Ουίλλιαμ Μπλέικ: "Το Βιβλίο της Θελ"...

William Blake: "The Book of Thel", εκτύπωση ίδιου

"Ξέρει ο Αητός τί κρύβει η γη;

Ή θα ρωτήσει τον Τυφλοπόντικα;

Η Σοφία θα γίνει αλυσίδα αργυρή;

Η Αγάπη θα μπει σε λύχνο χρυσό;"

(Το Γνωμικό της Θελ)

Ο γεννημένος σαν σήμερα, 28 Νοέμβρη του 1757, William Blake εκτός από ποιητής ήταν και εικαστικός καλλιτέχνης, χαράκτης, εικονογράφος και ζωγράφος.
Μια πολύπλευρη και εκκεντρική προσωπικότητα, που χαρακτηρίστηκε ως "Προφήτης" της βρετανικής Λογοτεχνίας.

Αν και στην εποχή του χλευάστηκε ως παράφρων και εκκεντρικός καλλιτέχνης("ένας τεχνίτης με άγριες ιδέες και την τάση να γράφει ακατανόητους στίχους..."), το συναρπαστικό του έργο τον κατέταξε στο πάνθεο των ποιητών και εικαστικών της ρομαντικής εποχής.
Το ελεύθερο πνεύμα του και η επιθυμία του να διαμαρτύρεται σε κάθε μορφή εξουσίας, τον οδήγησαν σε πειραματικούς δρόμους απ’ όπου ξεπήδησε η ριζοσπαστική, εκκεντρική τέχνη του, που οι "αγκυλώσεις" της εποχής δεν αναγνώρισαν, ούτε άντεξαν…



Ενα από τα προφητικά βιβλία του Μπλέικ, με το οποίο αποδεσμεύτηκε από το νεοκλασικισμό είναι το "Βιβλίο της Θελ", που έγραψε τη διετία 1788 -1790.
Πρόκειται για ποίημα στο μεγαλύτερο μέρος του ανομοιοκατάληκτο, το οποίο εικονογράφησε ο ίδιος ο Μπλέικ, όπως συνήθιζε, με τεχνική εκτύπωσης, πρωτότυπη και ιδιαίτερη, στην οποία χρησιμοποιούσε χάλκινες πλάκες, νερομπογιές και οξέα για σταθεροποίησή τους, που ο ίδιος ονόμασε "Φωτισμένες εκτυπώσεις".
Μια μέθοδος, που πολλές από τις λεπτομέρειές της δεν είναι γνωστές και ο ίδιος ισχυριζόταν πως του την αποκάλυψε το πνεύμα του αδερφού του σε όραμα!

"Το Γνωμικό της Θελ", πλάκα εκτύπωσης

Το "Γνωμικό της Θελ", που διαβάσαμε παραπάνω, από κάποιους ερμηνεύεται ως η απόρριψη από τον Μπλέικ της Αγγλικανικής Εκκλησίας.

Η Θελ είναι ένα μικρό αγνό κορίτσι, που ζει με την οικογένειά της στην εξοχή, βοηθώντας στη βοσκή των κοπαδιών. Μια μέρα δεν πηγαίνει στη βοσκή γιατί κατακλύζεται από αδιόρατη ανησυχία... Περιπλανιέται προσπαθώντας να βρει την απάντηση στα ερωτήματα που τη βασανίζουν:
Γιατί η άνοιξη της ζωής αναπόφευκτα σβήνει;
Γιατί κάθε τι στην πλάση έχει τέλος;

Υπαρξιακά ερωτήματα για τη νεότητα, τη θνησιμότητα, τις εμπειρίες, την αιωνιότητα...
 Η Θελ είναι η αγέννητη ψυχή που αρνείται να ζήσει στον υλικό κόσμο.
Το Βιβλίο της Θελ είναι η αλληγορία του πνεύματος που αναζητά διαρκώς, συγκεντρώνει εμπειρίες και αποφασίζει να παραμείνει για πάντα αγνό.

"Α! Η Θελ είναι σαν τόξο δροσερό, σαν σύννεφο περαστικό,

Ανταύγεια, σκιά μες στον καθρέφτη του νερού,

Κάτι σαν όνειρο παιδιού και σαν χαμόγελο μωρού,

Φωνή περιστεριού, μέρα φευγάτη και μουσική αέρινη.

Α! Ήσυχα θα ξαπλωθώ και ήσυχα θ’ αναπαυτώ

Και ήσυχα θα κοιμηθώ τον ύπνο του θανάτου

και ήσυχα θ’ ακούσω τη φωνή

Εκείνου που σεργιάνισε στον κήπο το βραδάκι"

("Το Βιβλίο της Θελ", pteroen)

I. Από τους πολυβραβευμένους σύγχρονους κλασικούς συνθέτες είναι ο Βέλγος, Lucien Posman.
Είναι μουσουργός που έχει ασχοληθεί με πολλά μουσικά είδη (κονσέρτα, συμφωνίες, μουσική δωματίου…) όμως επειδή είναι και λάτρης της ποίησης του Μπλέικ, ένας σχετικά μεγάλος αριθμός των φωνητικών του έργων στηρίζεται σε κείμενα του σπουδαίου ποιητή. 

Το 2001 εμπνεύστηκε από το "Βιβλίο της Θελ" κι έδωσε μια σύνθεση για 2 γυναικείες φωνές και μικρό ορχηστρικό σύνολο(φλάουτο, κλαρινέτο, γκλόκενσπιλ, μαρίμπα, βιολί, βιόλα, τσέλο και πιάνο).

