Ημέρα των Μουσείων: Η μουσική δίνει φωνή στη "Νίκη της Σαμοθράκης"...

 

Κάθε χρόνο στις 18 Μαΐου, γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Μουσείων, μια μοναδική ευκαιρία να εξερευνήσουμε τους θησαυρούς της τέχνης που φυλάσσονται σ' αυτούς τους χώρους. Το Λούβρο στο Παρίσι, ένα από τα πιο διάσημα Μουσεία του κόσμου, φιλοξενεί αμέτρητα αριστουργήματα από την αρχαιότητα έως τη σύγχρονη εποχή. Από τις εντυπωσιακές συλλογές γλυπτικής και ζωγραφικής έως τα μοναδικά έργα αρχαίας και μεσαιωνικής τέχνης, κάθε έκθεμα αφηγείται τη δική του ιστορία.

Το Λούβρο δεν υπήρξε πάντα μουσείο. Πριν από τη Γαλλική Επανάσταση ήταν ανάκτορο των βασιλέων και πιο παλιά, φρούριο. Οι πρώτες οργανωμένες συλλογές ξεκίνησαν γύρω στο 1500 με τον Φραγκίσκο Α΄, ο οποίος απέκτησε σπουδαία έργα όπως τη "Μόνα Λίζα" του Ντα Βίντσι και την "Αγία Οικογένεια" του Ραφαήλ. Τον 17ο αιώνα, επί Ερρίκου Δ΄, η συλλογή εμπλουτίστηκε με πίνακες του Ρούμπενς, του Βερονέζε και του Καραβάτζιο.
Μετά τη Γαλλική Επανάσταση, ο Ναπολέων ονειρεύτηκε να μετατρέψει το Λούβρο στο μεγαλύτερο μουσείο του κόσμου. Οι πολεμικές εκστρατείες της εποχής έφεραν στο Παρίσι αναρίθμητες αρχαιότητες από διάφορες περιοχές, ενώ οι ανασκαφές Γάλλων αρχαιολόγων στον 19ο αιώνα στην Αίγυπτο, τη Μέση Ανατολή και την Ελλάδα εμπλούτισαν ακόμη περισσότερο τη συλλογή.

Ένα από τα πλέον θησαυρικά αποκτήματα αυτής της περιόδου είναι η "Νίκη της Σαμοθράκης". Παρά τις ζημιές που είχε υποστεί, το γλυπτό θεωρήθηκε αριστούργημα και τοποθετήθηκε σε περίοπτη θέση καθηλώνοντας τους επισκέπτες.
Ήταν τον Απρίλιο του 1863 όταν ένας ντόπιος εργάτης, συμμετέχοντας στις ανασκαφές του Charles Champoiseau (επικεφαλής του γαλλικού προξενείου στην Αδριανούπολη) φώναξε: "Κύριε, εύραμεν μια γυναίκα!".
Ήταν η Νίκη της Σαμοθράκης...

Η θεά Νίκη εμφανίζεται με φτερά να κατεβαίνει από τον ουρανό για να φέρει την είδηση της νίκης μετά τη μάχη. Το άγαλμα αποτυπώνει τη στιγμή πριν πατήσει στην πλώρη του πλοίου, με τα πόδια της να αιωρούνται και τα ενδύματά της να κυματίζουν στον άνεμο. Σμιλεμένη σε λευκό παριανό μάρμαρο, σε μέγεθος μεγαλύτερο από το φυσικό, κρατούσε πιθανώς μια σάλπιγγα στο δεξί χέρι και κάποιο τρόπαιο στο αριστερό. Το πτυχωτό ένδυμά της αγκαλιάζει το σώμα και κυματίζει πίσω, υπογραμμίζοντας τη δυναμική κίνησή της.Τα πελώρια φτερά της φέρουν τη δύναμη της πτήσης και μέχρι σήμερα -αιώνες μετά- εντυπωσιάζει με την ακρίβεια και τη ζωντάνια της μορφής της.

Στη Μουσική:

Στον κύκλο τραγουδιών "Statuesque" (Αγαλματικές Μορφές), ο σύγχρονος κλασικός συνθέτης, Jake Heggie εξερευνά τη γυναικεία μορφή όπως αποτυπώθηκε στη γλυπτική μέσα στους αιώνες. Το έργο, γραμμένο αρχικά για φωνή και επτά όργανα, αντλεί έμπνευση από πέντε εμβληματικά γλυπτά, ταξιδεύοντας τον ακροατή από τη σύγχρονη εποχή προς τα πίσω χρονικά, στην Αίγυπτο και την αρχαία Ελλάδα. Οι στίχοι δίνουν σε κάθε άγαλμα τη δική του φωνή, αποκαλύπτοντας το προσωπικό του σύμπαν και την ιστορία του.

Στο τελευταίο τραγούδι του σετ, που αναφέρεται στη Νίκη της Σαμοθράκης, η θεά αφηγείται τη στιγμή της θεϊκής της προσγείωσης στην πλώρη του πλοίου. Μέσα από τη μελωδία, η Νίκη μιλά για την αιώνια ακτινοβολία της μορφής της και τον τρόπο που ακόμα αιώνες μετά εντυπωσιάζει και συγκινεί όσους την αντικρίζουν. Η μουσική του Heggie αποτυπώνει την ένταση, την κίνηση του γλυπτού και το μεγαλείο της σύλληψης του δημιουργού. Με μοτίβα σε ύφος τραγουδιών καμπαρέ, η μουσική γλώσσα γίνεται αιχμηρή, αποκτά θεατρικότητα. Στιχουργικά, η Νίκη της Σαμοθράκης απευθύνεται στον επισκέπτη που την παρατηρεί έκθαμβος. Τον παρακαλεί να μην εστιάζει στο σώμα της, αλλά να φανταστεί τα όνειρα και τις σκέψεις της γιατί ακόμα και χωρίς κεφάλι, η ψυχή της έχει να αφηγηθεί μια σπουδαία ιστορία. Η εισαγωγή από τα όργανα ακούγεται κοφτή, οργισμένη, ενώ η μετζοσοπράνο εισέρχεται με ένα κυλαριστό, συνεχές επιφώνημα σαν ατέρμονο κύμα...Στη συνέχεια, η φωνή γίνεται πιο αποφασιστική:

"Το βρεγμένο, διάφανο ύφασμα μόλις και καλύπτει τη σάρκα,

που ωθείται μπροστά από τη δύναμη των ισχυρών φτερών.

Καμία απορία; Καμία περιέργεια;

Καμία φροντίδα για το τι σκέφτομαι ή ονειρεύομαι;

Ένας χιτώνας γλιστράει από τους ώμους, ανεμίζει,

τυλίγεται γύρω από τα σφιχτά μου πόδια.

