"Aγία Καικιλία, η προστάτις της μουσικής"

 

"Saint Cecilia", John William Waterhouse

Καθισμένη σε πολυθρόνα και αφημένη σε ύπνο γαλήνιο απεικονίζεται στο παραπάνω εικαστικό η Αγία Καικιλία από τον προραφαηλίτη ζωγράφο, μέσα σε λουλουδόσπαρτο κήπο.Κρατά στα χέρια της ένα βιβλίο ενώ δυο Άγγελοι παίζουν βιολί, στοιχείο που υπαινίσσεται ότι η Αγία είναι προστάτιδα της μουσικής.

H Aγία Καικιλία έζησε στη Ρώμη γύρω στα 230 μ.Χ. και καταγόταν από οικογένεια ευγενών ειδωλολατρών. Είχε ορκιστεί να παραμείνει παρθένα, αλλά οι γονείς της ήθελαν να την παντρέψουν με τον Βαλεριανό, επίσης ειδωλολάτρη. Του είπε πως είχε δώσει όρκο αγνότητας στο Θεό μέσω ενός αγγέλου, που θα τον έβλεπε και κείνος αν βαπτιζόταν. Πράγματι ο βαπτισμένος πλέον Βαλεριανός γυρνώντας  στο σπίτι βρήκε την Καικιλία να προσεύχεται μαζί με ένα ολοφώτεινο Άγιο Άγγελο!

"Saint Cecilia", Jacques Blanchard - Hermitage Museum

Οι δυο νέοι παντρεύτηκαν, όμως την περίοδο των διωγμών έγιναν αντιληπτοί, ως χριστιανοί.

Φυλακίστηκαν και καταδικάστηκαν σε αποκεφαλισμό.

Την ώρα του αποκεφαλισμού του Βαλεριανού άνοιξαν οι ουρανοί και εμφανίστηκε πλήθος Αγίων Αγγέλων! Στην συνέχεια  διετάχθη να δεθεί μαρμάρινη πλάκα στο στήθος της Καικιλίας για να πεθάνει από ασφυξία, όμως οι Ρωμαίοι δεν πέτυχαν το σκοπό τους.

Η Καικιλία δεν έπαθε τίποτε.
Έτσι, την έριξαν σε πυρακτωμένο λέβητα.
Το μαρτύριο αυτό κράτησε τρεις ημέρες αλλά πάλι βγήκε σώα και αβλαβής.

Έτσι, διέταξαν να την αποκεφαλίσουν.

Δοξάζοντας τον Κύριο, παρέδωσε το πνεύμα της την 22 Νοεμβρίου του 230 επί Αυτοκράτορος Αλεξάνδρου Σεβήρου.
Θεωρείται προστάτις των τυφλών και της μουσικής, γι' αυτό συχνά απεικονίζεται να παίζει όργανο.

"Saint Cecilia, the patron of organists"
Vouet Simon, Blanton Museum

Handel : "Ode for St. Cecilia's Day "

"From harmony, from heavenly harmony,

This universal frame began.

Through all the compass of the notes it ran,

The diapason closing full in man",

...ψάλλει ο χορός στην καντάτα του Χαίντελ : "Ωδή στη μέρα της Αγ.Καικιλίας", αφιερωμένη στην προστάτιδα των μουσικών.

Η θεωρία του Πυθαγόρα περί αρμονίας, σύμφωνα με την οποία η μουσική είναι η κεντρική δύναμη στη δημιουργία της Γης, έδωσε την έμπνευση στον άγγλο ποιητή J. Dryden, πάνω στο ποίημα του οποίου στηρίχτηκε η σύνθεση του Χαίντελ.

"Ωδή στην αγία Καικιλία", γράφει και ο Πέρσελ με τίτλο : "Hail, Bright Cecilia", ένα λαμπρό έργο για  μεγάλη χορωδία, ορχήστρα, σολίστ και φωνητικό σύνολο.

Αποτελείται από 13 μέρη και η σύνθεση ανοίγει με τη χορωδία να ψάλλει τον ύμνο σε ποίηση του αιδεσιμότατου Nicholas Brady, όπου αναφέρεται πως "η μουσική είναι απαραίτητη για τα γήινα,τα ουράνια και την αιώνια ευτυχία!!"

Επιλέγω να ακούσουμε το  τελικό χορωδιακό, με ύφος θριαμβευτικό.
Ανοίγει με τυμπανοκρουσίες στη λέξη "Χαίρε!", σα να προαναγγέλλεται η άφιξη της Αγίας Καικιλίας!!
Συναισθήματα ευφροσύνης και ευδαιμονίας!

"Hail! Bright Cecilia, Hail to thee!

Great Patroness of Us and Harmony!

Who, whilst among the Choir above

Thou dost thy former Skill improve,

With Rapture of Delight dost see

Thy Favourite Art

Make up a Part

Of infinite Felicity.

Hail! Bright Cecilia, Hail to thee!

Great Patroness of Us and Harmony!"

Η Αγία Καικιλία θάφτηκε σε κρύπτη στις  κατακόμβες του Αγίου Κάλλιστου στη Ρώμη.

Το γλυπτό αριστούργημα, που βλέπουμε είναι του Stefano Maderno, ο οποίος το σμίλευσε αμέσως μετά την ανακάλυψη της σαρκοφάγου της ιερομάρτυρος.

Με τρία δάχτυλα να εκτείνονται στο δεξί της χέρι και ένα με το αριστερό  πιστοποιεί την Αγία Τριάδα.Ο γλύπτης βεβαιώνει ότι έτσι βρέθηκε το σώμα της, όταν άνοιξε ο τάφος της, το 1599.