Βασικός εκπρόσωπος του μεταμοντερνισμού, ο Πόσμαν με τον ασυνήθιστο συνδυασμό οργάνων που ξαφνιάζει, δημιουργεί περίεργα ηχοχρωματικά αποτελέσματα που ταιριάζουν στο ύφος του ποιητικού κειμένου του τιμώμενου εκκεντρικού καλλιτέχνη.

Lucien Posman: "THE BOOK OF THEL", W. Blake

II. Μια καντάτα για 4 γυναικείες φωνές και πιάνο, που δραματοποιεί το αφηγηματικό ποίημα του William Blake, το "Βιβλίο της Θελ", συνέθεσε το 2008 ο βρετανός δημιουργός, Piers Maxim.

Η σύνθεση αναπτύσσεται σε πέντε ενότητες, αντίστοιχες μερικών από τις σκηνές του ποιήματος:

1. Εισαγωγή και Διαλογισμός της Θελ
2. Το κρίνο
3. Το μικρό σύννεφο
4. Το σκουλήκι και ο λόφος από πηλό
5. Ο άγνωστος τόπος

Η μουσική γλώσσα του Piers Maxim αναδύει στοχαστική μελαγχολία και με τις μεταβαλλόμενες αρμονίες δημιουργεί ατμόσφαιρα γαλλικής ιμπρεσιονιστικής σχολής.

Piers Maxim: "The Book of Thel":

Στο μπλογκ υπάρχουν πάρα πολλά κείμενα για τον Blake. Περιηγηθείτε! 

Blake: "Το Δέντρο με το δηλητήριο", μουσικές προσαρμογές...

Εικονογράφηση του William Blake για το ποίημά του: "A Poison Tree - Το Δέντρο με το δηλητήριο"

Θεωρείται πολύπλευρη και πολυτάλαντη προσωπικότητα, καθώς εκτός από ποιητής ήταν και εικαστικός καλλιτέχνης, χαράκτης, εικονογράφος και ζωγράφος.
Ο γεννημένος σαν σήμερα, 28 Νοέμβρη του 1757, εκκεντρικός William Blake χαρακτηρίστηκε ως "Προφήτης" της βρετανικής Λογοτεχνίας.
Πρόκειται για έναν αντισυμβατικό καλλιτέχνη, έναν οραματιστή, που μπορεί κάποτε να χλευάστηκε ως παρανοϊκός, όμως σήμερα τιμάται ως μεγαλοφυία...

Στο έργο του συνυπάρχουν φιλοσοφία και ρομαντισμός, χιούμορ και ευφυία. 

Για την πρώτη ποιητική συλλογή του οι κριτικοί θα γράψουν πως έχει δεχτεί "επιδράσεις από τη λυρική ποίηση της Ελισαβετιανής εποχής και το Σαιξπήρειο δράμα, από το Γοτθικό ύφος, αλλά και τον Οσσιανό..."

Ο Ζήσιμος Λορεντζάτος προλογίζοντας μεταφράσεις ποιημάτων του Μπλέικ θα τοποθετηθεί λέγοντας: "Θεωρώ τον οραματιστή ποιητή, τον χαράκτη, στοχαστή Μπλέικ "Γίγαντα" που δεν μπόρεσαν να φτάσουν ούτε ο Πάουντ ούτε ο Έλιοτ, έναν ποιητή-προφήτη, όπως ήταν οι ποιητές σε όλες τις μεγάλες εποχές..."

Ο πολυπράγμων Μπλέικ δημιουργεί επίσης μια τεχνική εκτύπωσης, πρωτότυπη και ιδιαίτερη, στην οποία χρησιμοποιεί χάλκινες πλάκες, νερομπογές και οξέα για σταθεροποίησή τους.
Πραγματικά έργα τέχνης, που ο ίδιος ονόμασε "Φωτισμένες εκτυπώσεις".
Μια μέθοδος, που πολλές από τις λεπτομέρειές της δεν είναι γνωστές και ο ίδιος ισχυριζόταν πως του την αποκάλυψε το πνεύμα του αδερφού του σε όραμα!


Στη συλλογή του "Τραγούδια της αθωότητας και της εμπειρίας" , αριστουργηματικά δείγματα της αγγλικής λυρικής ποίησης, γραμμένα και εικονογραφημένα από τον ίδιο, βρίσκουμε το ποίημα: "A Poison Tree - Το Δέντρο με το δηλητήριο":

"Θύμωσα με το φίλο μου:

είπα την οργή μου, η οργή μου έσβησε.

Θύμωσα με τον εχθρό μου:

δεν το είπα, η οργή μου θέριεψε.

Και την πότιζα με φόβο

Νύχτα και μέρα με τα δάκρυά μου

Με χαμόγελα την έκρυψα

και με γλυκές, απατηλές γητειές.

Μέρα και νύχτα εκείνη θέριευε,

μέχρι που γέννησε λαμπρό μήλο,

κι ο εχθρός μου το 'δε να λάμπει

κι ήξερε ότι ήτανε δικό μου.

Κλεφτά μπήκε στον κήπο μου

όταν η νύχτα είχε ρίξει τα πέπλα της

και την αυγή τον είδα με χαρά

ξαπλωμένο να κείτεται κάτω απ' το δέντρο"

Στο παραπάνω ποίημα ο Μπλέικ περιγράφει τα καταπιεσμένα αισθήματα θυμού του αφηγητή προς ένα άτομο, συναισθήματα που τελικά οδηγούν σε φόνο. Το ποίημα διερευνά θέματα αγανάκτησης, εκδίκησης και γενικότερα την πεσμένη κατάσταση της ανθρωπότητας. 