Καμία απορία; Καμία περιέργεια;

Καμία φροντίδα για το τι σκέφτομαι ή ονειρεύομαι;

Για κάθε λέξη που ειπώθηκε, χιλιάδες μένουνε ανείπωτες,

ενώ με μελετάς, παρατηρείς κάθε λεπτομέρεια:

τα στήθη μου και τα φτερά μου έτοιμα να με εκτοξεύσουν στους ουρανούς!

Κι όμως, καμία απορία; Καμία περιέργεια;

Καμία φροντίδα για τα όνειρά μου;

[..]

Ούτε καν προσέχεις ότι δεν έχω κεφάλι, κανένα κεφάλι, κανένα!

Δεν νοιάζεσαι, δεν νοιάζεσαι, είν' αλήθεια!

Λοιπόν, θέλω κάποιον που να νοιάζεται,

όχι κάποιον που απλά με κοιτάζει μανιωδώς.

Τελειώσαμε. Τέλος.

Τελειώσαμε!"

(απόδοση δική μου)

Η μουσική αγκαλιάζει κάθε λέξη. Μετατρέπει το μάρμαρο σε φωνή της πληγωμένης φτερωτής, ακέφαλης θεάς. Η φωνή ολοκληρώνεται απότομα, αιωρούμενη μέσα σε ένα υπαρξιακό, αινιγματικό ηχητικό περιβάλλον…

Jake Heggie: "Statuesque, N.5: Winged Victory"

Για την Ημέρα Μουσείων υπάρχουν κι άλλα κείμενα στο μπλογκ. Ανακαλύψτε τα πληκτρολογώντας τον τίτλο στη γραμμή αναζήτησης. 

Alberto Giacometti: "Όρθια Γυναίκα", Ύλη και Μουσική παρουσία...

 

"Βυθίζοντας τα δάκτυλά μου στον γύψο, αναζητώ κάτω από το δέρμα τα οστά,
το κρανίο, τους σπονδύλους, το ανθρώπινο σώμα αποφλοιωμένο"
(Alberto Giacometti)

Alberto Giacometti: "Standing Woman", 1948, MOMA

Με αυτά τα λόγια ο Αλμπέρτο Τζιακομέτι περιέγραφε με ακρίβεια τον πυρήνα της καλλιτεχνικής του αναζήτησης, τη διαρκή προσπάθεια να αποδώσει την ουσία της ανθρώπινης ύπαρξης πέρα από την εξωτερική μορφή.

Γεννημένος στο Borgonovo της Ελβετίας, γιος του εμπρεσιονιστή ζωγράφου Τζιοβάνι Τζιακομέτι, εκδήλωσε από πολύ νωρίς το ταλέντο του. Σε εφηβική ηλικία δημιουργούσε ήδη προτομές του αδελφού του Ντιέγκο, ο οποίος υπήρξε το σταθερότερο μοντέλο και συνεργάτης του σε όλη του τη ζωή.
Στο Παρίσι μαθήτευσε κοντά στον Αντουάν Μπουρντέλ και ήρθε σε επαφή με τα πρωτοποριακά ρεύματα της εποχής.

Στη δεκαετία του 1930 συνδέθηκε με τον σουρεαλισμό και τον Αντρέ Μπρετόν, όμως σύντομα απομακρύνθηκε, στρεφόμενος με εμμονή στη μελέτη της ανθρώπινης μορφής και του προσώπου. Από τα τέλη της δεκαετίας του ’30 διαμόρφωσε το προσωπικό του ύφος: τις εμβληματικές, ισχνές, επιμήκεις φιγούρες που μοιάζουν να ισορροπούν ανάμεσα στην παρουσία και την εξαΰλωση. 

Η φιλία του με τη Σιμόν ντε Μποβουάρ και τον Ζαν-Πολ Σαρτρ τον έφερε κοντά στον υπαρξισμό, ο οποίος σφράγισε τη φιλοσοφική διάσταση του έργου του.

Τα επόμενα χρόνια, τα γλυπτά του αποκτούν ύψος, ένταση και δραματική μοναξιά. Μορφές στατικές ή σε κίνηση, όπως η "Όρθια Γυναίκα" γίνονται σύμβολα της μεταπολεμικής ανθρώπινης αγωνίας. Ο ίδιος πίστευε ότι "η μεγαλύτερη περιπέτεια είναι να βλέπεις κάτι άγνωστο να αναδύεται καθημερινά στο ίδιο πρόσωπο", μια φράση που συνοψίζει τη διαρκή του αμφιβολία και τον αδιάκοπο πειραματισμό του.

Πέθανε σαν σήμερα, 11 Γενάρη το 1966 σε ηλικία 65 χρόνων. Τα τελευταία χρόνια της ζωής του ο Τζιακομέτι θύμιζε όλο και περισσότερο τις πολύ λεπτές, οστεώδεις φιγούρες που σκάλιζε στον πηλό ή στον ορείχαλκο....Άφησε πίσω του ένα έργο που καθόρισε τη γλυπτική του 20ού αιώνα και συνεχίζει να εκφράζει, με λιτότητα και ένταση, την εύθραυστη συνθήκη του ανθρώπου στον χώρο και τον χρόνο.

Ένα χαρακτηριστικό έργο της τέχνης του, που συμπυκνώνει την ώριμη γλυπτική του γλώσσα, είναι η "Όρθια Γυναίκα - Standing Woman", την οποία φιλοτέχνησε το 1948 και εκτίθεται στο MΟMA της Νέας Υόρκης.

Ο γλύπτης διαμορφώνει τον μπρούντζο σε μια μορφή κατακόρυφη, ακίνητη και απομονωμένη, με σώμα έντονα επιμηκυμένο και εξαιρετικά λεπτό, σχεδόν οστεώδες. Τα πόδια ενώνονται σε μια στενή βάση που μοιάζει να καθηλώνει τη φιγούρα στο έδαφος, ενώ ο κορμός περιορίζεται σε έναν εύθραυστο κατακόρυφο άξονα. Τα χέρια παραμένουν κολλημένα στο σώμα, χωρίς χειρονομιακή έκφραση, και το κεφάλι είναι μικρό, με σχηματική απόδοση των χαρακτηριστικών. Η επιφάνεια του γλυπτού είναι τραχιά και φαγωμένη, γεμάτη ίχνη από τα δάχτυλα και τα εργαλεία του καλλιτέχνη, αποκαλύπτοντας τη διαδικασία της δημιουργίας.