Ο Αλεσάντρο Σκαρλάτι έγραψε τη "Messa di Santa Cecilia" το 1720 , για πέντε σολίστ, χορωδία και ορχήστρα, που αφιερώθηκε στον καρδινάλιο της Αραγονίας.

Από τα 5 μέρη της Λειτουργίας: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus και Agnus Dei, πιο δημοφιλές είναι το πρώτο, "Κύριε":

Scarlatti: St. Cecilia Mass - 1. Kyrie:

St. Cecilia's Ecstasy, Raphael

Στις 22 Νοεμβρίου του 1854,ημέρα της γιορτής της παρουσιάζεται στον άγιο Ευστάθιο του Παρισιού η "Λειτουργία Solennelle" του Γκουνώ, επίσης γνωστή ως Λειτουργία της Αγίας Καικιλίας.

Λέγεται πως από τότε η φήμη του συνθέτη, εκτοξεύτηκε!

Τα μέρη της : 
Kyrie - Gloria - Credo - Sanctus Benedictus - Agnus Dei 

Ακούμε το "Gloria".
To κείμενο παραμένει στη λατινική γλώσσα :

Gloria in excelsis Deo

Et in terra pax hominibus bonae voluntatis.

Laudamus te. Benedicimus te.

Adoramus te. Glorificamus te.

Gratias agimus tibi propter magnam gloriam tuam.

Domine Deus, Rex caelestis, Deus Pater omnipotens.

Domine Fili unigenite, Iesu Christe.

Domine Deus, Agnus Dei, Filius Patris.

Qui tollis peccata mundi, miserere nobis.

Qui tollis peccata mundi, suscipe deprecationem nostram.

Qui sedes ad dexteram Patris, miserere nobis.

Quoniam tu solus Sanctus. Tu solus Dominus.

Tu solus Altissimus, Iesu Christe.

Cum Sancto Spiritu, in gloria Dei Patris.

Amen.

Στην Αγγλία θεωρείτο ανέκαθεν παράδοση να γράφονται ωδές και ύμνοι για τη μέρα της αγίας Καικιλίας.
Βαθιά επιθυμία να συνθέσει έναν τέτοιο δοξαστικό ύμνο είχε και ο Μπρίττεν, όχι μόνο λόγω παράδοσης, αλλά και γιατί είχε γεννηθεί την ημέρα της γιορτής της.

Ετσι,το 1942 βασίζεται στο ποιητικό κείμενο του Auden : "Three Songs for St. Cecilia's Day" και συνθέτει ένα καταπληκτικό χορωδιακό.

"Saint Cecilia and the Angel", Carlo Saraceni

Ακούμε το πρώτο μέρος : "In a garden shady-Σ'ένα κήπο σκιερό"

In a garden shady this holy lady
With reverent cadence and subtle psalm,
Like a black swan as death came on
Poured forth her song in perfect calm:
And by ocean's margin this innocent virgin
Constructed an organ to enlarge her prayer,
And notes tremendous from her great engine
Thundered out on the Roman air.

Blessed Cecilia, appear in visions
To all musicians, appear and inspire:
Translated Daughter, come down and startle
Composing mortals with immortal fire.

Κατανυκτικότατη και με έντονη την αίσθηση τελετουργίας είναι η τιμητική συνθεση προς την προστάτιδα της μουσικής του ταλαντούχου Gerald Finzi με τον απλό τίτλο: "For St. Cecilia" γνωστής και ως "Ceremonial Ode" για σόλο τενόρο, μικτή χορωδία και ορχήστρα πάνω σε κείμενο του Άγγλου ποιητή, Edmund Blunden.
Πρόκειται για ένα μικρό κόσμημα του χορωδιακού ρεπερτορίου, στο οποίο οι μουσικόφιλοι αυτού του είδους μουσικής εύκολα διακρίνουν απόηχους από μελωδίες και αρμονίες των Έλγκαρ και Βον Ουίλιαμς, του οποίου ο δημιουργός θαύμαζε πολύ...
Μαεστρικά πλάθεται μια ατμόσφαιρα τελετουργική, όπου από τον σολίστα τενόρο και τους χορωδούς ξετυλίγεται ένας μακρύς κατάλογος Αγίων: Άγιο Βαλεντίνο, Άγιο Γεώργιο, Αγιο Δουνστάνο, Άγιο Σουιθίν, με κυρίαρχη τη μορφή της Αγίας Καικιλίας.  H σύνθεση φωτίζεται από  λειτουργική ομορφιά με τον Finzi να σκαλίζει την πνευματική ιδέα και να οδηγεί στη γαλήνη και την ψυχική ηρεμία...

Το έργο ανατέθηκε στον Finzi από την Επιτροπή του St. Cecilia's Day Festival  κι έκανε πρεμιέρα ανήμερα στη Γιορτή 22 Νοεμβρίου 1947 στο Royal Albert Hall.

Finzi: "For St. Cecilia, Op. 30":

Βιτρώ στην εκκλησία St Mary The Virgin in Little Wymondley,
Hertfordshire.

Από τις πιο κατανυκτικές υμνωδίες για την Αγ.Καικιλία, αυτή του άγγλου συνθέτη και οργανίστα Herbert Howells (1892 – 1983), ο οποίος μελοποιεί κατόπιν παραγγελίας του συνδικάτου μουσικών το 1959 το ομώνυμο ποίημα της Ursula Penton, συζύγου του γνωστού συνθέτη  Ralph Vaughan Williams.Πρωτοεκτελέστηκε σαν σήμερα, 22 Νοεμβρίου 1961 στον Καθεδρικό Ναό του Αγίου Παύλου στο Λονδίνο.