 

Οι μουσικές εμπνεύσεις:  

1) Στον κύκλο τραγουδιών: "Ten Blake Songs" για φωνή τενόρου ή σοπράνο και όμποε του Ralph Vaughan Williams, που γράφτηκε το 1957 για την ταινία "The Vision of William Blake", όπως μαρτυρά ο τίτλος του φιλμ έχουν μελοποιηθεί ποιητικές δημιουργίες του μεγαλοφυούς δημιουργού.  Τα πρώτα εννέα τραγούδια προέρχονται από τα "Τραγούδια της αθωότητας και της εμπειρίας" και το δέκατο από σημειώσεις του Μπλέικ. Ανάμεσά τους και το "Δέντρο με το δηλητήριο"

Η σύνθεση αφιερώθηκε από τον Βον Ουίλλιαμς στον τενόρο Γουίλφρεντ Μπράουν και την ομποΐστα Τζάνετ Κράξτον, που πρωτοερμήνευσαν τον κύκλο τραγουδιών.

 Ralph Vaughan Williams: "A Poison Tree":

2) To "Δέντρο με το δηλητήριο" αποτελεί μέρος της σειράς "Songs and Proverbs of William Blake, Op 74 - Τραγούδια και Παροιμίες του Μπλέικ, έργο 74" για βαρύτονο και πιάνο.

Πρόκειται για κύκλο τραγουδιών, που ο Μπένζαμιν Μπρίττεν συνέθεσε το 1965.

Την επιλογή των κειμένων έκανε ο σύντροφος του συνθέτη, τενόρος Πήτερ Πίαρς από τις συλλογές του Μπλέικ: "Τραγούδια της Αθωότητας", "Τραγούδια της εμπειρίας" και "Παροιμίες της Κόλασης".
Παρουσιάστηκαν στο Φεστιβάλ Aldeburgh το καλοκαίρι του '65 από τον γερμανό βαρύτονο Ντήτριχ Φίσερ-Ντισκάου και το συνθέτη στο πιάνο.
Η υποδοχή ήταν ενθουσιώδης από τους βρετανούς, με τους κριτικούς να εγκωμιάζουν τον τρόπο που ο Μπρίττεν "μουσικά στέκεται απέναντι" από τις εσωτερικές μας δυνάμεις του σκότους και την αίσθηση της σκληρότητας.

Britten: "Songs & Proverbs of William Blake, Op.74: 
ΙΙ. A Poison Tree:

3) Eκτός των δυο βρετανών, και ο βέλγος σύγχρονος-κλασικός συνθέτης, Lucien Posman έχει εμπνευστεί μεγάλο μέρος της συνθετικής εργασίας του από την ποίηση του Ουίλιαμ Μπλέικ. Βασικός εκπρόσωπος του μεταμοντερνισμού με έργα που έχουν βραβευτεί σε διεθνή φεστιβάλ, η "φωνή" του Πόσμαν ξεχωρίζει για την προσέγγιση στο ύφος και το περιεχόμενο της ποίησης του Μπλέικ.

Στο έργο του 1998: "Ten Songs of Experience-Δέκα Τραγούδια της Εμπειρίας" για μικτή χορωδία a cappella βρίσκουμε και το  "A Poison Tree":

Κείμενα για τον Ουίλλιαμ Μπλέικ και μουσικές προσαρμογές ποιημάτων του υπάρχουν κι άλλα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!

Η παραβολή των Δέκα Παρθένων και η Καντάτα του Μπαχ...

 

"Η παραβολή των φρονίμων και των μωρών παρθένων", Ουίλιαμ Μπλέικ, Tate Gallery

"Τότε η βασιλεία των ουρανών θα είναι ομοία με δέκα παρθένους, αι οποίαι επήραν τους λύχνους των και εβγήκαν εις προϋπάντησιν του νυμφίου..."

( Ευαγγέλιο του Ματθαίου, 25)

Ένα βράδυ, δέκα παρθένες βγήκαν να υποδεχθούν τον Νυμφίο, κρατώντας από ένα λυχνάρι στο χέρι.
Πέντε απ'αυτές, ήσαν γνωστικές, "φρόνιμες" και είχαν πάρει μαζί αρκετό λάδι, αντίθετα με τις  άλλες πέντε, που ήταν "μωρές", άμυαλες...
Ο Νυμφίος άργησε να έρθει και οι δέκα παρθένες αποκοιμήθηκαν.Πολύ αργά μέσα στη νύχτα ακούστηκε μια φωνή: "Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός"

Οι "φρόνιμες" έτρεξαν να προϋπαντήσουν τον Κύριο, αντίθετα με τις "μωρές", που δεν είχαν φροντίσει να είναι έτοιμες.


Στην παραπάνω νωπογραφία του εκκεντρικού Μπλέικ, οι σοφές παρθένες στέκουν λουσμένες στο φως, κομψές σαν αρχαϊκά γλυπτά, αντίθετα με τις μωρές που απεικονίζονται ταραγμένες και σε θολούς, σκοτεινούς τόνους.
Ένας Άγγελος από πάνω τους σαλπίζει τον ερχομό του Νυμφίου!