Ο Τζιακομέτι δεν επιδιώκει την ανατομική ακρίβεια. Το σώμα λειτουργεί σαν σημάδι παρουσίας μέσα στο κενό. Το έργο αντανακλά το υπαρξιστικό κλίμα της εποχής μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η γυναικεία μορφή παρουσιάζεται μόνη, ακίνητη και εκτεθειμένη. Δεν πρόκειται για πορτρέτο, αλλά για την απεικόνιση μιας καθολικής ανθρώπινης κατάστασης. Η στάση της υποδηλώνει αντοχή και επιμονή, αλλά ταυτόχρονα ευαλωτότητα. Η ακινησία της δεν αποπνέει γαλήνη, αλλά μια εσωτερική, αγωνιώδη ένταση.

Στη Μουσική:

Από το γλυπτό "Όρθια Γυναίκα" του Τζιακομέτι εμπνεύστηκε ο Αμερικανός συνθέτης, Jake Heggie την ομώνυμη σύνθεσή του, μέρος ενός κύκλου τραγουδιών που αναφέρεται στη γυναικεία μορφή όπως αυτή αποτυπώθηκε στη γλυπτική μέσα στους αιώνες.

Ο Χέγκι, ένας από τους κορυφαίους σύγχρονους Αμερικανούς συνθέτες λόγιας μουσικής, είναι ιδιαίτερα γνωστός για την επιτυχημένη πορεία του στον χώρο της όπερας, ωστόσο μια εξίσου σημαντική πτυχή της φωνητικής του δημιουργίας είναι οι κύκλοι τραγουδιών του, και ειδικότερα ο κύκλος "Statuesque (Αγαλματικές Μορφές)".

Το έργο που αρχικά γράφτηκε για φωνή και επτά όργανα, αντλεί την έμπνευσή του από πέντε εμβληματικά γλυπτά γυναικείων μορφών και ταξιδεύει τον ακροατή στον χρόνο. Από τον 20ό αιώνα και καλλιτέχνες όπως ο Χένρι Μουρ, ο Πικάσο και ο Τζιακομέτι, έως την Αρχαία Ελλάδα και την Αίγυπτο.

Τα τραγούδια βασίζονται σε στίχους του Gene Scheer, οι οποίοι τοποθετούν κάθε γυναικεία μορφή στο δικό της ιδιαίτερο σύμπαν. Κάθε άγαλμα αποκτά φωνή και μιλά για τον εαυτό του.
Στο τραγούδι που αναφέρεται στην "Όρθια Γυναίκα", αναδεικνύεται η διττή αίσθηση παρουσίας και απουσίας που χαρακτηρίζει το έργο του Τζιακομέτι, μια μορφή άυλη και εύθραυστη, αλλά ταυτόχρονα ένα συγκεκριμένο πρόσωπο.
Το άγαλμα στέκεται σε μια ελαφρώς κεκλιμένη βάση, σαν να ωθείται προς τον θεατή, εντείνοντας την αίσθηση εγγύτητας και αστάθειας.
Το μουσικό κείμενο λειτουργεί ως αντανάκλαση αυτού του οπτικού και υπαρξιακού αποτελέσματος. Όπως δηλώνει η ίδια η "φωνή" του αγάλματος στους στίχους:

"Δεν βλέπω τον εαυτό μου,

μα ξέρω ποια είμαι.

Νιώθω συνδεδεμένη

με μια μακρινή, περασμένη εποχή"

Έτσι, η "Όρθια Γυναίκα" του Jake Heggie εντάσσει τον εαυτό της σε μια μακρά αλυσίδα απεικονίσεων της γυναικείας μορφής στην ιστορία της τέχνης, γεφυρώνοντας τη γλυπτική με τη μουσική και το παρελθόν με το παρόν.
Η μουσική είναι λιτή και εσωστρεφής, με αργό ρυθμό και διαφανή υφή, αποδίδοντας τη στατικότητα και την εύθραυστη παρουσία της μορφής. Η φωνή κινείται στοχαστικά μέσα σε ένα υπαρξιακό, σχεδόν αιωρούμενο ηχητικό περιβάλλον...

Jake Heggie: "Statuesque, Ν.4 Alberto Giacometti Standing Woman":

Οι "Άγγελοι του Μπερνίνι": Γλυπτική και Μουσική σε διάλογο...

Bernini: "Άγγελος που κρατά την Επιγραφή "INΒI"
Harvard Art Museums

Ο Τζιαν Λορέντσο Μπερνίνι, γεννημένος στη Νάπολη στις 7 Δεκεμβρίου 1598, υπήρξε ο σημαντικότερος εκπρόσωπος της μπαρόκ γλυπτικής και ένας από τους πιο επιδραστικούς καλλιτέχνες της ευρωπαϊκής τέχνης. Γλύπτης, αρχιτέκτονας και ζωγράφος, συνδύασε με μοναδική δεξιοτεχνία το δράμα, την κίνηση και τη θεατρικότητα, μεταμορφώνοντας τη γλυπτική του 17ου αιώνα σε μια τέχνη έντονου συναισθήματος και ζωντανής αφήγησης. Στα έργα του, η πέτρα, το μάρμαρο και ο μπρούτζος "αναπνέουν": οι μορφές κινούνται, τα ενδύματα κυματίζουν και οι εκφράσεις αποδίδουν με οξύτητα το πνευματικό και ανθρώπινο βάθος του θέματος. Η συμβολή του στην τέχνη είναι καθοριστική, αφήνοντας πίσω του ένα έργο που εξακολουθεί να εμπνέει και να συγκινεί μέχρι σήμερα.

Bernini, Selfportrait

Κατά την περίοδο του Πάπα Κλήμη Θ’, ο Μπερνίνι δημιούργησε για την Γέφυρα Sant’Angelo της Ρώμης ένα ενιαίο καλλιτεχνικό σύνολο αφιερωμένο στα Πάθη του Χριστού, όπου οι Άγγελοι εμφανίζονται να κρατούν τα όργανα του Πάθους. Τα αγάλματα φιλοτεχνήθηκαν είτε από τον ίδιο είτε από μαθητές του, οι οποίοι ακολούθησαν τα σχέδιά του, όλα φέρουν τη χαρακτηριστική σφραγίδα της δυναμικής μπαρόκ αισθητικής του.


1. Ο Άγγελος που κρατά τη Μάστιγα αποδίδει με εντυπωσιακή ένταση τη στιγμή που προαναγγέλλει το μαστίγωμα του Χριστού. Το σώμα βρίσκεται σε κίνηση και οι πτυχώσεις του ενδύματος αποτυπώνουν τη ρευστή ενέργεια που χαρακτηρίζει το ύφος του Μπερνίνι.