Sing for the morning's joy, Cecilia, sing,

in words of youth and phrases of the spring.

Walk the bright colonnades by fountains spray

and sing as sunlight fills the waking day.

Till angels, voyaging in upper air, pause on a wing, 

and gather the clear sound into celestial joy, wound and unwound,

a silver chain or golden as your hair.

Ο Aρβο Περτ για τον εορτασμό του Μιλένιουμ της Ρώμης συνέθεσε προς τιμήν της Αγίας Καικιλίας και με έμπνευση τη ζωή και το μαρτύριό της ένα έργο για μικτή χορωδία και ορχήστρα με τίτλο: "Cecilia, vergine romana" για μικτή χορωδία και μικρό ορχηστρικό σύνολο. Το λιμπρέτο συνδυάζει λατινική και ιταλική γλώσσα πάνω στο ίδιο κείμενο. Το λατινικό κείμενο, που ανακάλυψε ο Περτ στην διάρκεια αναζήτησης υλικού για τη σύνθεση σε σχολική βιβλιοθήκη  στο Γκρατς, αποτελεί σύντομη περιγραφή της ζωής της Αγίας Καικιλίας και η ιταλική μετάφρασή του  βρέθηκε στο  ιστορικό Monastero di Bose.

H σύνθεση διακρίνεται για την κατανυκτικότητα και την πνευματικότητά της. Λιτή, χωρίς εξάρσεις, σε μορφή σεβάσμιας προσευχής και ικεσίας με ευλαβικό χαρακτήρα, στην οποία διακρίνεται η  γνωστή τεχνική tintinnabuli*.

*Όπως έχει πει ο ίδιος ο συνθέτης: στηρίζεται στο tintinnabuli, μια περιοχή στην οποία περιπλανιέται όταν ψάχνει για απαντήσεις …μόνος με την σιωπή… ένας σιωπηλός παλμός, ή μια κίνηση σιωπής που ανακουφίζουν…Χτίζει με πρωτόγονα υλικά, με την τριάδα, με μια συγκεκριμένη τονικότητα…τρεις νότες μια τριάδας, σαν καμπάνες, γι’ αυτό το ονόμασε tintinnabuli"  

Arvo Pärt: "Cecilia, vergine romana":

Aπό τις συνθέσεις της σύγχρονης περιόδου ξεχωρίζει η "Λειτουργία της Αγ.Καικιλίας" του Lou Harrison, απ'όπου θα ακούσουμε το Sanctus.

 "Mass for St. Cecilia's Day -Sanctus":

4 comments:


Pialeus22 November 2019 at 10:36

Συγχαρητήρια! Χαίρομαι για το δημοσίευμά σας διότι τελικά η μουσική δεν είναι μόνον η φωνή της ψυχής αλλά και μια δυνατή γνώση.
ReplyDelete



ELPIDA NOUSA24 April 2020 at 11:13

Σας ευχαριστω!Να ειστε καλά!
Η Τεχνη συνδυάζει έκφραση ψυχης και πνευματος, γι'αυτο και ειναι απαραίτητη η γνωση που περικλείει ενα εργο τεχνης... για την καλύτερη κατανόησή του!ReplyDelete



Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)22 November 2020 at 12:11

Εξαιρετικό αφιέρωμα για την γιορτή της Αγ. Καικιλίας, αγαπημένη μου Ελπίδα. Χρόνια Πολλά στην Μουσική, χρόνια πολλά στους μουσικούς απανταχού της γης με την ευχή να ακούσουμε ζωντανά και πάλι τις αγαπημένες μας ορχήστρες. Ας βοηθήσει και η Αγ. Καικιλία να γλυτώσουμε από τον εφιάλτη. Ακούω ένα ένα τα μουσικά σου αφιερώματα.
Εξαιρετικά και τα εικαστικά. Ειδικά το γλυπτό με τα χέρια της είναι απίστευτης ομορφιάς.
Και του χρόνου, γλυκιά μου φίλη με ζωντανές μουσικές χωρίς μάσκες! Καλό ξημέρωμα! ❤ReplyDelete
Replies

ELPIDA NOUSA23 November 2020 at 04:38

Χρονια Πολλα σε καθε μουσικό, σε καθε μουσικολάτρη!Χρονια Πολλα στην Τεχνη που απαλυνει την ψυχη από τις κακουχιες και τους βομβαρδισμους που δεχεται κατα καιρους!
Ευχαριστω πολύ, αγαπημενη μπυ Αζη για τις ευχες και την προσοχη σου , ανοιγοντας και το ιστολογιο μου να ακουσεις, δαβασεις, ολες τις προτασεις μου.
Ναι, ειναι εξαιρετο γλυπτο..τα χερια της Αγιας Καικλίας ειναι φιλοτεχνημενα εξαιρετικα απο τον καλλιτεχνη, με αφθαστη πιστιτητα και ακριβεια!!
Και του χρονου με υγεια, χωρςμασκες να χαρουμε τη μερα της Μουσικης και σε μουσικές σκηνεςκαθε μερα του χρονου!
Καλο μεσημερι και χαρουμενη αισιοδοξη εβδομαδα!Delete

Χένρυ Πέρσελ: "Διδώ και Αινείας"

 

Ο σπουδαίος Άγγλος συνθέτης και οργανίστας της Μπαρόκ περιόδου, Χένρυ Πέρσελ έφυγε σαν σήμερα, 21 Νοεμβρίου 1695. 