Από την Παραβολή των Δέκα Παρθένων και ο μέγας Γ. Σ. Μπαχ συνέθεσε την δημοφιλέστατη καντάτα του: "Wachet auf, ruft uns die Stimme-Ξυπνήστε, μια φωνή μάς καλεί" .
Είναι σύνθεση των χρόνων της Λειψίας και βασίζεται σε 3 σκηνές από ύμνο του Philipp Nicolai και σημειώσεις του Μπαχ από το "Άσμα Ασμάτων", το βιβλίο της Γένεσης και εβραϊκά γαμήλια έθιμα.

Η καντάτα του Μπαχ που γράφτηκε για  τρεις σολίστ, χορωδία, όργανο και μικρή ορχήστρα είναι δομημένη σε 7 κινήσεις και περιλαμβάνει και ποιητικό κείμενο(αγνώστου, πιθανώς του Πίκαντερ) που συνδέει μεταξύ τους τις σκηνές της Παραβολής.

Τα στοιχεία συμβολισμού είναι αρκετά στην καντάτα, όπως στο εναρκτήριο χορωδιακό όπου η μελωδία διπλασιάζεται από ένα κόρνο, υπονοώντας το εβραϊκό "σοφάρ", το τελετουργικό όργανο από κέρας κριαριού, που  καλεί σε πνευματική επαγρύπνηση.

Επίσης το ντουέτο αγάπης της 6ης κίνησης "Mein Freund ist mein" -πιο χαλαρό καλλιτεχνικά- αποτελεί έκφραση  χαράς του ενωμένου ζεύγους, ενώ στο τελικό χορωδιακό "Gloria sei dir gesungen" η μελωδία ακούγεται από ένα violino piccolo μια οκτάβα ψηλότερα, που αντιπροσωπεύει την ευδαιμονία της "ουράνιας Ιερουσαλήμ".

Μεγάλη η ποικιλία των μουσικών-αρμονικών μέσων, που προέρχονται κυρίως από την ιταλική όπερα, όπου κυριαρχούν τα σολιστικά, οργανικά μέρη, άριες, χορωδιακά da capo και ρετσιτατίβι.

Οι μελετητές χαρακτηρίζουν την καντάτα ως μια από τις ωριμότερες και πιο όμορφες συνθέσεις του κάντορα και ύψιστη έκφραση  του χριστιανικού μυστικισμού στην τέχνη...

Bach: "Cantata N. 140 Wachet auf, ruft uns die Stimme", Jos van Veldhoven:

*Η καντάτα παίρνει το όνομά της από το ιταλικό cantare=τραγουδώ, ανήκει στα πολυμερή φωνητικά είδη μουσικής, θρησκευτικού ή κοσμικού περιεχομένου, (cantata da chiesa ή cantata da camera, αντίστοιχα) με οργανική συνοδεία.

Στις καντάτες χρησιμοποιούνται χορωδίες ή και σολίστες και το κείμενο πολύ συχνά παραμένει στη λατινική γλώσσα.

Η Καντάτα γνώρισε μεγάλη ακμή κατά την περίοδο του Μπαρόκ, με κύριο εκπρόσωπο τον Γιόχαν Σεμπάστιαν Μπαχ, με τον αριθμό αυτών των συνθέσεών του να ξεπερνά τις 200.






("The Cantatas of J. S. Bach", Alfred Dürr, books.google)

William Blake : "Η τίγρη"

 

"Σκέψου το πρωί.

Δράσε το μεσημέρι.

Φάε το βράδυ.

Κοιμήσου τη νύχτα"

(Από τις "Παροιμίες της κόλασης" του W. Blake)

Ο γεννημένος σαν σήμερα 28 Νοέμβρη του 1757, William Blake εκτός από ποιητής ήταν και εικαστικός καλλιτέχνης, χαράκτης, εικονογράφος και ζωγράφος. Μια πολύπλευρη και εκκεντρική προσωπικότητα, που χαρακτηρίστηκε ως "Προφήτης" της βρετανικής Λογοτεχνίας.

"Mέσα στην ιστορία του αγγλικού πολιτισμού ο Γουλιέλμος Μπλέηκ είναι μόνος του, σαν τον Προμηθέα στον βράχο" έγραφε το 1953 ο Ζήσιμος Λορεντζάτος προλογίζοντας μετάφρασή του.
Θεωρώ τον οραματιστή ποιητή, τον χαράκτη, στοχαστή Μπλέικ "Γίγαντα" που δεν μπόρεσαν να φτάσουν ούτε ο Πάουντ ούτε ο Έλιοτ, έναν ποιητή-προφήτη, όπως ήταν οι ποιητές σε όλες τις μεγάλες εποχές..."(Το Βήμα)

Το παρακάτω ποίημα τιτλοφορείται: "Η τίγρη" και θεωρείται το δημοφιλέστερο του Blake:

"Η Τίγρης", εικονογράφηση του ποιήματος
από τον ίδιο τον Ουίλλιαμ Mπλέικ.