2. Αντίστοιχα, ο Άγγελος που κρατά το Ακάνθινο Στεφάνι εκφράζει μια μελαγχολική ευλάβεια, σαν να στοχάζεται το βάθος του πόνου που συμβολίζει το στεφάνι. Το μπαρόκ στοιχείο αποτυπώνεται στη λεπτομέρεια των εκφράσεων και στη δραματική πτύχωση του μανδύα, που μεταδίδει έντονη εσωτερική συγκίνηση.

3. Στο ίδιο πνεύμα, ο Άγγελος που κρατά την Επιγραφή "INΒI" παρουσιάζεται με έντονη κίνηση και θεατρικότητα, καθώς υψώνει την επιγραφή που τοποθετήθηκε επάνω στον Σταυρό του Χριστού. Η στάση του σώματος και το κυματιστό ένδυμα ενισχύουν το πνευματικό δράμα της σκηνής.

Συνολικά, οι Άγγελοι της γέφυρας συνθέτουν ένα ενιαίο θεολογικό και καλλιτεχνικό αφήγημα, οδηγώντας τον προσκυνητή μέσα από τις εικόνες του Πάθους προς το Castel Sant’Angelo και δημιουργώντας μια πορεία βαθιάς συναισθηματικής και πνευματικής ανύψωσης.

Bernini: "Άγγελος που κρατά Ακάνθινο Στεφάνι"
Harvard Art Museum

Ο Μπερνίνι συνήθιζε να δημιουργεί μικρά προπαρασκευαστικά μοντέλα από τερακότα, τα οποία λειτουργούσαν ως σπουδές και δοκιμές πριν φτάσει στο τελικό, μνημειακό έργο. Αυτά τα πήλινα πρόπλασματα δεν ήταν πρόχειρα σχέδια, αλλά ουσιαστικά εργαλεία δημιουργίας. Πάνω σ' αυτά ο Μπερνίνι επεξεργαζόταν τις στάσεις των μορφών, την κίνηση, τις εκφράσεις του προσώπου, καθώς και τις πτυχές των ενδυμάτων. Με τον πηλό μπορούσε να "συζητήσει" άμεσα με τη μορφή, να αλλάξει τις αναλογίες και τον ρυθμό της κίνησης, να αναζητήσει τη σωστή ένταση του δράματος πριν δώσει τελικές οδηγίες για τα μαρμάρινα ή μπρούτζινα έργα του. Τα μοντέλα αυτά αποτελούν, επομένως, σπάνια αλλά εξαιρετικά πολύτιμη ματιά στη δημιουργική διαδικασία του μεγάλου καλλιτέχνη και στο πρώιμο στάδιο των συνθέσεών του.

Η συλλογή του Harvard Art Museum φιλοξενεί μια εντυπωσιακή σειρά τέτοιων πήλινων μοντέλων, που θεωρείται μάλιστα η μεγαλύτερη δημόσια συλλογή του είδους παγκοσμίως.
Σ' αυτά τα μικρά γλυπτά παραμένουν ορατά τα αποτυπώματα από τα δάχτυλα του Μπερνίνι, οι γραμμές από τα εργαλεία του,  οι μικρές ατέλειες που καταγράφουν την αυθόρμητη, ζωντανή στιγμή της σύλληψης της μορφής. 

Ανάμεσα στα μοντέλα της συλλογής περιλαμβάνονται και σπουδές για τους περίφημους "Αγγέλους του Ponte Sant’Angelo", οι οποίες αποκαλύπτουν τον τρόπο με τον οποίο ο Μπερνίνι αναζητούσε το σωστό ύφος ευλάβειας, τη δραματική κίνηση των σωμάτων και την πνευματική ένταση που θα χαρακτήριζαν στη συνέχεια τα μαρμάρινα έργα που φιλοτέχνησε.

Bernini: "Άγγελος που κρατά τη Μάστιγα"
Harvard Art Museum

Από τα τρία αυτά προπαρασκευαστικά πήλινα μοντέλα αγγέλων, ο αμερικανός συνθέτης, Carson Cooman εμπνεύστηκε το 2002 το έργο του για δύο πιάνα "Bernini's Angels", το οποίο αφιερώθηκε στα Μουσεία Τέχνης του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ.
Το μουσικό έργο αναπτύσσεται σε τρία μέρη, καθένα εμπνευσμένο από έναν διαφορετικό άγγελο, ενώ μεταξύ τους συνδέονται μέσω επαναλαμβανόμενων μουσικών μοτίβων.

• Η πρώτη κίνηση, "Άγγελος που Κρατάει το Μαστίγιο", χαρακτηρίζεται από τολμηρή δυναμική και έντονο δραματικό αντίκτυπο. Μετά τη σύντομη εισαγωγή, το δεύτερο πιάνο εισάγει το θεμελιώδες μοτίβο, πάνω στο οποίο δομείται ολόκληρη η κίνηση, ενώ η χρήση αντιθετικών ρυθμικών στοιχείων και ξαφνικών δυναμικών μεταβολών υπογραμμίζει την ένταση και την αποφασιστικότητα του αγγέλου.
  
  
• Η δεύτερη κίνηση, "Άγγελος κρατώντας το Ακάνθινο Στεφάνι", είναι αργή και αιθέρια. Τα αρχικά και τελικά τμήματα χαρακτηρίζονται από πλατιές συγχορδίες, που δημιουργούν μια αίσθηση στατικότητας και στοχασμού. Στο κέντρο της κίνησης αναπτύσσεται ένα μοτίβο πάνω από ένα οστινάτο, που δίνει την εντύπωση αιθέριας πλεύσης. Η κίνηση κορυφώνεται σε ένα τμήμα "λύτρωσης", όπου η αρμονική εξέλιξη και η ρυθμική απλότητα δημιουργούν αίσθηση ανακούφισης και πνευματικής ανύψωσης.
  
  
• Η τρίτη και τελευταία κίνηση, "Άγγελος που κρατά την Επιγραφή", είναι εκρηκτική και γεμάτη αντιθέσεις. Η σύνθεση χρησιμοποιεί εναλλαγές μεταξύ εκστατικών, φλογερών μοτίβων και πιο ήρεμων, αιθέριας υφής τμημάτων, δημιουργώντας έντονη δραματικότητα. Οι ξαφνικές μεταβολές στη δυναμική, οι σύνθετες συγχορδίες και η εναλλαγή των τονικών κέντρων αποδίδουν μουσικά τη δραματική κίνηση και την πνευματική ένταση των γλυπτών του Μπερνίνι, μεταφέροντας τον ακροατή σε ένα ζωντανό, πολυδιάστατο μουσικό αφήγημα...

Carson Cooman: "Bernini’s Angels for two pianos":

Ο Μπετόβεν ως σύμβολο δύναμης του πνεύματος στο έργο του Antoine Bourdelle...