Ανέπτυξε ένα εξαιρετικά ιδιότυπο "Αγγλικό" ύφος, γι' αυτό από πολλούς ονομάστηκε "Βρετανός Ορφέας". Από άλλους πήρε το προσωνύμιο:  "Βρετανός Μότσαρτ", καθώς συγκρίνουν τον Πέρσελ με τον Σαλτσβουργιανό Βόλφγκαγκ, που εκτός της μουσικής ιδιοφυίας, και οι δυο πέθαναν στην ίδια περίπου ηλικία (35 χρόνων ο Μότσαρτ, 36 ο Πέρσελ)...

Σχετικά με την αιτία θανάτου του οι κακές γλώσσες αναφέρονται σε ένα περιστατικό που -αν μη τι άλλο- φανερώνει και την αδυναμία του συνθέτη στο αλκοόλ. Πιθανή αιτία του θανάτου του ήταν ένα γερό κρυολόγημα που άρπαξε μια νύχτα που άργησε να γυρίσει από το καπηλειό και η εξοργισμένη σύζυγός του τον κλείδωσε και τον άφησε μέχρι τα ξημερώματα έξω από το σπίτι!

Από τα πιο γνωστά έργα του Πέρσελ είναι η τρίπρακτη όπερα: "Διδώ και Αινείας" σε λιμπρέττο του Nahum Tate, βασισμένο στο τέταρτο βιβλίο της Αινειάδας του Βιργίλιου. Πρωτοπαρουσιάστηκε το 1689, στο Παρθεναγωγείο Josias Priest, στο Λονδίνο. 

"H συνάντηση της Διδούς με τον Αινεία",  Nathaniel Dance-Holland

Όπως φαίνεται από τον τίτλο αναφέρεται στο μύθο όπου ο Αινείας και οι σύντροφοί του, μετά την Άλωση της Τροίας από τους Αχαιούς και έχοντας ως τελικό προορισμό την Ιταλία, θα βρουν καταφύγιο στην πόλη της Καρχηδόνας.
Εκεί βασίλισσα είναι η Διδώ, μία γυναίκα χήρα, η οποία  έχει δώσει όρκο να μην ξαναπαντρευτεί προκειμένου να επιδοθεί αποκλειστικά στην ευημερία του βασιλείου της. Ανάμεσά τους αναπτύσσεται ένας έντονος έρωτας, εμπόδιο του οποίου θα σταθεί ένας μάγος, με μοναδικό του στόχο την καταστροφή της πόλης. Μια μάντισσα προφητεύει τα δεινά που θα επακολουθήσουν, ενώ μία μάγισσα παίρνοντας τη μορφή του θεού Ερμή, θα διατάξει τον Αινεία να αποπλεύσει για την Ιταλία. Η Διδώ θεωρεί την εξέλιξη τιμωρία από τους Θεούς που ατίμασε τους όρκους της. 
Οι ερωτευμένοι ήρωες ακολουθώντας τη μοίρα τους θυσιάζουν την αγάπη τους.
Ο Αινείας φεύγει και η Διδώ ανάβει την πυρά. Ρίχνει μέσα το ξίφος του Τρωαδίτη και στη συνέχεια ανεβαίνει και κείνη να καεί. Πριν πεθάνει όμως τον καταριέται και ζητά από τους  Τυρίους να τρέφουν μίσος κατά των απογόνων του, που ήταν οι Ρωμαίοι.

"Ο θάνατος της Διδούς", Γκουερσίνο

Παρότι βασικό στοιχείο στην όπερα και την πλοκή της είναι ο έρωτας, ωστόσο στο έργο δεν υπάρχει κανένα ερωτικό ντουέτο. Αντίθετα, στο μοναδικό ντουέτο τους στη Β' πράξη, οι δύο ήρωες έρχονται σε σκληρή αντιπαράθεση, υποδηλώνοντας έτσι ότι ο έρωτας ήταν και θα είναι πόλεμος. Κι όποιος χάνει τον πόλεμο, πεθαίνει, όπως εδώ η βασίλισσα της Καρχηδόνας που λίγο πριν πέσει νεκρή ξεστομίζει:

"Να με θυμάσαι,

μα ξέχασε τη θλιβερή μου μοίρα"

Πρόκειται για το γνωστό θρήνο της Διδούς, με τον τίτλο "When I am laid in earth- Όταν θα βρίσκομαι στο χώμα", ένα από τα πιο συγκινητικά μέρη της Μπαρόκ, ποτισμένο με τη μελαγχολία του σπαραγμού!

Πρώτα θα απολαύσουμε το μοναδικό ντουέτο: "Behold upon my bending spear-Ιδού στο δόρυ μου που λυγίζει" με την Janet Baker και τον Raimund Herincx στους ρόλους της Διδούς και του Αινεία, αντίστοιχα.

"Αινείας:

Ιδού, πάνω στο δόρυ μου που λυγίζει

Ένα κεφάλι τέρατος στέκεται αιμορραγώντας,

Με τα χώματα να ξεπερνούν κατά πολύ

αυτά που έσκισε ο κυνηγός της Αφροδίτης.

Διδώ:

Οι ουρανοί ανταριασμένοι!Aκου πώς οι κεραυνοί

σκίζουν  τις βελανιδιές του βουνού"

Ακούμε τον θρήνο της Διδούς με την απαράμιλλη Jessie Norman στο ρόλο της τραγικής βασίλισσας... 