Τίγρη, τίγρη, φλόγας λάμψη
μέσα στης νυχτιάς τα δάση,
ποιου η αιώνια μαεστρία
σ’ έκαμε με μαεστρία;

Σε τί βάθη ή ύψη πέρα
μάτια αστράψαν στον αέρα;
Τί φτερά αποζητάει
τί  χέρι φλόγες αρπάει;

Και τί ώμος και τί τέχνη
της καρδιάς τα νεύρα ζεύει;
Και, σαν η καρδιά η καρδιά δουλεύει,
τί  άκρο σου δεινό σαλεύει;

Τί σφυρί, τί αλυσίδα;
Ποιο τ’ αμόνι;  Τί τσιμπίδα
–Ποιο του νου σου το καμίνι—
τολμά  και  δεσμά σου δίνει;

Τ’ άστρα σαν τη Γη ακοντίσαν
και τους ουρανούς ποτίσαν,
χάρηκε Αυτός που επλάστης;
Σ’ έκανε του Αρνιού ο Πλάστης;

Τίγρη, τίγρη, φλόγας λάμψη
μέσα στης νυχτιάς τα δάση,
ποιου η αιώνια μαεστρία
σ’ έκαμε με μαεστρία;"

(από:"Songs of experience-The Tiger", W.Blake, Μτφ: Γ. Μπλάνας, εκδ.Ερατώ)




Υπάρχει μια μουσική εκδοχή του  ποιήματος  "Τίγρης" του 1933 από την αγγλίδα συνθέτιδα Rebecca Clarke για σόλο φωνή και πιάνο, αλλά η πιο γνωστή είναι η μεταγενέστερη του Μπένζαμιν Μπρίττεν στη σειρά "Τραγούδια και Παροιμίες του Μπλέικ" για βαρύτονο και πιάνο.

Πρόκειται για κύκλο τραγουδιών που ο Μπρίττεν συνέθεσε το 1965.
Την επιλογή των κειμένων  έκανε ο σύντροφος του συνθέτη, τενόρος Πήτερ Πίαρς από τις συλλογές του Μπλέικ:  "Τραγούδια της Αθωότητας", "Τραγούδια της εμπειρίας" και  "Παροιμίες της Κόλασης".

Το ποίημα "Η τίγρης" προέρχεται από τα "Τραγούδια της εμπειρίας", (συμπλήρωμα των Τραγουδιών της Αθωότητας) που δείχνουν την "άλλη" πλευρά της ανθρώπινης ψυχής, την πλευρά που έχει σφυρηλατηθεί μέσα στην πείρα της πραγματικότητας. Η άγνοια, η μοχθηρία, ο εγωισμός, η υποκρισία, ο παραλογισμός και η βία, ανεβαίνουν στη σκηνή της ποίησης, για να δώσουν μιαν αισθητικά γοητευτική, αλλά εξαιρετικά ωμή παράσταση.

Η "Τίγρης" μαζί με τις υπόλοιπες συνθέσεις του κύκλου παρουσιάστηκαν στο Φεστιβάλ Aldeburgh το καλοκαίρι του '65 από τον γερμανό βαρύτονο Ντήτριχ Φίσερ-Ντισκάου και το συνθέτη στο πιάνο.
Η υποδοχή ήταν ενθουσιώδης από τους βρετανούς, με τους κριτικούς να εγκωμιάζουν τον τρόπο που ο Μπρίττεν  "μουσικά στέκεται απέναντι" από τις εσωτερικές μας  δυνάμεις του σκότους και  την αίσθηση της σκληρότητας.

Στο βίντεο προηγείται η μελοποίηση της παροιμίας: "Σκέψου το πρωί", που αναφέρεται παραπάνω και ακολουθεί το τραγούδι: "Η Τίγρης".

Britten: "Songs & Proverbs of William Blake, Op.74: 
VII και VIII: Think In the Morning-The Tyger":

Πιάνο:Benjamin Britten, Φωνή:Dietrich Fischer-Dieskau 

Eπίσης ο βέλγος σύγχρονος-κλασικός συνθέτης, Lucien Posman έχει εμπνευστεί μεγάλο μέρος της συνθετικής εργασίας του από την ποίηση του Ουίλιαμ Μπλέικ, που θαυμάζει.
Βασικός εκπρόσωπος του μεταμοντερνισμού με έργα που έχουν βραβευτεί σε διεθνή φεστιβάλ, η "φωνή" του Πόσμαν ξεχωρίζει για την προσέγγιση στο ύφος και το περιεχόμενο του ποιητικού έργου του Μπλέικ, το οποίο καταλαμβάνει το μεγαλύτερο όγκο των παρτιτούρων του.

Η "Τίγρη" μελοποιείται για δύο υψίφωνες, μικτή χορωδία και τσέμπαλο σε μια ρύθμιση αρκετά πρωτότυπη σχετικά με το συνδυασμό των συμμετεχόντων, φωνών και οργάνων.
Είναι σύνθεση του 2003 και ανατέθηκε στον Πόσμαν για μια παράσταση με θέμα "Selva morale e spirituale-Ηθικό και πνευματικό δάσος" για τον Κλαύδιο Μοντεβέρντι, ο οποίος με αυτό το όνομα τιτλοφόρησε τη σημαντικότερη ανθολογία θρησκευτικών έργων του.

Lucien Posman: "The Tyger":

Περισσότερα για μελοποιήσεις του Ουίλλιαμ Μπλέικ μπορείτε να διαβάσετε και σε άλλα κείμενα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε! 

"Laughing Day and Song"

 

Παγκόσμια ΗΜΕΡΑ ΓΕΛΙΟΥ, σήμερα, καθώς από το 1998 έχει καθιερωθεί να γιορτάζεται την 1η Κυριακή του Μάη.
Μην ξεχνάμε, φίλοι μου, πως το γέλιο μάς βοηθά να αντλήσουμε δύναμη και αισιοδοξία ν'αντέχουμε τα όσα άσχημα μάς σερβίρονται καθημερινά!