"Beethoven aux grands cheveux",  Antoine Bourdell

Ο Γάλλος γλύπτης Antoine Bourdelle, από τους πρωτοπόρους της γλυπτικής των αρχών του 20ού αιώνα, γεννήθηκε σαν σήμερα, 30 Οκτωβρίου 1861.

Antoine Bourdelle, αυτοπροσωπογραφία

Υπήρξε μαθητής του Auguste Rodin, ο οποίος επηρέασε καθοριστικά τα πρώτα του βήματα. Ωστόσο, η ανάγκη για προσωπική έκφραση και το ανήσυχο πνεύμα του τον οδήγησαν να απομακρυνθεί σταδιακά από τον δάσκαλό του και να στραφεί προς την ελληνική αρχαιότητα και τον κλασικό ιδεαλισμό, που έκτοτε αποτέλεσαν σταθερή πηγή έμπνευσης.

Τα έργα του όπως ο Ηρακλής τοξότης, ο Μαχητής Απόλλων, η Παλλάς Αθηνά και ο Θνήσκων Κένταυρος εκφράζουν αυτή την αναζήτηση του ηρωικού, του αρμονικού και του αιώνιου μέσα από την ύλη.

Η μουσική υπήρξε επίσης θεμέλιο της καλλιτεχνικής του ταυτότητας. Η μορφή του Λούντιβιχ Βαν Μπετόβεν έγινε για τον Bourdelle σύμβολο της δύναμης του ανθρώπινου πνεύματος και της δημιουργικής υπέρβασης.

Ως ενσάρκωση της ρομαντικής ιδιοφυΐας, ο Μπετόβεν υπήρξε για κείνον ό,τι και η αρχαιότητα, ένας φάρος εσωτερικής δύναμης και πνευματικής αντοχής.

Λέγεται πως, ο νεαρός Μπουρντέλ, ξεφυλλίζοντας ένα βιβλίο για τον συνθέτη, εντυπωσιάστηκε από τη φυσική τους ομοιότητα. Από τότε άρχισε να ακούει τη μουσική του με πάθος και βαθιά συγκινημένος, σημείωσε:

"Κάθε κραυγή αυτού του κωφού άνδρα που άκουγε τον Θεό δονούσε κατευθείαν στην ψυχή μου. Ο ιδρώτας έσταζε από το μέτωπο του Μπετόβεν στην πληγωμένη μου καρδιά".

Ταυτιζόμενος με τον συνθέτη, ο Μπουρντέλ φιλοτέχνησε πάνω από ογδόντα γλυπτά εμπνευσμένα από τον Μπετόβεν, χωρίς να υπολογιστούν τα πολυάριθμα σχέδια και παστέλ. Κάθε έργο αποτελεί μια μετάφραση της μουσικής σε ύλη, μια προσπάθεια να αποδοθεί η εσωτερική πάλη και ο ρυθμός της δημιουργίας μέσα από την πέτρα και το μπρούτζο.

Η περίφημη "Βασανισμένη Προτομή του Μπετόβεν" εκφράζει αυτή τη σύζευξη πάθους και μορφής. Η ένταση συγκεντρώνεται στο μέτωπο και στη φλογερή τούφα των μαλλιών, ενώ διατηρούνται ίχνη της επίδρασης του Ροντέν. Ωστόσο, η μορφή έχει αποκτήσει τη λιτότητα και την καθαρότητα του κλασικού ιδεώδους, όπως φαίνεται και στο Κεφάλι του Απόλλωνα, που επίσης εκτίθεται στο Μουσείο Ορσέ.

Το 1929, λίγο πριν από τον θάνατό του, ο Μπουρντέλ δημιούργησε το τελευταίο του έργο αφιερωμένο στον Μπετόβεν, με τίτλο "Le Pathétique". Ο ίδιος σημείωσε:

"Είμαστε δύο αγωνιστές που δεν χωριστήκαμε ποτέ. Μπορούμε να σφίξουμε τα χέρια".

Η επιλογή του τίτλου -αναφορά στην περίφημη "Παθητική Σονάτα" του Μπετόβεν- δεν ήταν τυχαία. Όπως και στη μουσική της Σονάτας το πάθος, η οδύνη και η λύτρωση συνυπάρχουν, έτσι και στο γλυπτό του Μπουρντέλ, η ύλη δοκιμάζεται, υπομένει και τελικά μεταμορφώνεται σε φως.
Για τον καλλιτέχνη, ο Μπετόβεν υπήρξε ο καθρέφτης της ψυχής του, το πρόσωπο μέσα από το οποίο αναγνώρισε τη δική του καλλιτεχνική μοίρα, τη μοίρα του δημιουργού που όπως και στην Παθητική, μετατρέπει τον πόνο σε φως και τη σιωπή σε αιώνια αρμονία...




Η "Παθητική" είναι η Σονάτα για πιάνο αρ. 8 σε Ντο ελάσσονα, που ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν συνέθεσε το 1798, αφιερώνοντάς την στον φίλο και προστάτη του, πρίγκιπα Καρλ φον Λιχνόβσκι.
Τον τίτλο δεν τον επέλεξε ο ίδιος ο συνθέτης, αλλά ο εκδότης του, ο οποίος συγκλονίστηκε από τη δραματική ένταση και τον τραγικό λυρισμό του έργου.

Η σονάτα αποτελεί ορόσημο του πρώιμου ρομαντισμού, όπου η αυστηρή κλασική φόρμα μεταμορφώνεται μέσα από τη φλόγα της προσωπικής έκφρασης, προαναγγέλλοντας τον συναισθηματικό κόσμο που θα χαρακτηρίσει το ώριμο έργο του Μπετόβεν.
Η "Παθητική" είναι ένας εσωτερικός διάλογος ανάμεσα στο πάθος και τη γαλήνη, στην οδύνη και τη λύτρωση.
Με τον επιβλητικό πρόλογο, το τρυφερό, λυρικό δεύτερο μέρος και το θυελλώδες φινάλε, το έργο αυτό συνοψίζει τον αιώνιο αγώνα του ανθρώπου απέναντι στη μοίρα, έναν αγώνα που ο Μπετόβεν μετουσιώνει σε μουσική καθαρτήριας δύναμης.

Όπως ο συνθέτης μεταμορφώνει τον πόνο και το πάθος σε μουσική, έτσι και ο Μπουρντέλ πλάθει την ίδια ένταση στα γλυπτά του, χαράσσοντας στην πέτρα και το μπρούντζο την αθέατη φλόγα της ανθρώπινης ψυχής.

Beethoven: "Piano Sonata No.8, op.13 - Pathetique":

Για τον Μπουρντέλ μπορείτε να διαβάσετε κι εδώ.