"When I am laid,

am laid in earth,

may my wrongs create

No trouble, κινηno trouble in,

in thy breast"

"Όταν θα βρίσκομαι στο χώμα

μακάρι τα λάθη μου να μη δημιουργήσουν

βάρος στο στήθος σου.

Να με θυμάσαι, να με θυμάσαι,
μα ξέχασε τη θλιβερή μου μοίρα"

Κάθε χρόνο το Νοέμβριο, η Βρετανία θυμάται τους άνδρες και τις γυναίκες που έδωσαν τη ζωή τους στους δύο παγκόσμιους πολέμους.

Στις 11 Νοεμβρίου, που γιορτάζεται η "Remembrance Day", γνωστή ως Ημέρα Ανακωχής, Ημέρα Μνήμης ή Poppy Day, με τις μπάντες να παιανίζουν πένθιμα καθόλη τη διάρκεια της μέρας γίνεται παρέλαση στην Whitehall, την κεντρική λεωφόρο του Λονδίνου και πριν την άφιξη της βασίλισσας εκτελείται η άρια "Dido's Lament" σε μεταγραφή του μαέστρου Leopold Stokowski για συμφωνική ορχήστρα:

"Remember me, remember me, but ah! forget my fate…"

Επίσης η μελωδία της άριας ακούγεται και στην ταινία "Η πτώση" του Όλιβερ Χέρσμπιγκελ, που αναφέρεται στις τελευταίες μέρες του Χίτλερ με τον Bruno Ganz στον πρωταγωνιστικό ρόλο:

Χαρακτηριστικά  εκκεντρική και ιδιαίτερη είναι και η ερμηνεία του Klaus Nomi, που ερμηνεύει τη σπαρακτική άρια στο ''Death" του:

Mέρος του κειμένου έχει δημοσιευτεί στην Κοινότητα The Mythologists και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr.

Στο μπλογκ υπάρχουν κι άλλα κείμενα για τον Χένρυ Πέρσελ. Περιηγηθείτε!

Daniel Barenboim : "Η Μουσική κινεί το χρόνο"

 

Να τα εκατοστήσεις, Ντάνιελ!

Πρόκειται για παιδί-θαύμα,αφού πρωτόπαιξε πιάνο στα πέντε του χρόνια , στα επτά έδωσε την πρώτη του συναυλία και στα έντεκα έλαβε μέρος σε μαθήματα διεύθυνσης ορχήστρας!Ο λόγος για τον  πολυαγαπημένο μας Ντάνιελ Μπαρενμπόιμ, που σήμερα, 15 Νοέμβρη έχει τα γενέθλιά του!(γενν.1942)

Ένα παιδί προικισμένο, που εξελίχτηκε σε έναν από τους διασημότερους πιανίστες και διευθυντές ορχήστρας της γενιάς του.
Το 1950 και μόλις οχτώ χρονών πραγματοποίησε την πρώτη συναυλία του στο Μπουένος Άιρες.

(i.pinimg)

Το 1952 ο μικρός Ντάνιελ Μπαρενμπόϊμ ταξίδεψε στο Σάλτσμπουργκ, τη γενέτειρα του Μότσαρτ και σε επίσκεψή του στο σπίτι του μεγάλου συνθέτη, έκατσε και έπαιξε στο τσέμπαλό του :

i.pinimg

Δυο χρόνια αργότερα και σε ηλικία 12 χρονών ξανάρχεται στο Σάλτσμπουργκ ,αυτή τη φορά για να παρακολουθήσει  μαθήματα διεύθυνσης ορχήστρας με τον  Igor Markevich. 

(Με τον  Igor Markevich) 

Στο Σάλτσμπουργκ πρωτογνωρίζεται και με τον Furtwangler, ο οποίος όταν τον ακούει στο πιάνο,τον αποκαλεί :

                                                               "ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ" !!!

και τον προσκαλεί στο Βερολίνο να συμπράξει με την περίφημη Φιλαρμονική Ορχήστρα, κάτι που δεν επιτρέπουν  οι γονείς του Μπαρενμπόιμ καθώς πίστευαν πως, ήταν ακόμη πολύ νωρίς για μια εβραϊκή οικογένεια να ταξιδέψει από το Ισραήλ στη Γερμανία.

Η πρώτη ηχογράφηση γίνεται το 1954.

Στο βίντεο του 1955,που ακολουθεί, ο Μπαρενμπόιμ εκτελεί το Capriccio Op.5 του Mέντελσον. 

Το 1955 παίρνει μαθήματα αρμονίας και σύνθεσης με τη Nadia Boulanger  στο Παρίσι  και σε ηλικία 14 χρονών δίνει ρεσιτάλ στη  Νέα Υόρκη υπό τη διεύθυνση του Leopold Stokowski. 

(Σε πρόβα στο Carnegie Hall με τον Stokowski)

Έχει ερμηνεύσει έργα όλων των μεγάλων συνθετών. 

Στο βίντεο, που ακολουθεί εκτελεί την Παθητική Σονάτα του Μπετόβεν :

"Αν είχα την ευκαιρία να επιλέξω έναν  μεγάλο συνθέτη από το παρελθόν, με τον οποίο θα μπορούσα να περάσω 24  ώρες, τότε θα επέλεγα φυσικά τον Μότσαρτ. Eικοσιτέσσερεις ώρες με τον Μότσαρτ ισοδυναμεί με μια ολόκληρη εβδομάδα ζωής.
Εκείνο που ανέκαθεν με  ενθουσίαζε στη μουσική του Μότσαρτ είναι αυτό το μείγμα βάθους και ελαφρότητας. 
Και αυτό είναι που τον κάνει τόσο δύσκολο, είτε παίζεις  κάποιο όργανο, είτε διευθύνεις, είτε τραγουδάς. Επειδή ακριβώς εκείνη  την στιγμή κατά την οποία συγκεντρώνομαι για να αναδείξω την μια ή την  άλλη πτυχή, η στιγμή έχει κιόλας τελειώσει..."

