για την Ημέρα της Γυναίκας υπάρχουν πολλά κείμενα στο μπλογκ. Στη γραμμή αναζήτησης πάνω αριστερά, πληκτρολογήστε "Γυναίκα" και θα εμφανιστούν όλα τα σχετικά άρθρα.
Μωρίς Ραβέλ, ο μεγαλοφυής! Ενας από τους πιο χαρισματικούς πρωτομάστορες της σύνθεσης και της ενορχήστρωσης. Ανήσυχος αλλά και ευαίσθητος. Λάτρης των εθνικών στυλ και του εξωτισμού. Επαναστάτης κι αισθηματίας.
Γεννήθηκε σαν σήμερα 7 Μαρτίου 1875.
Αν και οι περισσότεροι γνωρίζουμε το Ραβέλ από το μονότονο, αλλά αισθησιακό "Μπολερό" του, εν τούτοις θα πρέπει να μάθουμε πως κάποτε εμπνεύστηκε και από την παραδοσιακή μας μουσική. Συγκεκριμένα από τη νησιωτική μουσική μας παράδοση.
Όταν το 1904, θα γινόταν μια διάλεξη στο Παρίσι με θέμα τη δίωξη των Ελλήνων από τους Τούρκους, κάποιος από τον κύκλο του συνθέτη έριξε την ιδέα πως θα ήταν όμορφο να υπάρξει στη διάλεξη και η ανάλογη μουσική υπόκρουση.
"Η σφαγή της Χίου", Ντελακρουά/Λούβρο
Ο συνθέτης δεν έχασε την ευκαιρία και αμέσως επιδόθηκε στη μελέτη και ακρόαση τραγουδιών, που είχε συλλέξει ο ελληνιστής Hubert Pernot στη Χίο, όταν είχε επισκεφτεί για μια μελέτη του το αιγαιοπελαγίτικο νησί εντυπωσιασμένος από τον πίνακα του Ντελακρουά: "Η Σφαγή της Χίου".
Ισως ακούγεται απίθανο, αλλά μέσα σε δυο μέρες ο Μωρίς Ραβέλ είχε ολοκληρώσει το έργο.
Ενας κύκλος - κόσμημα από πέντε ελληνικά δημοτικά τραγουδια, οι αυθεντικές μελωδίες των οποίων υποστηρίζονται από το πιάνο, λιτά , αλλά άκρως εκφραστικά!!
Απολαμβάνουμε τις "5 Mélodies populaires grecques" από την καναδή σοπράνο Karina Gauvin. Στο πιάνο τη συνοδεύει ο Marc-André Hamelin.
Παρακάτω μπορείτε να διαβάσετε αποσπάσματα στίχων από τα παραδοσιακά τραγούδια και να τα ακούσετε στην αυθεντική τους μορφή, ώστε να συγκρίνετε τη μελωδική τους γραμμή και το μουσικό τους θέμα με κείνα του Ραβέλ. Και ένας ανίδεος μουσικά, είμαι σίγουρη πως θα οσφρηστεί στα Ραβελικά μοτίβα Χιώτικες αύρες και θα τον χαϊδέψουν στο πρόσωπο τα μελτεμάκια του Αιγαίου!
Photo:Chiosnet
1) ΞΥΠΝΗΣΕ ΠΕΤΡΟΠΕΡΔΙΚΑ
Ξύπνησε, ξύπνησε πετροπέρδικα,
τίναξε τα φτερά σου,
τρεις ελιές και μια βαμένη,
την καρδιά μου χεις καμένη.
Χρυσή κορδέλα σούφερα,
να πλέξεις τα μαλλιά σου.
Βρ' έλα να γινούμεν ταίρια,
κ' οι γονιοί μας συμπεθέρια.
Ravel: "Chanson de la mariée", 00:00
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΧΙΟΥ:
2) (Οινούσες Χίου: Καθ' όλην την περίοδο της Αποκριάς τραγουδούν και χορεύουν στα σπίτια ένα παλιό τραγούδι, τον "Αγιο Σίδερο". Είναι παραλλαγή ενός ακριτικού άσματος -πάλης του Χάρου και του Διγενή).
ΚΑΤΩ ΣΤΟΝ ΑΓΙΟ ΣΙΔΕΡΟ
Κάτω στον Άγιο Σίδερο,
στον Άγιο, Παναγιά μου,
στον Άγιο Κωνσταντίνο,
μαζεύγουνται, σωριάζονται,
του κόσμου οι αντριωμένοι.
Ravel : " Là-bas, vers l'église", 01:36
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΟΙΝΟΥΣΩΝ ΧΙΟΥ:
3) ΠΟΙΟΣ ΑΣΙΚΗΣ ΣΑΝ Κ' ΕΜΕΝΑ
Ποιος ασίκης σαν κ' εμένα,
στο μπαζάρι περπατεί...
καπετάν Βασιλιχή;
Με κουμπούρια δυο στη μέση
και με δίκανο σπαθί...
Για σ' αγάπη μου χρυσή.
Ravel : "Quel galant m'est comparable", 03:23
ΠΑΡΑΔΟΣΙΑΚΟ ΧΙΟΥ:
4) ΓΙΑΡΟΥΜΠΙ
Γιαρούμπι , έχεις γάμπα,
τικ ε τικ ε σπάστα,
τα ποτήρια σπάστα, βάι να μα.
Ravel : "Chanson des cueilleuses de lentisques", 04:21
Εκπληκτική δημοσίευση σε γνώση!!! Ραβέλ και Χώτικη αιγαιοπελαγίτικη μουσική παράδση μπολιασμένα σε ένα έξοχο μελωδικό άκουσμα. Μπράβο, Ελπίδα! Η παράδοση είναι τόσο κλασική, όσο και ο Ραβέλ! Ευχαριστούμε! Replies ELPIDA NOUSA8 March 2015 at 08:24
Διαφορετικές μουσικές κουλτούρες, Hara, που όμως το δέσιμο και η "σύμπραξή" τους δίνει ένα, αν μη τι άλλο ευχάριστο άκουσμα και αποδεικνύει τη διαχρονικότητα της παραδοσιακής μουσικής!Ευχαριστω, για τα πάντα εύστοχα και με αγάπη, σχόλιά σου!
Θεωρείται ο σπουδαιότερος συγγραφέας της ισπανόφωνης λογοτεχνίας μετά τον Θερβάντες! Ο νομπελίστας Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες γεννήθηκε σαν σήμερα 6 Μαρτίου 1927 στην Κολομβία. Τα βιβλία του αγαπημένου λογοτέχνη έχουν εμπνεύσει πλήθος καλλιτεχνών και μουσική κάθε είδους, ενόργανη και φωνητική, από μπαλέτο έως όπερα...
"Το σπίτι είναι εκεί που βρίσκονται τα βιβλία σου, λένε, αλλά για μένα είναι εκεί, όπου βρίσκονται οι δίσκοι μου!",
έλεγε εκείνος με τη συλλογή βινυλίων του να ξεπερνά τα 5000!
Μπορεί να είναι ένας λογοτέχνης, όμως είχε το ίδιο πάθος για τη μουσική. Λάτρευε το mambo, την salsa, την cumbia και τη vallenato και είναι φυσικό, καθώς η Κολομβία είναι μία χώρα της Λατινικής Αμερικής, όπου ανθούν αυτά τα ρυθμικά είδη μουσικής. Ιδιαίτερα αγαπούσε το ηχόχρωμα του ακορντεόν, μια και αυτό το όργανο συνόδευε το κολομβιανό Βαλενάτο, μια εξαιρετικά λυρική και εκφραστική μουσική, κράμα αφρικανικών, ευρωπαϊκών και ινδιάνικων στοιχείων. Αγαπημένο του τραγούδι βαλενάτο ήταν το: "La Gota Fria"...
"Aν ήμουν συνθέτης θα ήθελα να έχω γράψει την κλασική σάλσα: "Pedro Navaja", έλεγε συχνά... "Είναι τραγούδι με υποβόσκουσα ενεργητικότητα, κάτι ανάμεσα σε ζωή και θάνατο...Οι στίχοι του τραγουδιού δε, στοχαστικοί και άκρως ερεθιστικοί με το σκοτεινό χιούμορ τους!