Camille Claudel: το μεγάλο κύμα και η τρικυμία της ψυχής της ...

 

Camille Claudel: "The Wave - Το Κύμα"

CAMILLE

"Μ’ έριξε μ’ ένα του βλέμμα

'Ενα απ’ τα θύματα κι εγώ

Ήταν όλα ένα ψέμα, με πήγε ως τον ουρανό

Τι ηδονή, τι παραμύθι, να είμαι η ξεχωριστή

Η γυναίκα της ζωής του, η μοναδική

Μια γυναίκα δίχως σκέψη

στο συναίσθημα αν μπλέξει

κάνει ό,τι δε χωράει η λογική

Για του έρωτα το δώρο

το βαρύ πληρώνει φόρο

που αιώνες διαρκεί…"

(Ευσταθία: "Γένους θρυλικού - Αφιερωμένο στην Camille Claudel, απόσπασμα)

Σαν σήμερα, 19 Οκτωβρίου1943 ταξιδεύει για το ουράνιο φως η ταλαντούχα Γαλλίδα γλύπτρια, Καμίλ Κλοντέλ.

Γεννημένη στη νότια Γαλλία, έδειξε την κλίση της στη γλυπτική από πολύ νεαρή ηλικία, κάτι που αναγνωρίστηκε από τον φίλο της οικογένειας, γλύπτη Alfred Boucher, με προτροπή του οποίου η Καμίλ μεταβαίνει στο Παρίσι για σπουδές. Μαθητεύει στο εργαστήριο του Ωγκίστ Ροντέν, γίνεται μοντέλο και μούσα του και μεταξύ τους αναπτύσσεται μια παθιασμένη -πλην ταραχώδης- ερωτική σχέση.

Τα έργα της Καμίλ Κλοντελ εντυπωσιάζουν και διεγείρουν έντονα συναισθήματα με την καινοτόμα και πρωτοποριακή τέχνη τους, που αναδύει την "ψυχή" της γλυπτικής, απελευθερώνοντάς τη από τα καθιερωμένα θεματικά και φορμαλιστικά πλαίσιά της. Σμιλεύει τα γλυπτά της απαλά, δίνοντας μορφές που αναδύονται θεϊκά μέσα από το τραχύ ακατέργαστο υλικό...Σμιλεύει "μπρούντζο που χορεύει, μάρμαρο που κλαίει, πέτρα που αγαπάει...", όπως χαρακτηριστικά γράφει ο Ουρουγουανός, Εδουάρδο Γκαλεάνο στο βιβλίο του.

Η σχέση της Κλοντέλ με τον Ροντέν τερματίζεται το 1898, ενώ είναι εμφανείς οι ψυχολογικές της διαταραχές . Καταστρέφει πολλά από τα έργα της και στρέφεται ενάντια στον πρώην αγαπημένο της κατηγορώντας τον για κλοπή δικών της ιδεών, που χρησιμοποίησε σε δημιουργίες του.
Αρχίζει να απομονώνεται και η ψυχική της υγεία παραμένει άστατη.
Η ταλαντούχα γλύπτρια πέρασε τριάντα χρόνια εγκλεισμού στο Ψυχιατρείο, μέχρι το θάνατό της στις 19 Οκτωβρίου του 1943...


Απ' ότι φαίνεται, δεν υπήρξε μονάχα Μούσα του Ροντέν...

C. Claudel: "La Valse"

Παζλ για δυνατούς λύτες η ζωή της, συμπεριλαμβανομένης και της "σχέσης" της με τον γάλλο συνθέτη, Κλωντ Ντεμπισί.
Είναι πιθανό οι δυο τους να είχαν γνωριστεί μέσω του Μαλλαρμέ, κοινού φίλου του συνθέτη και του αδερφού της Καμίλ.

Σίγουρα μαζί είχαν επισκεφτεί το καλοκαίρι του 1899 τη Διεθνή Έκθεση του Παρισιού προκειμένου να παρακολουθήσουν παραστάσεις της ορχήστρας γκαμελάν της Ιάβας.

Είναι πολύ δύσκολο να δοθεί τεκμηριωμένη απάντηση για τυχόν ερωτική σχέση μεταξύ τους, πάντως ο Godet υποστήριζε πως η Καμίλ άκουγε εκστασιασμένη τον Κλωντ να παίζει πιάνο για κείνη, ενώ ο συνθέτης με τη σειρά του είχε συχνά εκφράσει το θαυμασμό του για τα έργα της.
Γνωρίζουμε δε, πως ένα αντίγραφο του γλυπτού της: "La Valse" είχε ο Ντεμπισί πάνω στο πιάνο του, θέση που κράτησε μέχρι το θάνατο του μουσουργού.

Hokusai: "The Great Wave off Kanagawa"

Συνθέτης και γλύπτρια θαύμαζαν την ιαπωνική τέχνη της ξυλογραφίας ουκίγιο-ε και τις δημιουργίες του Χοκουσάι.

Ο Ντεμπισί έτρεφε μεγάλη εκτίμηση προς τον Χοκουσάι, το έργο του οποίου γνώρισε στα φοιτητικά του χρόνια.
Σε παλαιοπωλείο της Ρώμης είχε ανακαλύψει ένα αντίγραφο του "Μεγάλου κύματος της Καναγκάουα", που μέχρι το τέλος της ζωής του κοσμούσε τον τοίχο στο σαλόνι του.
Ίδια εκτίμηση έτρεφε και η Κλαμίλ για τον ιάπωνα καλλιτέχνη.

Camille Claudel: "The Wave - Το Κύμα"

Επηρεασμένη από το "Μεγάλο Κύμα", όπως και ο Ντεμπισί, παρουσιάζει στο Salon του 1897, το "The Wave". Σμιλεύει στο υλικό της τρεις μικρές γυναικείες φιγούρες με λυγισμένα τα γόνατά τους και πιασμένες απ' τα χέρια, που τρομαγμένες αντικρύζουν το τεράστιο κύμα από μάρμαρο που ετοιμάζεται να σκάσει πάνω από τα κεφάλια τους. Κάποιοι υποστηρίζουν πως το σύμπλεγμα της γλύπτριας μπορεί να θεωρηθεί ως μια εικόνα του πεπρωμένου της. Όπως οι γυναίκες του γλυπτού της, έτσι και κείνη προσπαθεί να αποφύγει και να γλυτώσει τη συντριβή.

Παρόμοιο σε χρώμα και μορφή με τη διάσημη ξυλόγλυπτη εκτύπωση του Χοκουσάι, το "The Wave" είναι ένα διακοσμητικό έργο που δίνει προτεραιότητα στο φως και προαναγγέλλει τη μεταγενέστερη σειρά της Κλοντέλ -"Chimney pieces"- της, στην οποία οι συνδυασμοί των υλικών παίζουν θεμελιώδη ρόλο.