(από το βιβλίο του "Η μουσική κινεί τον χρόνο")

Υπήρξε  ο πρώτος αρχιμουσικός που τόλμησε να παίξει Βάγκνερ στο Ισραήλ!

Σε συνεργασία με τον  διανοητή Έντουαρντ Σαΐντ, το 1999 ιδρύει την Ορχήστρα του Δυτικοανατολικού Διβανίου (West-Eastern Divan) με τη συμμετοχή νέων μουσικών από το Ισραήλ, την Παλαιστίνη, τη Συρία, τον Λίβανο, την Ιορδανία και την Αίγυπτο σε μια παραδειγματική εφαρμογή της δημιουργικής συμβίωσης λαών και πολιτισμών.

Ας ακούσουμε τα μέλη της :

Το όνομα της Ορχήστρας προέρχεται από συλλογή λυρικών ποιημάτων του Γκαίτε (West-οstlicher Diwan, από ποιήματα του πέρση ποιητή του 14ου αι., Χάφιζ ,που έχουν θέμα την διαφορετικότητα).

[Στα αραβικά diwan είναι  μη μκροσκελείς ποιητικές συλλογές, γνωστές για την ικανότητά τους να εμπνέουν.

Το West-Eastern Divan γράφτηκε το 1814 και εκδόθηκε το  1819.

Εκτός από μεταφρασμένα ποιήματα του Χάφιζ,είναι εμπνευσμένο και από την αλληλογραφία του Γκαίτε με τη Marianne von Willemer].

(Η πρώτη έκδοση του West-οstlicher Diwan του Γκαίτε το 1819)

Beethoven Symphony No. 9 - Mvt. 4 - D.Barenboim / West-Eastern Divan Orchestra

Στο  βιβλίο του "Η μουσική κινεί τον χρόνο", ένα βιβλίο-συλλογή κειμένων του  Μπαρενμπόιμ για τη μουσική,την καλλιτεχνική του πορεία, το Ισραήλ, αλλά και συναδέλφους του μουσικούς, γράφει:

"Είναι αδύνατο να μιλήσει κάποιος για τη μουσική.Έχουν διατυπωθεί πολλοί ορισμοί, οι οποίοι στην πραγματικότητα περιγράφουν απλώς κάποια υποκειμενική αντίδραση απέναντι σ' αυτή. 

Ο μοναδικός πραγματικά ακριβής και αντικειμενικός ορισμός, κατά τη γνώμη μου, είναι εκείνος του Φερούτσιο Μπουζόνι, του μεγάλου Ιταλού πιανίστα και συνθέτη, ο οποίος είπε ότι η μουσική είναι αέρας με ήχο. Είναι ένας ορισμός που λέει τα πάντα και ταυτόχρονα δεν λέει τίποτα".

***

Μέρος του κειμένου έχει δημοσιευτεί και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr με τον τίτλο: "Να τα εκατοστήσεις, Ντάνιελ"

Στο μπλογκ υπάρχουν κι άλλα κείμενα για τον Μπαρενμπόιμ. Περιηγηθείτε!

ΠΗΓΕΣ :

http://www.danielbarenboim.com/photos.html?tx_wfqbe_pi1%5BCATEGORY%5D=3
Η μουσική κινεί τον χρόνο (ΒΙΒΛΙΟ) 

http://foropiano.foroactivo.com/t9-biografia-daniel-barenboim 

"Η μέρα της Παπαρούνας"

 

Τελικά, ο Νοέμβρης είναι σημαντικός μήνας για τους Βρετανούς.
Στις 5 του μήνα, γιόρτασαν με εντυπωσιακά  πυροτεχνήματα τη Νύχτα του  Γκάι Φοκς .
Σήμερα, 11 του Νοέμβρη ,είναι η "Μέρα Μνήμης" των πεσόντων στους πολέμους, που εδώ τη λένε Remambrance Day.

Όλοι, μικροί, μεγάλοι κυκλοφορούν με κόκκινες παπαρούνες στο πέτο του πανωφοριού τους.
Από την αρχή της προηγούμενης εβδομάδας είχαν αρχίσει να πωλούνται οι χάρτινες ή πλαστικές, χειροποίητες παπαρούνες, μία λίρα η κάθε μία, αντίτιμο, που θα δοθεί για φιλανθρωπικούς σκοπούς.

Η παπαρούνα έχει μια μακροχρόνια σχέση με την Ημέρα Μνήμης. Αυτό το διακριτικό κόκκινο λουλούδι έχει γίνει ένα ισχυρότατο σύμβολο!

Από τις πιο αιματοβαμμένες σελίδες του Πρώτου παγκοσμίου πολέμου, είναι οι μάχες που έγιναν στα λιβάδια της Φλάνδρας. Λιβάδια,που μετά το τέλος του πολέμου φύτρωσαν κατακόκκινες παπαρούνες.

Οι παπαρούνες καρφιτσώνονται στο πέτο ως σήμερα 11 Νοέμβρη, ημέρα υπογραφής της ανακωχής και του τέλους του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ στις 11:00 ακριβώς κρατείται και σιγή δυο λεπτών, στη μνήμη των πεσόντων, αφού την "ενδέκατη ώρα, της ενδέκατης μέρας του ενδέκατου μήνα" τέλειωσε επισήμως ο πόλεμος!