Όπως συχνά εξομολογείτο πως "περισσότερο από οποιοδήποτε βιβλίο, η μουσική είναι εκείνη που άνοιξε τους ορίζοντές μου". Όταν έγραφε το αριστούργημά του "Εκατό χρόνια μοναξιά", με το οποίο το 1982 τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, για να εμπνέεται άκουγε Μπητλς.. "Για διαφορετικούς λόγους ο καθένας, όμως πρέπει να παραδεχτούμε πως η μόνη κοινή νοσταλγία που έχει κανείς με τα παιδιά του είναι τα τραγούδια των Beatles", έλεγε, αποκαλύπτοντας τον βαθύ συναισθηματικό του δεσμό με τη βρετανική μπάντα, τη σπουδαιότητα της οποίας στο λαϊκό πολιτισμό δημοσίευσε σε εκτεταμένο άρθρο του στην εφημερίδα El País.
Έτσι, όταν στο Μεξικό, έγραφε το "Εκατό χρόνια μοναξιάς" είχε δύο μουσικές επιλογές να ακούει: Τα "Πρελούδια" του Ντεμπισί και κάποια άλμπουμς των Μπητλς με προτίμηση στο "Hard Day's Night".
Αν και δεν είμαι και τόσο φαν της, ωστόσο η κολομβιάνα Σακίρα λάτρευε τον συμπατριώτη της λογοτέχνη, που και κείνος τη θαύμαζε επίσης! Τόσο, που στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου του "Ερωτας στα χρόνια της χολέρας", τής ζήτησε να συνεισφέρει μουσικά. Ένα από τα τραγούδια, που έδωσε είναι και μια ομολογουμένως όμορφη μπαλάντα, που ντύνει τις συγκινητικές σκηνές της ταινίας, τις βασισμένες σε ένα υπέροχο βιβλίο που υπενθυμίζει πως υπάρχουν αγάπες, αγάπες, που αντέχουν σε κάθε φθορά...Κι όπως το κρασί μεστώνει με το χρόνο, έτσι και τούτη η αγάπη που περιγράφει ο κολομβιανός συγγραφέας...Περίμενε χειμώνες για ν'ανθίσει και φθινόπωρα να βλαστήσει τα φύλλα της!...
"Hay Amores"
Σχετικά τώρα με την κλασική μουσική ιδιαίτερη αδυναμία έδειχνε στον Γ.Σ.Μπαχ. Μάλιστα, όταν κάποτε ρωτήθηκε αν επρόκειτο να ζήσει σε ένα έρημο νησί ποια μουσική θα έπαιρνε μαζί του, χωρίς δεύτερη σκέψη απάντησε αμέσως τις: "Σουίτες για τσέλο" του Μπαχ, για να συμπληρώσει ευθύς πως αν ήταν να διαλέξει μεταξύ αυτών, θα ήταν η Νο. 1. Η εκτέλεση που τον συγκινούσε περισσότερο ήταν του γάλλου, Mayrice Gendron.
Την είπαν γυναίκα-φωτιά, γυναίκα-έκρηξη, γυναίκα-δηλητήριο, τσαούσα και τσαμπουκαλού! Πάντα, επαναστατική, διεκδικητική, με όποιο κόστος... Μοντέλο γυναίκας, κόντρα σε τυποποιημένους ρόλους!Παρότι μεγάλωσε σ'ένα σπίτι, που "η Ειρήνη, η μητέρα της όπως και η Αμαλία, η γιαγιά της , ήταν περιορισμένες στο σπίτι και στις χαρές του κεντήματος!", όπως χαρακτηριστικά αναφέρει η ίδια στην αυτοβιογραφία της.
Γοήτευε με τη ζωντάνια, το θάρρος, τον αυθορμητισμό, τη φιλοσοφία της και κείνο το γέλιο που' βγαινε γάργαρο κι αληθινό!
ΜΕΛΙΝΑ ΜΕΡΚΟΥΡΗ, η γυναίκα-σύμβολο, που τ'όνομά της συνδέθηκε με τον Πολιτισμό, η Μελίνα της ελληνικής ψυχής!
Έφυγε σαν σήμερα 6 Μάρτη του 1994, με το θάνατό της να προκαλεί εκδηλώσεις συγκίνησης, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά σε ολόκληρο τον κόσμο!
Τι να πω για τη Μελίνα - ηθοποιό με τη διεθνή καριέρα και ακτινοβολία; Τι να γράψω για τη Μελίνα - πολιτικό της αλλαγής; Τι να θυμηθώ από έναν άνθρωπο ταγμένο στο κοινό καλό, στο υψηλό ιδεώδες, τη Μελίνα, που μας συγκίνησε με τις πρωτοβουλίες της και τον παθιασμένο λόγο της, που "στρίμωχνε" και τον σκληρότερο συνομιλητή της!
"Αν με ρωτάτε αν θα ζω όταν τα Μάρμαρα του Παρθενώνα επιστρέψουν στην Ελλάδα, σας λέω πως ναι, θα ζω. Αλλά κι αν ακόμη δεν ζω , θα ξαναγεννηθώ!!!"
Δύο είναι οι λόγοι, που μ΄έκαναν ν'ανοίξω το λάπτοπ και να κάτσω να γράψω πέντε αράδες για τη Μελίνα. Ο πρώτος γιατί πλησιάζει η γιορτή της γυναίκας και δίπλα στον τίτλο ΓΥΝΑΙΚΑ πάντα στα μάτια μου φαντάζει τ'όνομά της!... και δεύτερον μια είδηση, που διάβασα τις προάλλες και με χαροποίησε ιδιαιτέρως.
Ένας από τους θεσμούς, που δημιούργησε η Μερκούρη είναι και αυτός των Πολιτιστικών πρωτευουσών. Ξεκίνησε το 1985 με δική της πρωτοβουλία και πρώτη φυσικά Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα για κείνη τη χρονιά ήταν η Αθήνα μας! Φέτος κλείνουν αισίως 30 χρόνια του θεσμού.
Για τη χρονιά αυτή, δυο πόλεις θα φιλοξενήσουν τον θεσμό της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας. Η Πίλζεν της Βοημικής Τσεχίας μαζί με τη Βελγική Μονς.
Κι εδώ δένει η είδηση, που ανέφερα παραπάνω. Οι αρμόδιοι φορείς της Μονς, στα πλαίσια του εορτασμού των 30 χρόνων από την ίδρυση του θεσμού, αποτίουν φόρο τιμής στη Μελίνα Μερκούρη, δίνοντας το όνομά της σε μια κεντρικότατη λεωφόρο της πόλης!
Βρήκα την ιδέα τους ευφάνταστη και συμβολική! Ενας δρόμος-Μελίνα...Με υποχρεωτική πορεία ίσα στον ΠΟΛΙΤΙΣΜΟ!... Πεζοδρομημένο για πολίτες όλων των κατηγοριών κι άλλοτε για τροχοφόρα ανεξαρτήτου αριθμού κυκλοφορίας μονού ή ζυγού... 'Ενας δρόμος, που τα σήματα κυκλοφορίας του δεν είναι απαγορευτικά, μα προτρεπτικά μη μείνουμε στο τυπικό σκέλος του θεσμού, αλλά να περάσουμε άμεσα από τον συμβολισμό στην πράξη. Γιατί, "Πολιτισμός είναι πυξίδα ζωής", είναι ..."Μελίνα"!
To άρθρο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr
Ο Τζιανμπαττίστα Τιέπολο, αυτός ο Βενετός ζωγράφος του δέκατου όγδοου αιώνα, σίγουρα θα σας έχει συγκινήσει με κάποιο από τα έργα του! Τέλεια, μεγαλειώδη, ύψιστα!
Ο Τιέπολο γεννήθηκε σαν σήμερα, 5 Μαρτίου 1696 στη γαληνοτάτη Βενετία και είναι εκείνος, που εκτίναξε τη μεγαλοπρέπεια της Βενετσιάνικης Τέχνης στα ύψη! Τα χρωστικά εργαλεία στα χέρια του έπαιρναν και έδιναν ζωή!Αριστουργήματα καλλιτεχνικής έκφρασης, στα έργα του διαφαίνεται μια θεατρικότητα, μια διάθεση εσωτερική και ποιητική! Μάλλον είναι εκείνος, που μονοπώλησε τη διακόσμηση των Βενετσιάνιων ανακτόρων. Οι ελαιογραφίες και οι ακουαρέλες του κοσμούν τα περισσότερα από τα αρχοντικά και τις επαύλεις της πόλης της λιμνοθάλασσας.
Εκεί, που αναμφισβήτητα είναι διασημότερος είναι οι τοιχογραφίες!