"Lauphing Song", W.Blake

"Τραγούδι για Γέλια", Ουίλλιαμ Μπλέικ

"Όταν γελάνε τα δέντρα και κάνουν χαρές, 

όταν γελάνε και κάνουν λακκάκια οι πηγές, 

όταν γελάει ο αέρας και λέει εξυπνάδες 

και γελάνε οι λόφοι και γελάνε οι κοιλάδες,

όταν γελάνε τα χόρτα με φρέσκες φωνές, 

και γελάει η ακρίδα και γελάνε οι βοσκὲς, 

όταν η Μαίρη, η Σούζαν, η Έμυ, η Χαρά, 

τραγουδάνε γλυκά: "Χαχαχά, Χαχαχά",

όταν γελάνε οι κουρτίνες που έχουνε πάνω πουλάκια 

και γελάει το τραπὲζι που έχει γύρω-γύρω φρουτάκια, 

έλα, μπες στην παρέα, όπως τ᾿ άλλα παιδιὰ 

και τραγούδα μαζί τους: "Χαχαχά, Χαχαχά!"

(William Blake: "Τα τραγούδια της Αθωότητας", μετφ:Γ.Μπλάνας)

Στη διπλανή εικόνα βλέπετε την υπέροχη εικονογράφηση του ποιήματος του Μπλέικ, όπου αποτυπώνεται την υπαίθρια χαρούμενη γιορτή με τις πινελιές του ταλαντούχου καλλιτέχνη να υπονοούν το γέλιο της φύσης.

Αφηγηματικού χαρακτήρα και σε ύφος κάντρι είναι η προσέγγιση του Alan Tyler, βασικού εκπροσώπου του μουσικού είδους. Στρώνει χαλί απλής φόρμας και αρμονίας με κιθαρίσιες χορδές να πατήσει η γυναικεία φωνή, που ηχεί γάργαρα θυμίζοντάς μας την ευεργετική ιδιότητα του γέλιου. Η φύση μαζί της δείχνει το χαμογελαστό της πρόσωπο, το γεμάτο λάμψη και ελπίδα!

 Alan Tyler: "William Blake's Songs Of Innocence - Laughing Song":

Abbé Prévost - D. Auber: "MANON ΛΕΣΚΩ"

Πολλοί υποστηρίζουν πως πρόκειται για αυτοβιογραφία του συγγραφέα του βιβλίου, μιας και ένας από τους ήρωές του, ο ιππότης ντε Γκριέ, είχε -όπως και κείνος- ατίθασο χαρακτήρα και προοριζόταν για ιερωμένος....
Μιλώ, φίλοι μου, για το μυθιστόρημα του Aββά Πρεβώ με τίτλο "Μανόν Λεσκώ", που ενέπνευσε ούτε έναν, ούτε δύο, αλλά τρεις μουσουργούς να την μεταφέρουν στη μελοδραματική σκηνή...
Τον Μασνέ το 1884,... ακολουθεί μετά από 9 χρόνια ο Πουτσίνι...
Ομως, είχε προηγηθεί και των δύο η πιο σπάνια σήμερα ακουόμενη "Μανόν", εκείνη του Ντανιέλ Ωμπέρ, το 1856.

Η ΥΠΟΘΕΣΗ με λίγα λόγια:

Η δακρύβρεχτη ιστορία της συγκινεί σε όποια εκδοχή:
Η νεαρή όμορφη ηρωίδα διψά για τη μεγάλη ζωή...Γνωρίζει, ερωτεύεται και συζεί με έναν υποδειγματικό νέο , που προοριζόταν για το εκκλησιαστικό αξίωμα.
Μια συκοφαντία τούς χωρίζει και όταν ο εραστής της μαθαίνει πως υπέκυψε στις υποσχέσεις ενός πλούσιου γέρου, δέχεται να ακολουθήσει το δρόμο της ιεροσύνης.
Μετά από κάποια χρόνια ξανασυναντιούνται και μέσα τους φουντώνει ο έρωτας και το πάθος!
Ο ντε Γκριέ γίνεται χαρτοκλέφτης για να ανταπεξέλθει στις παράλογες απαιτήσεις της Μανόν. Ακολουθούν δωροδοκίες, κατηγορίες για βαριές απάτες και ένας φόνος, που τούς αναγκάζουν να φύγουν μακριά για να κρυφτούν.
Φτάνουν στην έρημο όπου η Μανόν πεθαίνει από τις κακουχίες.

Η ΑΡΙΑ του ΓΕΛΙΟΥ:

Η όπερα του Ωμπέρ παρουσιάστηκε στο Παρίσι ελαφρώς παραλλαγμένη από την μυθιστορηματική υπόθεση, αλλά το άσχημο τέλος με το θάνατο της ηρωίδας δεν ενθουσίασε το γαλλικό κοινό κι έτσι την υποδέχτηκε χλιαρά.
Ξεχωρίζει, όμως, για τις δεξιοτεχνικές άριες των πρωταγωνιστών, ιδιαίτερα της Μανόν, που είναι ρόλος απαιτητικότατος και απαράμιλλης τεχνικής δυσκολίας!
Πολλές από τις άριες του ρόλου ερμηνεύθηκαν ανεξάρτητα, προκειμένου να αναδειχθεί το ταλέντο των διάσημων κολορατούρων!

Από τις άριες της Μανόν επιλέγω για σήμερα -λόγω ημέρας- την "ΆΡΙΑ του ΓΕΛΙΟΥ", γνωστή με τον τίτλο "C'est l'histoire amoureuse", που ακούγεται στο τέλος της 1ης πράξης.
Είναι από τις άριες που προτιμούσε για να προβάλλει την δεξιοτεχνική φωνή της η Αντελίνα Πάττι.