Η "Poppy Day" και το έθιμο της παπαρούνας που πωλείται από πλανόδιους πωλητές για φιλανθρωπικούς σκοπούς θεσπίστηκε από το 1919.Oμάδες εθελοντών χειρονακτών δημιουργούσαν τις παπαρούνες- σύμβολα, τις συσκεύαζαν κι έπειτα τις πωλούσαν, κάτι που συνεχίζεται μέχρι σήμερα με μεγάλη επιτυχία.

       

Παρότι είναι μεγάλη γιορτή, η μέρα είναι εργάσιμη.
Εορταστικές εκδηλώσεις γίνονται μόνο τη δεύτερη Κυριακή του Νοέμβρη, την "Κυριακή της μνήμης", όπως λέγεται.
Περιλαμβάνει καταθέσεις στεφάνων και μια σιωπηρή πομπή, που ξεκινά από την πλατεία Τραφάλγκαρ, διανύει όλη την Whitehall (η λεωφόρος που ενώνει την πλατεία με το κοινοβούλιο)ως το μνημείο άγνωστου στρατιώτη που γίνεται η κατάθεση στεφάνων  στη μνήμη των πεσόντων.

Φέτος, γιορτάζεται η εκατοστή επέτειος από τον Α' παγκόσμιο πόλεμο και οι Βρετανοί βρήκαν έναν ιδιαίτερο τρόπο να τιμήσουν τους νεκρούς τους.

Από το καλοκαίρι, ένα κατακόκκινο ποτάμι ξεχύθηκε περιμετρικά του Πύργου του Λονδίνου!
Ένα λιβάδι από παπαρούνες ... να το θαυμάσεις, να το περπατήσεις , να σε κάνει να θυμηθείς αποτρόπαιες σκηνές ενός από τους πιο αιματηρούς πολέμους που γνώρισε η ιστορία της ανθρωπότητας και να ορκιστείς πως θα πασχίσεις με νύχια και με δόντια για την ειρήνη στον κόσμο!

Αυτό το καλοκαίρι, ο Πύργος του Λονδίνου αγκαλιάστηκε από 888.246 πήλινες παπαρούνες...
Κόκκινες παπαρούνες...μια για κάθε απώλεια του βρετανικού στρατού.

Κάθε παπαρούνα τοποθετήθηκε με σεβασμό και αγάπη από εθελοντές γύρω από τον Πύργο του Λονδίνου και η περιμετρική τάφρος πλημμύρισε κόκκινο - σύμβολο μνήμης για τα θύματα του πολέμου.

Μια παπαρούνα για κάθε γενναίο στρατιώτη που χάθηκε στην μάχη.

Η εικαστική ιδέα που έχει τίτλο : "Blood Swept Lands and Seas of Red", (φράση από επιστολή ενός στρατιώτη που πέθανε στη Φλάνδρα) ανήκει στους καλλιτέχνες Paul Cummins και Tom Piper .

Οι πήλινες παπαρούνες θα μείνουν εκεί ως σήμερα, 11 Νοεμβρίου, ημερομηνία λήξης του πολέμου. Μετά, κάθε μια θα πουληθεί και τα έσοδα θα διατεθούν σε φιλανθρωπικά ιδρύματα στρατιωτικών.

Πασίγνωστο στον Αγγλοσαξωνικό κόσμο είναι το ποίημα του Τζον Μάκρι, καναδού αντισυνταγματάρχη, ο οποίος υπηρετούσε ως νοσοκόμος αξιωματικός, που λέγεται ότι το έγραψε στις 3 Μαΐου του 1915 .
Την προηγούμενη ημέρα, ο συμμαχητής και φίλος του Αλέξις Χέλμερ είχε πέσει στην δεύτερη μάχη της Φλάνδρας.
Η παπαρούνα έγινε το σύμβολο των πεσόντων.

"In Flanders Fields-Στα λιβάδια της Φλάνδρας"

"Είμαστε οι Νεκροί.

Πριν από λίγες μέρες

Ζούσαμε, νιώθαμε την χαραυγή,

είδαμε το ηλιοβασίλεμα να λάμπει,

Αγαπήσαμε και αγαπηθήκαμε

και τώρα κείμεθα

στα λιβάδια της Φλάνδρας"

 Η παπαρούνα, σύμβολο  της ανυπολόγιστης θυσίας...

Κόκκινες παπαρούνες, μάχες, πόλεμος,....διεκδίκηση της ειρήνης, που μόνο με πολλές θυσίες αποκτιέται.
Και γράφοντας όλα αυτά σκέφτομαι πως είναι υποχρέωσή μας να λέμε στις νεότερες γενιές για την ιστορία, ώστε να μην χρειαστεί να ζήσουν ξανά τη φρίκη και να μην αναγκαστούν να δώσουν ξανά την αιματηρή μάχη γι' αυτά που σήμερα μπορεί να θεωρούμε ως δεδομένα.

Κι ανάμεσα σ'όλα, μου'ρχεται στο νου ένα απόσπασμα, που αναφέρεται στον Α' Παγκόσμιο, από τη "Ζωή εν Τάφω" του Μυριβήλη...

Ένα λουλούδι, μια παπαρούνα, μια "μικρή ευτυχία", φυτρωμένη ανάμεσα στη σαπίλα...
Ειρήνη, Ζωή, Ελπίδα. Αγάπη,Ομορφιά...
Ο πόλεμος, ακόμα και ο πόλεμος της καθημερινότητάς μας μάς σκληραίνει, μάς αλλοιώνει... Ας ξαναβρούμε την αξία της ζωής στα μικρά και τ'απέριττα...την παλιά μας ευαισθησία, την τρυφερότητα, την καλοσύνη, την αγνότητα και την παιδική μας αθωότητα...