Από τα κτίσματα, που έσπευσα να επισκεφτώ όταν πρωτοταξίδεψα στη Βενετία ήταν και το Παλάτσο Λάμπια.
Photo by Wolfgang Moroder
Eίχα διαβάσει για τις διάσημες τοιχογραφίες του μεγάρου.Ιδιαίτερα εκείνες, που στολίζουν το μεγάλο σαλόνι του. Δυο απ'αυτές υπενθυμίζουν στο φιλότεχνο επισκέπτη την ιστορία αγάπης του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας... Γιατί εκτός από τα θρησκευτικά θέματα, ο ζωγράφος επεξεργάστηκε στα έργα του και θέματα με μυθολογικό ή ιστορικό περιεχόμενο.
Η διακόσμηση του Παλάτσο Λάμπια ήταν η μεγαλύτερη παραγγελία για το ζωγράφο! Ηταν στο τέλος της δεκαετίας του 1740, που ξεκίνησε τις δυο τεραστίων διαστάσεων τοιχογραφίες στην κεντρική αίθουσα του Μεγάρου, η μια απεικόνιση της "Συνάντησης του Αντωνίου και της Κλεοπάτρας" και η άλλη "Το Συμπόσιο της Κλεοπάτρας με τον Αντώνιο".
Στην πρώτη, επηρεασμένος από το Σαιξπηρικό κείμενο και συνδυάζοντας τη σαιξπηρική επιβλητικότητα με τη ζωντάνια του μπαρόκ δημιούργησε ένα θέμα, που η πολυτέλεια και η χλιδή του αντανακλούσαν τα επερχόμενα πλούτη και την δόξα του Τιέπολο. Μαργαριτάρια, χρυσός, μαλάματα και μετάξι είναι εμφανή σ'αυτό το έργο!
Meeting of Anthony and Cleopatra
"Θρίαμβος της ακολασίας και της φιληδονίας", όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο άγγλος δραματουργός στο κείμενό του!...και πόσο όμορφα τη "ζωγραφίζει" με τη λογοτεχνική του πένα:
"Ούτε η ηλικία δύναται να την μαράνη ούτε η συνήθεια να παλαιώση την Άπειρον ποικιλίαν των θελγήτρων αυτής.
όσω περισσότερον προσπαθεί να κατευνάση αυτάς, τόσω περισσότερον τας διεγείρει..."
Με φόντο τα πανιά του ρωμαϊκού στόλου οι δυο πρωταγωνιστές προχωρούν σχεδόν αλαζονικά προς το παλάτι, οδηγοί μια θριαμβευτικής πομπής!
Σε πρώτο πλάνο ο Αντώνιος οδηγεί, πιάνοντας από το χέρι την Κλεοπάτρα εκστασιασμένος από τη λάμψη της μέσα στο υπέροχο μπροκάρ φόρεμά της!
Ας πάρουμε μια σχετική μουσική ανάσα από την εξαιρετική σερενάτα του Johann Adolph Hasse: "Marc’Antonio e Cleopatra".
Απαράμιλλης εκφραστικότητας μουσική αφήγηση, μελωδική γραμμή και εξαίρετο ορχηστρικό ηχόχρωμα καθώς στα έγχορδα και το κοντίνουο προστίθενται διάφορα ξύλινα πνευστά, που συγκροτούν πολύχρωμη φαντασία, απόλυτα ταιριαστή στη μεγαλοπρέπεια, τη λαμπρότητα, την ακτινοβολία και την αίγλη της σκηνής του Τιέπολο!
Η δύο μερών σερενάτα γράφτηκε για 2 επίσης ρόλους και παραγγέλθηκε στον Χάσσε από έναν Ναπολιτάνο κόμη, στην εξοχική κατοικία του οποίου εκτελέστηκε το 1725. Mετά τον πρόλογο ακολουθούν δύο μέρη με το καθένα να περιλαμβανει 4 άριες da capo, ρετσιτατίβι και ντουέτο στο κλείσιμο. Τους 2 ρόλους ερμήνευσαν ο 29χρονος Φαρινέλι (το ρόλο τη Κλεοπάτρας) και η μεσόφωνη Βιτόρια Τέσι (Μάρκος Αντώνιος), που ομολογουμένως παρόλη τη φήμη της, δεν διέθετε τη δεξιοτεχνία του Φαρινέλι.(Η Τέσι υπήρξε από τις σπουδαιότερες φυσιογνωμίες της χρυσής περιόδου του μπλεκάντο και χαρακτηρίστηκε ως η πρώτη θεά μεσόφωνος" στην ιστορία της όπερας).
Ο Χάσσε, που γνώριζε καλά τις ικανότητες των τραγουδιστών φρόντισε και έγραψε βιρτουόζικη μουσική για τις άριες τη Κλεοπάτρας και πιο συγκρατημένες άριες cantabile για το ρόλο της Τέσι. Στα ζωηρά δε ντουέτα, η μελωδία γράφτηκε κατά τέτοιον τρόπο ώστε να συγκρατεί τη δεξιοτεχνία του Φαρινέλι, ενώ γινόταν περισσότερο απαιτητική για την Tέσι.
Marc' Antonio: Da quel salso elemento
Από την αλμυρή θάλασσα
και μια τεράστια αυτοκρατορία
Να'μαι, όμορφη βασίλισσα,
ακολουθώντας σε, επιστρέφω!
Μοιάζει να΄ναι της μοίρας μου γραμμένο
να με τυλίξει στοργικά
στην αγκαλιά της, η όμορφη Κλεοπάτρα...
Μετά τη νίκη στους Φιλίππους, ο Μάρκος Αντώνιος δοξάστηκε στην ανατολή σα θεός!
Στην Έφεσο δε, θεωρήθηκε η ενσάρκωση του Διόνυσου.
Ήταν όμως θυμωμένος με τη βασίλισσα της Αιγύπτου. Η συμπεριφορά της άκρως προκλητική, αφού δεν είχε επικοινωνήσει διόλου μαζί του, ούτε για να τον συγχαρεί!
Ετσι, κίνησε απεσταλμένος του να της προτείνει να έρθει να τον συναντήσει στην Κιλικία.
Ένα υπέροχο πλοίο φέρνει τη νέα Αφροδίτη με την ακολουθία της από Ερωτιδείς, Νηρηίδες και Χάριτες, να συναντήσει το νέο Διόνυσο, που εντυπωσιάζεται από την όψη και τη θωριά της!
Η Αιγυπτία είναι φιλήδονη, επιδεικτική, "μεγαλαυχούσα" για τα θέλγητρά της, αλαζών.
Η "αβροδίαιτος" πομπή της και κάθε είδους υπερβολή έχουν στόχο να πυρπολήσουν την καρδιά του Αντώνιου.
Και τον πετυχαίνει, καθώς στη συνάντηση αυτή εκφράζεται και το ερωτικό του σκίρτημα:
"Κλεοπάτρα: Αν τω όντι με αγαπάς, ειπέ μου πόσον;
Αντώνιος: Είναι μικρός ο έρως που δύναται να καταμετρηθεί.
Κλεοπάτρα: Θέλω να ορίσω το όριον μέχρι τον οποίου δύναται να φθάση ο προς εμέ έρως.
Αντώνιος: Τότε νέαν κατ' ανάγκην γην και νέον ουρανόν πρέπει να ανακαλύψεις".
"The Banquet of Cleopatra"
Στην απέναντι πλευρά του μεγάλου σαλονιού δεσπόζει η έτερη τοιχογραφία!
"The Banquet of Cleopatra-To Συμπόσιο της Κλεοπάτρας"
Τα ίδια χαρακτηριστικά...Χλιδή, πολυτέλεια...
Μια σύνθεση πλούσια σε χρώμα και με γοητευτικές λεπτομέρειες!
Φόντο και δω τα πανιά του ρωμαϊκού στόλου.
Το σκηνικό εορταστικό με τους επιβλητικούς κίονες να φανερώνουν την πολυτέλεια του χώρου.
Η Κλεοπάτρα απαστράπτουσα με το βαθύ προκλητικό ντεκολτέ της!
Aφειδώς ο καλλιτέχνης σκηνοθετεί τις λεπτομέρειες... κοσμήματα, κοστουμια, επιτραπέζια σκεύη...
Οι μουσικοί στο εσωτερικό μπαλκόνι διασκεδάζουν διακριτικά τους ευγενείς συνδαιτημόνες...