Αριστοτεχνικά καμωμένη η τσιριχτή φωνούλα κι είναι φανερό το γιατί έχει αυτόν τον τίτλο η άρια, καθώς η ηρωίδα μεταφέρει τη χαρούμενη ατμόσφαιρα της σκηνής παρασύροντας σε μια πρωτόγνωρη ευθυμία!
Βιρτουόζος όχι μόνο της φωνής αλλά και της διαμόρφωσης της διάθεσης, με θαυμαστή εξωστρέφεια η Μανόν τραγουδά σχεδόν κοροϊδευτικά, ιδιαίτερα στα σημεία που ακούγεται το σκαμπανέβασμα του γελαστικού επιφωνήματος: "Χαχαχα"...

Εκαθαμβωτική η Εντίτα Γκρουμπέροβα, καθένας μπορεί να αντιληφθεί σ'αυτήν την ερμηνεία περίσσευμα σαρκασμού και ειρωνίας...

D. F. Auber: "Manon Lescaut-Lauphing Song"/ Edita Gruberova

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Γέλιου μπορείτε να διαβάσετε και το κείμενο εδώ.

"William Blake, μια μικρή αναφορά"

 

Πορτραίτο του Blake -Thomas Phillips

Ο William Blake, ο άγγλος ποιητής, που γεννήθηκε σαν σήμερα 28 Νοέμβρη 1757 στο Λονδίνο δίνει την αφορμή να σας καλημερίσω με το ποιήμά του "The Sick Rose - Το άρρωστο ρόδο".

That flies in the night

In the howling storm:

Has found out thy bed

Of crimson joy:

And his dark secret love

Does thy life destroy.

"Ω ρόδο, είσαι άρρωστο!

Το αόρατο σκουλήκι

που τη νύχτα πετά

μέσα στην πολύβουη καταιγίδα

Βρήκε το κρεβάτι σου

της πορφυρής χαράς

κι η σκοτεινή, κρυφή του αγάπη

σου κατατρώει τη ζωή".

ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ του ποιήματος : William Blake 

Για τον ποιητή, το τριαντάφυλλο  είναι σύμβολο της καθαρότητας, της αθώας ομορφιάς, που όμως απειλείται από ένα "αόρατο σκουλήκι", που το παραμορφώνει ...
Η απώλεια της αθωότητας και το πέρασμα στην ενηλικίωση μοιάζουν  καταστροφικά ...


Στο έργο "Serenade for Tenor, Horn and Strings" του Μπένζαμιν Μπρίττεν, υπάρχει μελοποιημένο το ποίημα "The sick rose", με τον τίτλο "Ελεγεία".

Επίσης, στο ποίημα αυτό βασίζεται το περίφημο Μπαλέτο του Roland Petit  "La rose Malade", η χορογραφία του οποίου έγινε πάνω στο adagietto της 5ης συμφωνίας του Μάλερ.

Η αέρινη Μάγια Πλισέτσκαγια στα 62 της, πείθει πως "ο χορός δεν γερνά όσο δε γερνά κι η ψυχή!"

Ο William Blake εκτός από ποιητής ήταν και εικαστικός καλλιτέχνης, χαράκτης, εικονογράφος  και ζωγράφος.

Πολύπλευρη και εκκεντρική προσωπικότητα χαρακτηρίζεται ως "Προφήτης" της βρετανικής Λογοτεχνίας.

"Η τίγρη"

Τίγρη, τίγρη, φλόγας λάμψη

μέσα στης νυχτιάς τα δάση,

ποιου η αιώνια μαεστρία

σ’ έκαμε με μαεστρία;

Σε τί βάθη ή ύψη πέρα

μάτια αστράψαν στον αέρα;

Τί φτερά αποζητάει

τί  χέρι φλόγες αρπάει;

Και τί ώμος και τί τέχνη

της καρδιάς τα νεύρα ζεύει;

Και, σαν η καρδιά η καρδιά δουλεύει,

τί  άκρο σου δεινό σαλεύει;

Τί σφυρί, τί αλυσίδα;

Ποιο τ’ αμόνι;  Τί τσιμπίδα

–Ποιο του νου σου το καμίνι—

τολμά  και  δεσμά σου δίνει;

Τ’ άστρα σαν τη Γη ακοντίσαν

και τους ουρανούς ποτίσαν,

χάρηκε Αυτός που επλάστης;

Σ’ έκανε του Αρνιού ο Πλάστης;

Τίγρη, τίγρη, φλόγας λάμψη

μέσα στης νυχτιάς τα δάση,

ποιου η αιώνια μαεστρία

σ’ έκαμε με μαεστρία;"

Η ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ του ποιήματος είναι επίσης του ίδιου του ποιητή : 

(Υπάρχει μια μουσική εκδοχή του  ποιήματος  "Τίγρης" του 1933 απο την αγγλίδα συνθέτιδα Rebecca Clarke για σόλο φωνή και πιάνο, αλλά η πιο γνωστή είναι η μεταγενέστερη του Μπρίττεν στη σειρά "Τραγούδια και Παροιμίες του Μπλέικ" για βαρύτονο και πιάνο :

ΠΙΑΝΟ:Benjamin Britten

ΦΩΝΗ:Dietrich Fischer-Dieskau

Το  ποίημά του :  "Το αρνάκι"

"Little lamb, who made thee?