Το Συμφωνικό ποίημα του Κλωντ Ντεμπισί: "La Mer":

Το συνέθεσε στις ακτές της Μάγχης, ταλαιπωρημένος από την κοινωνική κατακραυγή λόγω της σχέσης του με την Έμμα Μπαρντάκ.

Καθένα από τα μέρη του έργου πλάθει μια ηχητική εικόνα της θάλασσας...

• Το πρώτο μέρος ονομάζεται "Από την αυγή ως το μεσημέρι στη θάλασσα" .
  Ο μουσικός λόγος κλιμακώνεται συμβολίζοντας την διαδρομή του φωτός, από την αχνή παρουσίαση της αυγής ως την εκθαμβωτική λάμψη του μεσημεριού.

• Το δεύτερο μέρος τιτλοφορείται "Παιχνίδια των κυμάτων". Εδώ, κυριαρχεί μία απλή, μαγευτική μελωδία, σαν το τραγούδι των σειρήνων, πάνω σε έντονους ρυθμούς, ενώ διάχυτα ηχοχρώματα ζωντανεύουν εικόνες του νερού, του ανέμου και του φωτός.

• Στο τρίτο μέρος που έχει τον τίτλο "Διάλογος του ανέμου με τη θάλασσα" παρατηρούμε τα κρουστά να έχουν πρωταγωνιστικό ρόλο. Θορυβώδη και ζωηρά δηλώνουν την απειλή της τρικυμίας που μαίνεται. Το μοτίβο από το τραγούδι των σειρήνων ακούγεται αποσπασματικά σε μια στιγμή γαλήνης, αλλά χάνεται αμέσως μέσα σε εκρηκτικά ηχητικά ξεσπάσματα.

Το απολαμβάνουμε σε μια εξαιρετική ηχογράφηση του 1957 από την Ορχήστρα Concertgebouw υπό τον περίφημο Ολλανδό μαέστρο Eduard van Beinum:

Debussy: "La Mer"

Για την Κ. Κλοντέλ υπάρχουν πολλά κείμενα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!

Καλλιτεχνικοί Ολυμπιακοί Αγώνες: ο "Δισκοβόλος" και το "Εμβατήριο για μια Νέα Ζωή"...

 

"Δισκοβόλος", Κων/νου Δημητριάδη
(Χρυσό μετάλλιο γλυπτικής-Ολυμπιακοί Αγώνες Παρίσι 1924)

"Στο Ιερό της Ολυμπίας καλλιεργείτο κατά κύριο λόγο το πνεύμα της άμιλλας και του άθλου, που δεν είναι παρά μια ανώτερη έκφραση της ανάγκης του ανθρώπου για επικοινωνία. Μια επικοινωνία όπου οι αντίπαλοι είναι απλώς συνομιλητές για ένα καλύτερο αύριο. 
Το πνεύμα του αγώνα δεν περιοριζόταν στις επιδόσεις μόνο του σώματος. Αυτός είναι ο λόγος που στους Ολυμπιακούς Αγώνες οργανώνονταν ταυτόχρονα και καλλιτεχνικοί αγώνες καθώς και αγώνες κηρύκων και σαλπιγκτών. Προπάντων, όμως, οι άνθρωποι του πνεύματος, της τέχνης, της επιστήμης και των γραμμάτων είχαν την ευκαιρία να παρουσιάσουν στο συναθροισμένο στα Ιερά πανελλήνιο, τον αθέρα των έργων τους και να εκθρέψουν το ιδανικό της τίμιας άμιλλας και του καλού καγαθού πολίτη.
Γιατί είναι γνωστό ότι στα πανελλήνια Ιερά, και προπαντός στην Ολυμπία, συνέρεαν μαζί με τους αθλητές και οι άριστοι της ελληνικής διανόησης, Θαλής, Εμπεδοκλής, Γοργίας, Ισοκράτης, Ηρόδοτος, Οινοπίδης, Πλάτων κ.ά." 

("Οι Ολυμπιακοί Αγώνες στην Αρχαία Ελλάδα", Γιαλούρης Ν., Εκδοτική Αθηνών).

Σύμφωνα με τους θεσμούς των Ολυμπιακών Αγώνων της Αρχαιότητας ήταν και οι προθέσεις του ιδρυτή του σύγχρονου Ολυμπιακού κινήματος,  Πιέρ Ντε Κουμπερτέν.

Έτσι, προσδοκούσε η Τέχνη να είναι αναπόσταστο κομμάτι του Ολυμπιακού προγράμματος. Από το 1912 έως και το 1948 και για επτά Ολυμπιάδες διαγωνίστηκαν καλλιτέχνες σε πέντε κατηγορίες:

Aρχιτεκτονική,

Λογοτεχνία,

Ζωγραφική,

Γλυπτική
και

Μουσική

Στους Καλλιτεχνικούς Ολυμπιακούς Αγώνες, η Ελλάδα έχει κατακτήσει ένα χρυσό μετάλλιο στη γλυπτική το 1924.
Απονεμήθηκε στον Κωνσταντίνο Δημητριάδη για το "Δισκοβόλο" του, ένα γλυπτό που τότε στο Παρίσι κέρδισε τον παγκόσμιο θαυμασμό, καθώς αναπαριστά τον δισκοβόλο σε στιγμή αυτοσυγκέντρωσης και πλήρους αφοσίωσης, ακριβώς μια στιγμή πριν τη ρίψη του δίσκου. Χυτεύτηκε σε τρία αντίτυπα και το ένα στέκει απέναντι από το Παναθηναϊκό Στάδιο(παραπάνω φωτογραφία).

 

Όσον αφορά τη μουσική, οι υποκατηγορίες περιλάμβαναν, συνθέσεις για ορχήστρα, μονωδίες, χορωδιακά ή έργα μουσικής δωματίου. 

Ανάμεσα στους σπουδαίους συνθέτες που υπέβαλαν μουσικό έργο τους και βραβεύτηκε με ολυμπιακή δόξα ηταν ο Τσέχος, μαθητής και γαμπρός του Ντβόρζακ, Josef Suk.

Ήταν στην Ολυμπιάδα του Λος Άντζελες το 1932 που o 58χρονος μουσικός διαγωνίστηκε με τη σύνθεσή του "V nový život - Προς μια Νέα Ζωή", για ορχήστρα και μικτή χορωδία.