Είχε μεριμνήσει για τα πάντα σ'αυτό το συμπόσιο ο Μάρκος Αντώνιος, που ο θρύλος θέλει να είναι μια γιορτή που τέτοια δεν είχε δει ποτέ ο κόσμος!
Τα πιο ακριβά και σπάνια φαγητά εμφανίζονται σε μια ατελείωτη σειρά. Η βασίλισσα όμως δεν εντυπωσιάστηκε. Στοιχημάτισε με τον περήφανο Ρωμαίο πως εκείνη θα του παρουσίαζε ένα φαγητό πολύ πιο ακριβό από ο,τιδήποτε της είχε προσφέρει ως τότε.
Πήρε ένα φημισμένο μαργαριτάρι από το σκουλαρίκι της, το διέλυσε σε ξίδι και ήπιε το υγρό.
Η σκηνή αυτή φαίνεται καθαρά στη νωπογραφία του Τιέπολο, όπου η Κλεοπάτρα δείχνει στον Αντώνιο το μαργαριτάρι, ενώ ένας μαύρος υπηρέτης τής προσφέρει ένα ποτήρι.
***
Αυτή ήταν η Κλεοπάτρα.Η γυναίκα, που στην ποδιά της σφάζονταν ρωμαίοι αυτοκράτορες!
Η μοναδική Κλεοπάτρα με την τολμηρή προσωπικότητα και την ακόμα μοναδικότερη ζωή της με το μοιραίο δεσμό της με τον Μάρκο Αντώνιο απαθανατίστηκε στους αιώνες, καθώς αποτέλεσε έμπνευση για την Τέχνη!
Η ιστορία της αντηχεί ακόμα στα πέρατα του κόσμου, κυρίως για τα όσα αντιπροσώπευε η δυναμική βασίλισσα σε έναν κόσμο στυγνά ανδροκρατούμενο: σε μια εποχή με εσωτερικές και εξωτερικές διαμάχες στην Αίγυπτο κατάφερε με τη διακυβέρνησή της να κρατήσει τη χώρα της ενωμένη!
Το τραγικό τέλος της γνωστό.
Καθώς δεν ήθελε να πέσει στα χέρια του Οκταβιανού, που σε λίγο θα έμπαινε στην Αλεξάνδρεια, αυτοκτόνησε.
Βρέθηκε νεκρή στα ιδιαίτερα δωμάτιά της από τσίμπημα του φιδιού της, ενώ άλλοι υποστηρίζουν πως πέθανε πίνοντας δηλητήριο γιατί ήθελε να παραμείνει όμορφη και μετά θάνατον!
Στο κείμενο του Σαίξπηρ βασίστηκε και ο αμερικανός Samuel Barber για να συνθέσει την όπερά του "Antony and Cleopatra" σε λιμπρέτο του Φ.Τζεφιρέλλι. Σε πολλά σημεία γίνεται χρήση της Σαιξπηρικής γλώσσας.
Έκανε πρεμιέρα το 1966 και το ρόλο της αιγύπτιας βαίλισσας ενσάρκωσε η Leontyne Price, που την ακούμε στην άρια "Give Me My Robe" λίγο πριν το τέλος της μοιραίας, πανέμορφης, τολμηρής, τελευταίας βασίλισσας της Αρχαίας Αιγύπτου:
"Give me my robe. Put on my crown.
I have Immortal longings in me. Now no more
The juice of Egypt’s grape shall moist this lip..."
Οι περίφημες τοιχογραφίες της Κλεοπάτρας, έδωσαν αφορμή να θυμηθούμε έναν μεγάλο καλλιτέχνη της παλέτας. Ο Τιέπολο με το χρωστήρα του μάς αναστατώνει, μας μαγεύει ... Άλλοτε λυρικός και αισθησιακός...άλλοτε θεατρικός και βίαιος, πάντα όμως ένας θαυματοποιός που καταφέρνει με την τέχνη του να δημιουργεί φαντασιώσεις και να εγείρει δυνατές προσωπικές αισθήσεις!
Το παραμύθι δραπετεύει στην πόλη αυτή και συναντά στα δεξιά τη
μεγαλόπρεπη,πέτρινη γέφυρα του βασιλιά.
Aτμόσφαιρα ήρεμη,αύρα ρομαντική...
Του Καρόλου η επιβλητική γέφυρα,που κάτω της ρέει το φιδίσιο υδάτινο
κορμί του...
Όνειρο μοιάζει αυτός ο ποταμός!
Είναι ο Μολδάβας,που στα νερά του καθρεφτίζεται απαλά το φως του
εσπερινού ήλιου και δημιουργεί λευκές λωρίδες στο γκριζομπλέ της
επιφάνειάς του...
Eίναι ο Μολδάβας,που τα ασάλευτα νερά του παίρνουν του δειλινού το χρώμα
το πυρακτωμένο...
ο ποταμός π'αναζητά κάποιον να παρασύρει...
να εξομολογηθεί τα μυστικά του..."
Κάπως έτσι, σε μια προσπάθεια ερασιτεχνικής ποιητικής αποτυπώνω τον παραπάνω πίνακα ζωγραφικής με τίτλο: "Πράγα, κατά μήκος του Μολδάβα", λάδι σε καμβά, που φιλοτέχνησε ο Δανός ζωγράφος Άνταμ Μύλλερ.
Ο Mύλλερ, είναι πιο γνωστός για τα ιστορικά έργα ζωγραφικής του. Το 1834, όμως, ταξιδεύοντας στη Βοημία και γνωρίζοντας από κοντά τη φυσική χάρη, που απλόχερα δώρισε ο Δημιουργός στην περιοχή, αποτύπωσε με τα χρώματα και τα πινέλα του τα τοπία της, που τον γοήτευσαν περισσότερο.
Στο συγκεκριμένο έργο, εύκολα κανείς μπορεί να διακρίνει το μέγεθος της έκστασης, που προκάλεσε η θέα της Πράγας στο ζωγράφο. Για όσους έχουν ταξιδέψει στην Τσεχία, κάθε περιγραφή, ακόμα και του πιο έμπειρου λογοτέχνη φαντάζει φτωχή.
Ο πίνακας, ένας εικαστικός ύμνος στο Μολδάβα, την υδάτινη καρδιά της Τσέχικης γης!
Από το ποτάμι αυτό, εμπνέεται και ο συνθέτης Μπέντριχ Σμέτανα, κύριος εκπρόσωπος της Τσέχικης Εθνικής Σχολής, αφού στο έργο του χρησιμοποίησε λαϊκούς θρύλους και μύθους της πατρίδας του, με αντιπροσωπευτικότερο τον κύκλο συμφωνικών ποιημάτων με τίτλο "ΠΑΤΡΙΔΑ ΜΟΥ".
Το έργο αυτό αποτελείται από έξι αυτόνομα μέρη, το καθένα από τα οποία περιγράφει τοποθεσίες ή μυθικά πρόσωπα της Τσεχίας.
•ΒΙΝΣΕΝΓΚΡΑΤ ( περιγραφή του θρυλικού κάστρου της Πράγας), •ΤΑΜΠΟΡ (περιγραφή της βοημικής πόλης), •ΜΠΛΑΝΙΚ (το τσέχικο βουνό, όπου κατέφυγε ο προστάτης της χώρας Αγ.Βίνσεσλας), •ΣΑΡΚΑ (αφιερωμένο στην αρχηγό των παρθένων πολεμιστριών της τσέχικης μυθολογίας), •ΒΟΗΜΙΚΗ ΕΞΟΧΗ και •ΜΟΛΔΑΒΑΣ (μουσικός ύμνος στον ομώνυμο ποταμό).
Στο έργο αυτό, ο Σμέτανα προβάλλει τις κατακτήσεις της "συμφωνικής ποιητικότητας" σε σχέση με τις φυσικές προεκτάσεις που μπορούν να συνδέουν την ροή της μουσικής με τη συμβολική, διαφορετική ροή και περιδιάβαση των πηγών του Μολδάβα μέσα από τα δάση, τις πόλεις, τα κάστρα, τα ερείπια και τα βράχια της Τσεχίας.
Στο μέρος του "Μολδάβα", ο Τσέχος δημιουργός ως βασικό μουσικό θέμα, χρησιμοποιεί μια μελωδία της αναγέννησης "La Mantovana", γνωστή και ως Giuseppino από το όνομα του τενόρου που την πρωτοεκτέλεσε, Giuseppe Cenci, προσαρμοσμένη στο μουσικό ύφος της λαϊκής τσέχικης μουσικής.