   Does thou know who made thee,

Gave thee life, and bid thee feed

By the stream and o’er the mead;

Gave thee clothing of delight,

Softest clothing, woolly, bright;

Gave thee such a tender voice,

Making all the vales rejoice?

   Little lamb, who made thee?

   Does thou know who made thee?"

Πές μου, ἀρνάκι μου μικρό,

ξέρεις, σὲ παρακαλῶ,

ποιὸς σοῦ δίνει τὴ ζωή;

Ποιὸς σοῦ δίνει τὸ φαΐ,

τὸ νερό, τὸ χορταράκι;

Ποιὸς σοῦ φτιάχνει ρουχαλάκι

ἀπὸ φωτεινὸ μαλλί;

Ποιὸς σοῦ κάνει τὴ φωνὴ

τόσο, ἄχ, τόσο τρυφερή;

Πές μου, ἀρνάκι μου μικρὸ,

ξέρεις, σε παρακαλῶ;

Ὄχι; Τέντωσε τ᾿ αὐτιά σου!

Ξέρεις... ἔχει τ᾿ ὄνομά σου.

Ἔτσι λέει τὸν ἑαυτό του.

Τὸ παρουσιαστικό του

εἶναι ἥμερο πολύ.

Κάποτ᾿ ἔγινε παιδὶ

κι ἔτσι παίζουμε μαζί:

τὸ παιδὶ καὶ τὸ ἀρνί.

Ὁ Θεὸς νὰ σ᾿ εὐλογεῖ.

"Το αρνάκι"  είχε διασκευαστεί αρχικά από τον Vaughan Williams και αργότερα από τον Τζον Τάβενερ, που το αφιέρωσε ως δώρο γενεθλίων στον τρίχρονο ανιψιό του :

Πολλοί είναι και οι μουσικοί της σύγχρονης εποχής, που επηρεάστηκαν από την ποίηση του Μπλέικ.

"Ο! see a World in a Grain of Sand

And a Heaven in a Wild Flower

Hold Infinity in the palm of your hand

And Eternity in an hour"

Οι παραπάνω στίχοι είναι από το ποίημά του "Μαντείες της Αθωότητας", απ'όπου ο Bob Dylan, εμπνέεται το τραγούδι του :"EVERY GRAIN OF SAND" στο άλμπουμ του "Shot of Love".

Ο Μπλέικ ποιητής, ζωγράφος και χαράκτης δημιουργεί μια τεχνική εκτύπωσης, πρωτότυπη και ιδιαίτερη, στην οποία χρησιμοποιεί χάλκινες πλάκες,νερομπογές και οξέα για σταθεροποίησή τους.
Πραγματικά έργα τέχνης, που ο ίδιος ονόμασε "Φωτισμένες εκτυπώσεις".
Μια μέθοδος, που πολλές από τις λεπτομέρειές της δεν είναι γνωστές και ο ίδιος ισχυριζόταν πως του την αποκάλυψε το πνεύμα του αδερφού του σε όραμα!

Θεωρούσε μυσταγωγία κάθε δημιουργία και το δημιουργό παθόντα και τυραννισμένο από την προσπάθειά του να κατασκευάσει το τέλειο!

Μια από τις γνωστές "φωτισμένες εκτυπώσεις" του είναι ο "δημιουργός", όπου τον απεικονίζει γονατιστό να συλλογιέται τα δημιουργήματα που σφυρηλάτησε...

O Mπλέικ  είχε μια ιδιότυπη άποψη για το χριαστιανισμό.
Έτσι, στο μακροσκελές ποίημά του "Milton" εμπνέεται από τον παλιό μύθο ότι ο Ιησούς ταξίδεψε και έφτασε στη νοτιοδυτική Αγγλία.
Mέρος του μελοποιεί τo 1916 ο Sir Charles Parry για να ενισχύσει τo ηθικό των Άγγλων στις θλιβερές μέρες του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.

Φυσικά, θα κλείσω αυτό το μικρό αφιέρωμα στον άγγλο καλλιτέχνη με κάτι, που σχετίζεται και με Ελλάδα!!

Όλοι γνωρίζουμε την ταινία "Δρόμοι της φωτιάς", τη μουσική της οποίας έγραψε ο δικός μας Βαγγέλης Παπαθανασίου.
Ε, ο τίτλος της "Chariots of Fire" εμπνεύστηκε από την επωδό αυτού του ύμνου, που κάπου αναφέρει :

"Bring me my bow, of burning gold. 

Bring me my arrows of desire

Bring me my spear, O clouds unfold. 

Bring me my chariot of fire"

και ακούγεται στο τέλος της ταινίας.

http://users.uoa.gr/~nektar/arts/poetry/william_blake_songs_of_innocence.htm#
http://www.songfacts.com/detail.php?id=8553
Μπλέηκ, εκδ. Πλέθρον

Αθηναίος ο Ταλαίπωρος28 November 2014 at 01:54

Καλή σου ημέρα, έριξα μιά γρήγορη ματιά και μου άρεσε πάρα πολύ, ωραία και εμπεριστατωμένη δουλειά, θα το μελετήσω και θα τα ξαναπούμε σύντομα.
Basil Yiannopoulos ή Athenian, ή άλλως ”Αθηναίος ο Ταλαίπωρος”
ReplyDelete
Replies

ELPIDA NOUSA28 November 2014 at 02:38

Βασίλη,ταλαίπωρε Αθηναίε,σε ευχαριστώ πολύ!
και για τον επαινετικό λόγο αλλά κυρίως για την υποστήριξη σ'αυτό, που κάνω με τόση αγάπη!Delete