Ο Σουκ, ένας από τους κορυφαίους συνθέτες του τσεχικού μοντερνισμού, ο οποίος έτυχε μεγάλης εκτίμησης από τους Μάλερ και Μπεργκ κέρδισε το ασημένιο μετάλλιο, κορυφαία διάκριση καθώς η επιτροπή εκείνη τη χρονιά δεν απένειμε ούτε χρυσό, ούτε χάλκινο έπαθλο. 

Πρόκειται για ένα πανηγυρικό συμφωνικό εμβατήριο που ο Σουκ δημιούργησε μια πρώτη έκδοσή του το 1919 υπό την επίδραση της συμμετοχής Τσεχοσλοβάκων στρατιωτών σε μάχες για την υπεράσπιση της νεοσύστατης Τσεχοσλοβακίας από την Ουγγαρία.
Οι Τσέχοι εκείνη την εποχή γεμάτοι ενθουσιασμό συζητούσαν για το καθήκον τους να υπερασπιστούν την πατρίδα.

Πάνω στη μουσική προσαρμόστηκαν στίχοι στην τσέχικη γλώσσα σε κείμενο του Petr Křička,  που συνδυάζει στοιχεία θρησκευτικής πίστης και εορτασμού της τσεχικής ιστορίας με ένα κάλεσμα για αγώνα για την υπεράσπιση του έθνους. 

Αργότερα, προκειμένου να διαγωνιστεί στους Μουσικούς Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες ο συνθέτης το παρουσίασε ως ορχηστρική σύνθεση με μουσικά μοτίβα προσαρμοσμένα κατάλληλα με νέα αρμονική επεξεργασία. 

Από την αρχή η σύνθεση είχε αποκτήσει πρωτοφανή δημοφιλία κι έτσι, δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι είχε επιτυχία και στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Λος Άντζελες. Σύνθεση αναμφίβολα επιβλητική, μεγαλόπρεπη, μια φανφάρα θριάμβου, που αναδύει πανηγυρική αίσθηση από τις εναρκτήριες ακόμη ηχηρές επικλήσεις των τρομπετών...
Χαρακτηριστικές ειναι οι έντονα διακοσμημένες μουσικές φράσεις, οι ισχυρές φανφάρες από τα χάλκινα και τα κρουστά που μεταφέρουν την ξέφρενη διάθεση και τις εκδηλώσεις ευφορίας της πορείας προς τη νίκη...

Josef Sul: "V nový život - Προς μια Νέα Ζωή"

"Apollo": Αντουάν Μπουρντέλ - Ιγκόρ Στραβίνσκυ

 

"Head of Apollo", Μπουρντέλ

Ο γάλλος γλύπτης Antoine Bourdelle, από τους πρωτοπόρους των αρχών του 20ού αιώνα γεννήθηκε σαν σήμερα 30 Οκτωβρίου 1861.

Υπήρξε μαθητής του Ροντέν, ο οποίος επηρέασε σημαντικά την καλλιτεχνική πορεία του στα πρώτα βήματά της, που όμως η ανάγκη για προσωπική έκφραση και το ανήσυχο πνεύμα του θα τον απομακρύνουν σταδιακά απ'αυτόν, ώσπου προσηλώνεται στην ελληνική αρχαιότητα και τον κλασικό ιδεαλισμό, που από τότε θα τροφοδοτεί την έμπνευσή του.

Τα έργα του "Μαχητής Απόλλων", "Παλλάς Αθηνά", "Ο Θνήσκων Κένταυρος", "Ηρακλής τοξότης" κ.α. είναι μερικά αυτής της περιόδου.

"Head of Apollo with neck", Μπουρντέλ

To έργο που τον καθιέρωσε ήταν το πρωτοποριακό για την εποχή του μπρούτζινο γλυπτό: "Η κεφαλή του Απόλλωνα".

"Μπορεί ο Απόλλωνας να λατρευόταν ως θεός του ήλιου στην αρχαιότητα, όμως αυτή η έμπνευση του Μπουρντέλ είναι περισσότερο λαμπερή κι από το χρυσό βέλος του φωτοδότη θεού", 

θα γράψουν οι κριτικοί.



Από τον αρχαίο θεό Απόλλωνα είναι εμπνευσμένο και το ξεχωριστό διακοσμητικό ανάγλυφο στη μετώπη  του θεάτρου των Ηλυσίων Πεδίων στο Παρίσι.
Αυτή τη φορά σκαλίζει έχοντας στο νου την έτερη ιδιότητα του θεού, εκείνη του Πατέρα της Μουσικής και αρχηγού των Μουσών, εξού και το προσωνύμιό του: "Μουσηγέτης Απόλλων".

"Apollo and the Muses" Theater of Champs Elysees, Paris

Στραβίνσκι: "Απόλλων Μουσηγέτης", μπαλέτο σε 2 σκηνές για ορχήστρα εγχόρδων:

Το μπαλέτο αυτό γράφτηκε το 1928, κατόπιν παραγγελίας της Αμερικανίδας Elisabeth Coolidge, προστάτιδας των τεχνών.

"Στον κλασικό χορό βλέπω τον θρίαμβο της τάξης πάνω στο τυχαίο.…την τέλεια έκφραση της απολλωνικής αρχής", δηλώνει ο Στραβίνσκι για τη μπαλετική τέχνη.


Ο Στραβίνσκυ εμπνέεται από το θεό της Μουσικής Απόλλωνα, που αποτελεί και την κεντρική φυσιογνωμία του έργου, ενώ περιορίζει σε τρεις, τις εννέα Μούσες.
Καλλιόπη (προστάτιδα της επικής ποίησης), Πολύμνια (προστάτιδα της ιερής ποίησης και της ευγλωττίας) και Τερψιχόρη (προστάτιδα του χορού).

Μετά την εισαγωγή, (στο ύφος της γαλλικής ουβερτούρας του 17ου αι.) ανοίγει η Α΄ Σκηνή και παρουσιάζει τη γέννηση του θεού της μυθολογίας μας, ενώ στη Β΄ Σκηνή γίνεται η συνάντησή του με τις 3 προστάτιδες των τεχνών, που τον εκπαιδεύουν στην επική ποίηση, το χορό και τη ρητορική τέχνη.

Ενα έργο, που το χαρακτηρίζει γαλήνη, ηρεμία και μελωδικότητα.Μακριά από τον ξέφρενο ηχοχρωματικό ενθουσιασμό των προηγούμενων μπαλέτων του, "το Πουλί της Φωτιάς" ή την "Ιεροτελεστία της Ανοιξης".



Από τις 9 κινήσεις επιλέγω δυο, για να συνδυάσω το ανάγλυφο του Μπουρντέλ, το Pas d'action και την Coda, με θέμα "Απόλλων και Μούσες" :

1) III.Pas d'action: "Apollo and the Muses" 

2) IX. Coda. Apollo and the Muses"