Η μελωδία, σε μορφή μαδριγαλίου, έγινε ευρέως γνωστή ως "χορός ή άρια της Μάντοβα" με τίτλο: "Fuggi-fuggi".
Ένα παλιό ιταλικό τραγούδι, με ρομαντικές ρίζες και τσέχικη ανασμίλευση συνδέει την ανάμνηση της μελωδικής ροής με την "αναβάπτιση" του κόσμου μας μέσα από τον υδάτινο ρου. Η μουσική φόρμα έχει το ρόλο της φύσης και προτάσσει τις σχέσεις που προκύπτουν μεταξύ της ύλης, της μορφής, της φαντασίας και της πραγματικότητας.
Το νερό του Μολδάβα φλύαρο, ορμητικό, όπως ορμητικά, έντονα και τα συναισθήματα,που δημιουργεί η ακρόαση του έργου του Σμέτανα.
Όπως ασυγκράτητη του Μολδάβα η ροή, έτσι και της έμπνευσης το ποτάμι, που πηγάζει απ’της ψυχής τα βάθη. Μια μουσική γλυκιά ξεχύνεται και μοιάζει να σέρνει μνήμες με τη βοήθεια των ανέμων και να φορά φουστάνια των καιρών, με νότες και ρυθμούς, παράλληλες στων εποχών τα πρόσωπα.
Αχ, Μουσική μου, κυρά μου αριστότεχνη!
Θαυμαστό το έργο σου μεγάλη πριγκηπέσσα,
που από της αναγέννησης το μαδριγάλι,
είσαι ικανή για μεταμόρφωση ταχυδακτυλουργική...
...και το χορό τον εύθραυστο του ζευγαριού,
που μ’ακριβείς, κάτω απ’τον πολυέλαιο κινήσεις μεταμορφώνει
σε θρύλο λαϊκό, σε απεικόνιση ρομαντική...
Να σημειώσουμε πως ο Σμέτανα ήταν τελείως κουφός, όταν συνέθεσε το έργο "Πατρίδα μου", (έτσι δεν το άκουσε ποτέ), περί το 1875 στο οποίο υμνεί το φυσικό κάλλος της Τσεχίας, αλλά ταυτόχρονα τονώνει και το πατριωτικό αίσθημα.
Ο χορός ΜAΝΤOVANA, αυθεντικό μέρος του ιταλικού πολιτισμού από τη μια, η τσέχικη παράδοση αυτοπροσώπως στο συμφωνικό ποίημα,από την άλλη,δείχνει πώς συνδέονται οι δύο κουλτούρες, αλλά και πώς κάθε μια καταφέρνει να συγκρατεί την ανεξαρτησία και τη μοναδικότητά της.
Από τις καλύτερες εκτελέσεις, αυτή της συμφωνικής της Βιέννης υπό τη διεύθυνση του φον Κάραγιαν, που καταφέρνει να μεταδώσει το άφθαρτο, την αιωνιότητα της μουσικής φόρμας, με τρόπο αφηγηματικό προβάλλοντας αυτή την ασίγαστη ορμή της υγρής ύλης που ανασυντάσσεται προς μια υψηλότερη μορφή. Οι μουσικοί κινούνται με συντονισμένη πνευματικότητα προσπαθώντας οι ίδιοι να αφουγκραστούν τους ήχους της μετάβασης προς την αέναη εξέλιξη, πετυχαίνοντας ένα ανάγλυφο, διάφανο και εντυπωσιακό αποτέλεσμα.
Αξίζει να αναφέρουμε πως η μελωδία αυτή, αργότερα, μετουσιώθηκε σε λαϊκά τραγούδια της Ευρώπης, όπως:
My mistress is prettie (Σκωτία),
Τhe Polish Pod (Κρακοβία),
Kateryna (Ουκρανία).
Επίσης απετέλεσε τη βάση για την Hatikvah-Ελπίδα, τον εθνικό ύμνο του Ισραήλ, που μπορείτε ν ακούσετε εδώ.
Το άρθρο έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr και μέρος του στο Περιοδικό Πολιτισμού: "Ανθρώπων Έργα". Θα το βρείτε στις σελίδες 444-450.
ΚΑΛΟ ΜΗΝΑ, φίλοι μου με ένα μίνι αφιέρωμα στον Ρόμπερτ Λόουελ. Τον αμερικανό ποιητή της "εξομολογητικής ποίησης" , που γεννήθηκε σαν σήμερα, 1 Μάρτη του 1917.
Απόφοιτος του Χάρβαρντ, το 1944 κυκλοφόρησε η πρώτη ποιητική του συλλογή, αυτοβιογραφικού χαρακτήρα, με τον τίτλο:
"Γη της ανομοιότητας".
Μια συλλογή, με θέμα το χριστιανισμό απέναντι στη χαρά της ζωής, κατά τους κριτικούς :
Το 1947 εκδίδεται το δεύτερο βιβλίο του, με τίτλο:
"Το κάστρο του λόρδου Γουέρι",
που κερδίζει και το βραβείο Πούλιτζερ. Ήταν μόλις τριάντα χρονών.
"The bones cry for the blood of the white whale,
the fat flukes arch and whack about its ears,
the death-lance churns into the sanctuary, tears
the gun-blue swingle, heaving like a flail,
and hacks the coiling life out: it works and drags
and rips the sperm-whale's midriff into rags,
gobbets of blubber spill to wind and weather"
Ο Λόουελ ενδιαφερόταν για όλα τα είδη ποίησης και ποιητές κάθε εποχής ,σύγχρονης ή και παλαιότερης... Μετέφρασε από Ρακίνα ως Μπωντλαίρ και Ρίλκε.
Δυστυχώς, από νωρίς φάνηκαν συμπτώματα κατάθλιψης.Πέθανε το Σεπτέμβρη του 1977.
Τα μεταφρασμένα ποιήματά του στα ελληνικά είναι πολύ λίγα.Ανάμεσά τους ξεχώρισα δυο: "Σαπφώ" και "Μπετόβεν".
"Σαπφώ"- Λεπτομέρεια από τοιχογραφία της Πομπηίας
"ΣΑΠΦΩ"
Βάζω τον άνθρωπο αυτό πάνω από ήρωες και θεούς -
όλη μέρα κάθεται μπροστά μου αντικρυστά,
σαν συμπαίχτης στα χαρτιά. Ο αγκώνας μου τον δικό του ξυστά αγγίζει'
αν είναι να μιλήσω, ακούει. Συγκινημένη ταράσσεται η καρδιά
το γέλιο είναι νερό βιαστικό πάνω απ' τα βότσαλα...
Είναι αυτός το πιο φωτεινό πράγμα στη γη τη σκοτεινή'
τον αφουγκράζομαι, άδειο κάτι μες στ' αυτιά μου:
είναι τα βήματά του. Να μιλήσω δεν μπορώ ούτε να δω.
Μια νεκρή λευκότητα στάζει κεντήματα ιδρώτα...
Είμαι πιο χλωρή απ' την πιο χλοερή χλόη'
εύκολα μπορώ να σε κάνω να το καταλάβεις αυτό:
μια γυναίκα σπάνια φτάνει το άριστο'
το παιδί της, οι σκλάβοι της, ο καθημερινός του σπιτιού της μόχθος'
το φεγγάρι γλιστρά στα δυτικά. Ο χρόνος γίνεται σκόνη.
Κοιμάμαι μόνη.
(μτφ: Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ)
Διαβάζοντάς το, γλυκόλαλες λύρες ηχούν στ'αυτιά μου, δαφνοστεφανωμένο το κεφάλι της προβάλει μπρος μου, η μορφή της μεγάλης ποιήτριας, της "Λέσβιας εκ Μυτιλήνης ψάλτριας !
Όλος σχεδόν ο αρχαίος κόσμος την είπε " θνητή Μούσα" και "δεκάτη των Μουσών "!την ξεχωριστή διανοούμενη, το θηλυκό Σωκράτη, που γύρω της μάζευε τα κορίτσια της Μυτιλήνης και τα δίδασκε τον ιδανικό, ανώτερο, πνευματικό Έρωτα! Μέχρι κι ο Σόλων είχε εκφράσει την επιθυμία να μην πεθάνει αν δεν κατόρθωνε να διδαχθεί ένα της ποίημα!!!
"ΨΑΠΦΑ ΕΡΩΤΙΟΥ ΧΑΙΡΕ!"
Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά της αρχαίας ποιήτριας εμπνέουν τον Ιάννη Ξενάκη στο έργο του "Ψάπφα" δοσμένα με το δικό του ιδιαίτερο μουσικό τρόπο. Πλάθει το πορτραίτο της με συνειδητή εσωτερικότητα, όπως ένας σύγχρονος καλλιτέχνης συγκροτεί με χρωματιστές ψηφίδες ένα αριστουργηματικό ψηφιδωτό!
"ΜΠΕΤΟΒΕΝ"
"[...]
Η μόδα της αοριστίας, τι να διδάξει τον καλλιτέχνη;
Ο Μπετόβεν ήταν ρομαντικός από του πιο καλούς.
Τον δίδαξαν μήπως βασιλιάδες, δημοκρατίες ή ο Ναπολέων;
ΗΤΑΝ ο ίδιος ο Ναπολέων!...Ή μήπως η βαρηκοΐα;
Ο στρατιώτης ζωγραφισμένος στον πίνακα, αιμορραγεί;
Οι αιχμάλωτοι στο χορό του Φιντέλιο είναι δέσμιοι;
Για μια καλή φωνή η ακοή είναι μαρτύριο!"
Πορτραίτο του Μπετόβεν, Joseph Karl Stieler-1820
Και το ποίημα "ΜΠΕΤΟΒΕΝ" είναι του αμερικανού Ρόμπερτ Λόουελ.
Μάλλον στο ποιητικό κείμενό του θα ταίριαζε καλύτερα ένα απόσπασμα από την Ηρωική συμφωνία του συνθέτη ή το δοξαστικό από τη μοναδική του όπερα, Φιντέλιο.
Όμως, αφού σήμερα πρωτομηνιά του Μάρτη, μπαίνει τυπικά η άνοιξη, θα το συνδυάσω με τη "Σονάτα του για βιολί Νο 5 σε φα μείζονα, Opus 24", γνωστή και ως "ΑΝΟΙΞΗ".
Δημοσιεύτηκε το 1801 και αποτελείται από 4 κινήσεις: Allegro-Adagio -Scherzo-Rondo.
Αποδέκτης αφιέρωσης ήταν ο Count von Fries Moritz, εύπορος τραπεζίτης, φίλος του Μπετόβεν, γνωστός συλλέκτης έργων τέχνης και λάτρης της μουσικής.
Ένας ιδιαίτερα γενναιόδωρος λυρισμός κατακλύζει κάθε μέρος της "Σονάτας της Άνοιξης". Σολίστ η Anne-Sophie Mutter:
Aπό τους καλλιτέχνες που διέπρεψαν στην τεχνική του "αζουλέζος" είναι ο γεννημένος σαν σήμερα, 26 Φλεβάρη 1868, Jorge Colaço.
Παρόλο που ο Πορτογάλος καλλιτέχνης σπούδασε ζωγραφική στην Ιβηρική και το Παρίσι, ειδικεύτηκε στο σχεδιασμό azulejoς για τη διακόσμηση μεγάλων επιφανειών, και διέπρεψε για τις καινοτόμες διαδικασίες του πάνω στην τεχνική αυτή.
Τα σχέδιά του διακρίνονται για τη ρομαντική γεύση τους, αλλά επίσης ξεχωρίζουν για την απεικόνιση σπουδαίων ιστορικών στιγμών της πατρίδας του, Πορτογαλίας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η επισμαλτωμενη επιφάνεια στο Pavillon Κάρλος Λόπες της Λισαβόνας, που βλέπουμε στην παραπάνω φωτογραφία και αναπαριστά τη μάχη της Aljubarrota (1385) μεταξύ των στρατών της Πορτογαλίας και της Καστίλλης.
"Αζουλέζος" είναι η τεχνική ζωγραφικής πάνω σε σμαλτωμένα, κεραμικά πλακάκια και τη συναντάμε εκτενώς στην Ιβηρική.
Η λέξη προέρχεται από τις αραβικές al - zulayj, που σημαίνει "γυαλισμένη πέτρα". Στην Ιβηρική χερσόνησο μεταφέρθηκε από τους Μαυριτανούς κεραμίστες.
Από τα κεραμικά αζουλέζος εμπνέεται ένα από τα ωραιότερα και με ισπανικό χρώμα έργα, ο πρωτοπόρος Ισαάκ Αλμπένιθ.
Isaac Albéniz
Γραμμένο στον τύπο του πρελούδιου, πολλοί μελετητές υποστηρίζουν πως αρχικός σκοπός του συνθέτη ήταν να αποτελέσει το κομμάτι μέρος μιας μεγάλης σουίτας για πιάνο, ενός δηλαδή "μουσικού μωσαϊκού". Γι’αυτό και ονόμασε το έργο "Αjoulejos".
H εντυπωσιακή γυαλάδα των κεραμικών πλακιδίων αντανακλάται στην λεπτότητα της μελωδίας και την αέρινη πιανιστική γραφή.
Επειδή ο θάνατος του συνθέτη ήρθε πριν από την ολοκλήρωση του έργου, η σύζυγός του, Ροζίνα ζήτησε από τον φίλο του και συναδέλφό του Enrique Granados, να το ολοκληρώσει. Πράγματι, η δουλειά του Granados είναι καταπληκτική, καθιστώντας αδύνατο να γνωρίζουμε πού τελειώνει το χειρόγραφο του Albeniz και πού αρχίζει η δική του προσθήκη. 'Εργο, με λεπτότατες αποχρώσεις, πλούσιο σε αρμονικές ιδέες, ίσως σας θυμίσει Ντεμπισί…σίγουρα πάντως η ακρόασή του δεν θα είναι μια απλή ψυχική ικανοποίηση…
"Ariadne's lament", Alessandro Turchi - Hermitage Museum
Ο "θρήνος της εγκαταλελειμμένης Αριάδνης " και η "ένωσή της με το Βάκχο" είναι το θέμα της δημοσίευσης και θα το προσεγγίσουμε ποιητικά, εικαστικά και μουσικά.
Ο Λιαντίνης αναφερόμενος στην Αριάδνη λέει στο 2ο από τα "Χορικά της φωτονερόπετρας" :
["Όσο γνωρίζω, δύο είδαν την Αριάδνη.
Στα παλαιά χρόνια ο Ησίοδος. Την περιγράφει, μέσα σ’ ένα ξανθό μαστίγωμα λάμψης, να περπατά και να τρελαίνει τα κλήματα (θεογ. 974).
Στο δικό μας καιρό ο Νίτσε.
Ο Νίτσε στην Αριάδνη είδε την εικόνα μιας πανέμορφης ιέρειας, καθισμένης στο στρίμποδο,
που το τύλιγαν οι καπνοί της παραφροσύνης του...
Στο τελευταίο της ζωής του τηλεγράφημα μάλιστα, που της έστειλε, υπογράφει με το όνομα Διόνυσος:"Ariadne, ich liebe Dich. Dionysos"
Φαίνεται πως την Αριάδνη του Νίτσε τη συναπάντησε κάποτε στη στράτα του
και ο οδοιπόρος Σεφέρης:
"Στη τρέλλα του ο Νίτσε φαίνεται πως μοιρολογούσε: Σ’ αγαπώ Αριάδνη".]
Η γνωστή Αριάδνη είναι η κόρη του Μίνωα και της Πασιφάης. Αριάδνη ή Αρι-άγνη, όπως την έλεγαν στην Κρήτη.
Τρεις είναι οι προτεινόμενες ετυμολογήσεις του ονόματός της:
1. η πολύ αγνή – Αριάγνη (= αγνότατη) -αρι- (= πολύ) + αγνή).
2. αρι- (= πολύ) + αδμής ή αδνής (= αδάμαστος, ανύπαντρος). Η ρίζα αδ- προέρχεται από το ρήμα ανδάνω, εκ του ήδομαι που σημαίνει τέρπω, ευαρεστώ. Μ' αυτήν την έννοια η Αριάδνη είναι η φιλήδονη, μία έκφραση της Πάνδημου Αφροδίτης.
3.Μία ακόμα παράφραση του ονόματός της είναι το "Αριδήλα", που σημαίνει την πολύ φωτεινή.
"Χρυσοκόμης δὲ Διώνυσος ξανθὴν Ἀριάδνην,
κούρην Μίνωος, θαλερὴν ποιήσατ' ἄκοιτιν.
τὴν δέ οἱ ἀθάνατον καὶ ἀγήρων θῆκε Κρονίων.
[Ο χρυσομάλλης ο Διόνυσος την ξανθή Αριάδνη,
τη θυγατέρα του Μίνωα, έκαμε θαλερή γυναίκα του.
Κι αυτήν, ο γιος του Κρόνου την έκανε αθάνατη κι αγέραστη.]
(Ησίοδος, Θεογονία -στ. 947-949)
"Αριάδνη, Βάκχος και Σάτυροι"-Ψηφιδωτό Μουσείο Μπαρντό, Τυνησία
Η Αριάδνη είναι εκείνη, που το όνομά της έχει συνδεθεί με το Θησέα, το Μινώταυρο και το Διόνυσο. Ας θυμηθούμε όμως λίγο το μύθο...
Στον πόλεμο μεταξύ Κρητών και Αθηναίων για το φόνο του Ανδρόγεω, γιου του Μίνωα,νίκησε ο Μίνωας.Έτσι, ως ποινή των Αθηναίων όρισε κάθε εννιά χρόνια εφτά νέοι Αθηναίοι και εφτά νέες Αθηναίες να στέλνονται στην Κρήτη και να κατασπαράζονται από τον Μινώταυρο μέσα στον Λαβύρινθο. Ο Θησέας αποφάσισε να σαλπάρει για την Κρήτη και να θέσει τέλος στη ντροπιαστική αυτή εισφορά σε αίμα. Στην Κρήτη γνώρισε την κόρη του Μίνωα, την Αριάδνη, και οι δύο νέοι ερωτεύτηκαν. Η Αριάδνη τον έβαλε να υποσχεθεί ότι θα την έπαιρνε στην πατρίδα του και θα την παντρευόταν. Μετά, του έδωσε ένα κουβάρι κλωστή, τον "Μίτο της Αριάδνης", ώστε όταν ο Θησέας έμπαινε στον λαβύρινθο να το ξετυλίγει, για να μπορέσει έπειτα, αφού σκοτώσει τον Μινώταυρο, να βρει την έξοδο.
Πράγματι, έτσι κι έγινε! Ο Θησέας σκότωσε το Μινώταυρο κι έφυγε από την Κρήτη παίρνοντας μαζί του την Αριάδνη.
Εκεί, στο όνειρο του Θησέα εμφανίστηκε ο θεός Διόνυσος και του είπε ότι έπρεπε να φύγουν από το νησί χωρίς την Αριάδνη, αφού ήταν γραφτό να μείνει εκεί και να γίνει γυναίκα του.
Με το καράβι του Θησέα
σ’ αφήσαμε στη Νάξο γυμνή,
μ’ ένα στα πόδια σου
θαλασσινό σκουτί.
Σε ποιες σπηλιές εκρύφθηκες
και πώς να σε φωνάξω,
κουστάρω κι’ όλο με τραβάει
μακριά το γκαραντί.
(από το ποίημα "Αριάδνη στη Νάξο" του Ν.Καββαδία)
Το ποίημα έχει μελοποιηθεί από το Μιχάλη Τερζή και ερμηνευεται από το Κώστα Καράλη
Η Αριάδνη, όταν το επόμενο πρωί ξύπνησε και διαπίστωσε τη φυγή του Θησέα και πως την είχε εγκαταλείψει αρρώστησε από τον καημό της και στο τέλος αυτοκτόνησε, πέφτοντας στη θάλασσα ή κατ'άλλους κρεμάστηκε...
ΑΡΙΑΔΝΗ:"Κάθισα παγωμένη στον βράχο ατενίζοντας τη θάλασσα,
κι όσο ήταν από πέτρα το κάθισμα, τόσο ήμουν πέτρα κι εγώ".
(Οβίδιος)
Δίπλα βλέπουμε ερυθρόμορφη στάμνο του Ζωγράφου της Αριάδνης, περίπου 400-390 π.Χ.. όπου παριστά το Θησέα να εγκαταλείπει την Αριάδνη που κοιμάται. Από πάνω της η Αθηνά και ο Ύπνος/Βοστόνη, Μουσείο Καλών Τεχνών
Η εγκατάλειψη της Αριάδνης από τον αγαπημένοτης Θησέα στο νησί της Νάξου αποτέλεσε πηγήέμπνευσης γιααρκετούς συνθέτες, αρχής γενομένης από τον Monteverdi. Ο θρήνος της Αριάδνης του Monteverdi, στην οπερατική του μορφή αποτέλεσεέναέργοορόσημογιατην εποχή του καθώς υπήρξε πρότυπο εκφραστικότητας!
Ο "Θρήνος της Αριάδνης" είναι από τα πρώτα μελοδράματα της μπαρόκ περιόδου.Το έργο παρουσιάστηκε για πρώτη φορά το 1608, στην αυλή του Δούκα στη Μάντοβα για τους βασιλικούς γάμους. Όλη η μουσική έχει χαθεί εκτός από το "Lamento d'Arianna" (Ο θρήνος της Αριάδνης):
"Φιγούρα που μαρμάρωσε βακχίδας, η Αριάδνη μακριά αγναντεύει αυτόν, κι αλί, σε κύματα από έγνοιες παραδέρνει. Κανείς δεν ήταν εκεί, αναφωνεί η Αριάδνη, όταν αντί για το κορμί του αγαπημένου ψηλαφεί στο σκοτάδι το άδειο κρεβάτι. Μορφή παγωμένη..."
[...]
"Μα μπρος στον θάνατο τα μάτια μου δεν θα νωθρέψουν και οι αισθήσεις δεν θ’ αφήσουνε το κουρασμένο σώμα, πριν να ζητήσω απ’ τους θεούς ποινή της προδοσίας..."
(Επύλλιο 64, Κάτουλλος)
Η αριστουργηματική όπερα "Αριάδνη στη Νάξο" του Ρ.Στράους, σηματοδοτεί μουσικά το μύθο.Είναι σε γερμανικό λιμπρέτο του Ούγκο φον Χόφμανσταλ.
Το δεύτερο μέρος της όπερας αναφέρεται στην Αριάδνη, την οποία έχει εγκαταλείψει ο Θησέας στη Νάξο. Οι φίλες της προσπαθούν να της φτιάξουν το κέφι και να την κάνουν να ξεχάσει τον Θησέα.Μάταια, όμως...Η απώλεια του έρωτά της την έχει γεμίσει βαθιά θλίψη!
(Φημολογείται πως λόγω αυτής της όπερας ο Στράους έγινε επίτιμος δημότης της Νάξου).
"Ein schönes war: hieß Theseus-Κάποτε ήταν όμορφα, Θησέα..."με τη Ρενέ Φλέμινγκ:
"ΑΡΙΑΔΝΗ" - Γ.Σεφέρης
"Ήταν ωραία τα χείλια σου και σ’ άρεσε η ελιά
που δάγκωσες.Το κόκκινο, το πυρρό, και το μαύρο
σμίγουν καλά σαν απλωθεί το χέρι στη θελιά
κι αφήσει ελεύθερο το σκύλο, το λαγό, τον ταύρο
Και λάμπουνε τα ζώα ζεστά στη μέρα την κλειστή
κι όλα μαζί πλοκάμων κόμποι και σφιγμένα μέλη,
δόντια σε δυο βατόμουρα, και θάμνοι αγκαθεροί,
και δάχτυλα χαϊδεύοντας το φως σαν ένα χέλι
χρυσό, που τρύπησε τον άσπρο θόλο τ’ ουρανού—
κι όλα μαζί λικνίζουνται στην άκρη της αβύσσου,
χωρίς εγώ, χωρίς ειρμό, κι οι κορφές του βουνού
που ξύπνησαν τόσο σκληρές· και το γλυφό κορμί σου
χορεύοντας, πεθαίνοντας, χορεύοντας ξανά
και το καλάμι καρφωμένο στ’ οργισμένο δέλτα…
…βαθύ… πουλί… χιμώ… λαβή… τυφλή… λαβώ… λαβ… λα…
…βύρινθος… άλφα… βήτα… γάμα… δέλτα…"
Το 1930 ο γάλλος Albert Charles Paul Roussel γράφει μουσική για το ομώνυμο μπαλέτο, την οποία αργότερα μετέτρεψε σε δυο ορχηστρικές σουίτες.
Ακούμε ολοκληρωμένη τη 2η:
Στην εκδοχή, που αναφέρει ο Διόδωρος ο Σικελιώτης, ο Θησέας αντέδρασε στη θέληση του Διόνυσου, αλλά ο θεός επέμενε, δηλώνοντας την υπεροχή του λόγω της θεϊκής του ιδιότητας. Φοβούμενος τις συνέπειες της τιμωρίας του θεού, ο Θησέας αναγκάστηκε να φύγει. Στη συνέχεια ο Διόνυσος πήγε κοντά στην Αριάδνη,λέγοντάς της λόγια αγάπης .
Όταν τον ρώτησε για το Θησέα εκείνος απάντησε ότι είχε φύγει και της έδωσε να πιει κρασί από ένα χρυσό κύπελλο.
"Βάκχος και Αριάδνη", Τιντορέτο-Παλάτι Δόγηδων, Βενετία
Της πρόσφερε ένα χρυσό στεφάνι, έργο του Ήφαιστου, με πολύτιμα πετράδια με τη μορφή εννέα αστεριών. Ηταν τόσο λαμπρό ώστε οι θεοί το έβαλαν στον ουρανό να λάμπει πλάι στα άλλα αστέρια και το ονόμασαν αστερισμό της Αριάδνης.
"Βάκχος και Αριάδνη" Τιτσιάνο-National Portrait Gallery, Λονδίνο
Ούσα θυμωμένη με τον Θησέα, η Αριάδνη αποδέχθηκε την πρόταση του Διονύσου. Εκείνος την πήρε στο Δρυό βουνό, που σήμερα ονομάζεται βουνό Κόρωνος. Από εκεί έφυγαν για τον Όλυμπο... Η θνητή Αριάδνη έφθασε έτσι να γίνει αθάνατη σύζυγος θεού.
"Ο Θησέας εγκαταλείπει την Αριάδνη"
Η τοιχογραφία αριστερά από την οικία του L. Caecilius Jucundus και δεξιά από την οικία του Μελέαγρου στην Πομπηία, (1ος αι. μ.Χ.) - Νάπολη, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο
Άλλη παραλλαγή θέλει το Θησέα να εγκαταλείπει την Αριάδνη στην Νάξο, επειδή αγαπούσε την Αθηναία Αίγλη.Η Αριάδνη αρρώστησε βαριά από τη θλίψη της και την έκανε καλά η Αφροδίτη, αφού τη μετέφερε στην Κύπρο.Ομως στο τέλος δεν άντεξε τον πόνο, αυτοκτόνησε ή έγινε βράχος.
Η Αριάδνη εγκαταλειμμένη στη Νάξο, W.Waterhouse
Άλλη εκδοχή λέει ότι την σκότωσε η Άρτεμις επειδή ζευγάρωσε με τον Θησέα ιερόσυλα μέσα στο ιερό της. Αποκτά δε, γιους με τον Θησέα, που συχνά αναφέρονται σαν καρπός της ένωσής της με τον Διόνυσο: Στάφυλος και Οινοπίων.
"Η ωραία Αριάδνη, θυγατέρα του σκληρού Μίνωα, που τα παλιά τα χρόνια ο Θησέας γυρίζοντας από την Κρήτη στους καρπερούς τους κάμπους των ιερών των Αθηνών μαζί του την επήρε.
Αλλά δεν πρόλαβε να την χαρεί, επειδή προτού δική του την κάνει, η Άρτεμη τη σκότωσε στο νησάκι Δία (= η Νάξο), σύμφωνα με επιθυμία του Διονύσου",
αυτά μας λέει ο Όμηρος στην Οδύσσειά του για την κρητικοπούλα Αριάδνη...
"Η κοιμώμενη Αριάδνη"-Βατικανό
Θέλοντας να προσεγγίσουμε το μύθο με βάση τα σύμβολα, μπορούμε να πούμε πως, αφού η Αριάδνη στο τέλος του μύθου δεν νυμφεύεται τον ανθρώπινο εραστή, αλλά τον θεϊκό και λαμβάνοντας υπόψη και την ετυμολογία του ονόματος : Αριάδνη - Αριάγνη = η πιο αγνή, μπορούμε να κάνουμε αρκετές σκέψεις πάνω σε αυτή τη λεπτομέρεια του μύθου.
Ο λόγιος και μελετητής των κλασικών γραμμάτων Gilbert Murray σημειώνει:
"Όλοι οι αληθινά πιστοί ταυτίζονται κατά μια μυστικιστική έννοια με το Θεό, ξαναγεννιούνται και είναι Βάκχοι. Η τελείως αγνή ψυχή καταλαμβάνεται ολοκληρωτικά από το Διόνυσο, τον εσωτερικό θεό και καθίσταται η ίδια θεός."
Ο απελπισμένος και προδομένος έρωτας από τη μια και ο ανέλπιστα ξανακερδισμένος, ο δοξαστικά λυτρωτικός με Θεϊκό χιτώνα από την άλλη. Κινώντας οι δύο εραστές της, θνητός και αθάνατος, τα νήματα της ερωτικής της μοίρας, την ανυψώνουν ο καθένας με τον τρόπο του, σε σύμβολο ερωτικό και ακραία φορτισμένο.
Και τίθεται το ερώτημα: Τι θα ήταν αλήθεια το Διονυσιακό σμίξιμο χωρίς την εγκατάλειψή της από τον θνητό εραστή; Η απάντηση ας δοθεί απ'τον καθένα μας... Όλοι, όμως θα συμφωνήσουμε πως η Αριάδνη ενσαρκώνει στους αιώνες το αρχέτυπο της εγκαταλειμμένης ερωμένης. Της γυναίκας που δόθηκε άνευ όρων και προδόθηκε κυριολεκτικά ανυποψίαστη.
"Η εγκαταλελειμμένη Αριάδνη", Evelyn De Morgan
Θα σας αφήσω με κάτι ποιητικό, αλλά εμποτισμένο και με Νιτσεϊκή σκέψη. Κατά το Νίτσε, ο μίτος της Αριάδνης είναι το τραγούδι που ο Διόνυσος της ψιθυρίζει στο αυτί... η έλλογη σκέψη, ο σοφός λόγος... Γράφει, λοιπόν ο Νίτσε στην ποιητική του συλλογή "Διθύραμβοι του Διονύσου":
"Λογικέψου, Αριάδνη!...
Έχεις μικρά αυτιά, έχεις τα αυτιά μου:
βάλε μέσα τους ένα σοφό λόγο!
Αν είναι να αγαπήσει κανείς τον εαυτό του,
δεν πρέπει να τον μισήσει πρώτα;...
Είμαι ο λαβύρινθός σου...]
Είναι τα λόγια που της λέει όταν παραδομένη στον πόνο και την οδύνη παραληρεί:
"Ποιός με ζεσταίνει, ποιος μ'αγαπά ακόμα;
Σαν ετοιμοθάνατη, έτσι πλαγιάζω,ω άγνωστε θεέ...
Γιατί να με βασανίζεις,ω θεέ χαιρέκακε;
Τι με καλείς μέσα σε τούτο το μεσονύχτι;
Με ακούς να ανασαίνω;Θες στην πιο μυστική,να ανεβείς, σκέψη;
[...]
"Έλα πίσω!Με όλα σου τα μαρτύρια!
Γύρνα πίσω, άγνωστε θεέ μου, πόνε μου!
ευτυχία στερνή μου!..."
Ο μεταφυσικός λόγος της ποίησης του Νίτσε, που αποτυπώνει την πορεία προς τη λύτρωση και τη θριαμβική έξοδο από τον λαβύρινθο...
"Θρίαμβος του Διόνυσου και της Αριάδνης", Ανιμπάλε Καράτσι / Τοιχογραφία-Palazzo Farnese, Ρώμη
Ένα αριστουργηματικό απόσπασμα από την καντάτα του Χάυντν: "Arianna a Naxos", ένας σπαρακτικός μουσικός μονόλογος, στον οποίο η Αριάδνη εξομολογείται τον έρωτά της για τον Θησέα μέσα σε πλήρη θλίψη και οδύνη, όταν ανακαλύπτει την εγκατάλειψή της και την προδοσία της εξιδανικευμένης αγάπης της!
"A che morir vorrei in sì fatal momento - Και να!πεθαίνω σε στιγμή μοιραία!" "A che morir vorrei in sì fatal momento, ma al mio crudel tormento mi serba ingiusto il ciel. Misera abbandonata non ho chi mi consola.
Chi tanto amai s'invola barbaro ed infedel. Ω!Τούτη να πέθαινα τη μοιραία στιγμή! Μα, οι θεοί αδυσώπητα με βασανίζουν! κι η δυστυχία μου μακραίνει... Φτωχή καρδιά μου σ'εγκατέλειψαν, χωρίς κανείς να σε παρηγορήσει!
_-_WGA22310.jpg)