"Ήταν ένα λουλούδι εκεί! Συλλογίσου. Ένα λουλούδι είχε φυτρώσει εκεί μέσα στους σαπρακιασμένους γεώσακους. Και μου φανερώθηκε έτσι ξαφνικά τούτη τη νύχτα που 'ναι γιομάτη θάματα. Απόμεινα να το βλέπω σχεδόν τρομαγμένος. Τ' άγγισα με χτυποκάρδι, όπως αγγίζεις ένα βρέφος στο μάγουλο. Είναι μια παπαρούνα. Μια τόση δα μεγάλη, καλοθρεμμένη παπαρούνα, ανοιγμένη σαν μικρή βελουδένια φούχτα.
Αν μπορούσε να τη χαρεί κανένας μέσα στο φως του ήλιου, θα 'βλεπε πως ήταν άλικη, μ' ένα μαύρο σταυρό στην καρδιά, με μια τούφα μαβιές βλεφαρίδες στη μέση..."

(Από τη "μυστική παπαρούνα-Η ζωή εν τάφω")

Η ζωή είναι παντού! Ακόμα και σε στιγμές αφόρητης μοναξιάς, πόνου, μελαγχολίας και βασάνων, ακόμα κι αν είναι κρυμμένη, όπως η παπαρούνα του Μυριβήλη...αρκεί να ψάξει κανείς, έστω και λαβωμένος να την βρει και να την προστατέψει...γιατί αν το θέλουμε, υπάρχει!

Δείτε ένα Σχετικό animation

Από το ποίημα του Μάκρι είναι η έμπνευση για το τραγούδι "Poppy Day"  των Siouxsie and the Banshees.

Μετά απ'όλα αυτά, που έμαθα, το ελάχιστο, που μπορούσα να κάνω, να αποτίσω συμβολικά φόρο τιμής στους πεσόντες με ένα στεφάνι από παπαρούνες ...

Το μέρος του κειμένου που αναφέρεται στο στολισμό του Πύργου του Λονδίνου για τα 100 χρόνια από τη λήξη του Α' Παγκοσμίου πολέμου δημοσιεύτηκε με τίτλο "Λιβάδι από παπαρούνες στον Πύργο του Λονδίνου" και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.

http://photoblog.nbcnews.com/_news/2011/11/09/8717172-britain-marks-the-90th-anniversary-of-its-remembrance-poppy-appeal
Wikipedia
http://www.britishlegion.org.uk/remembrance
http://www.classroomjr.com/memorial-day-worksheets/

"Ανν Σέξτον, μια κεντρική ιδέα"

 

(airenuestro)

Kαμμιά φορά, μια απλή φράση μπορεί για σένα να 'ναι το εφαλτήριο για μεγάλα άλματα! Tο χέρι στην πλάτη να ωθήσει για το επόμενο βήμα...η φωνή της ψυχής, που σου φωνάζει: "Mην τα παρατάς! Eιν'ωραίος ο δρόμος που άνοιξες!"

Ήταν καιρός τώρα που η Άνν είχε βαρεθεί τα ίδια και τα ίδια...
Λευκές κόλλες χαρτιού να γεμίζουν μελανά στίγματα...εκτονώσεις, ξεσπάσματα...τραύματα μιας ψυχής...σύννεφα κι αναλαμπές ενός ταραγμένου μυαλού...

Βαριότανε εύκολα η Ανν. Δεν τα πήγαινε ποτέ καλά με το πρόγραμμα και την οργάνωση...
Είχε μάθει να κινείται ελεύθερη...Τόσα χρόνια στο ίδρυμα είχε μπουκώσει καταπίεση.
Μόνη διέξοδος να μουντζουρώνει χαρτιά με ποιητικές κραυγές της ψυχής της.
Και μη νομίζετε...λέγοντας ποιητικές, πως ήταν με όμορφα λόγια ντυμένες...Κάθε άλλο!
Ωμές, σταράτες οι καταγραφές της για όλα κείνα του τότε και του τώρα που την έφτασαν σ'αυτή την κατάσταση...

Επτά ποιητικές συλλογές ήδη ,μα τώρα λέει να τραβήξει γραμμή τέλους...

"Ο Θεός είναι στην γραφομηχανή σου", της είπε ο καθολικός ιερέας!
Μια λάμψη ξάφνου φώτισε ό,τι σκοταδιασμένο είχε μουσκιώσει το μέσα της!

"Ο Θεός είναι στην γραφομηχανή σου"... κι οι αστραπές της φράσης συρρικνώνονται σε αλφάβητο ποιητικό, δίνουν ορμή, γεννούν επιθυμία, δύναμη.
Δίνουνε  θέληση να συνεχίσει να γράφει μα κυρίως να συνεχίσει να ΖΕΙ!

Από τη φράση αυτή προκύπτει η όγδοη ποιητική  συλλογή, της Ανν Σέξτον : "Awful Rowing Toward God"  

"Ο Θεός είναι στην γραφομηχανή μου...", σκέφτηκε...
Κι αυτό της έδωσε ένα μικρό σκοπό ...Τής άρεσε ν' ανήκει στους ποιητές...

"Κάθε μέρα, σβήνω από τα χαρτιά μου

τον Θεό της γραφομηχανής μου.

Βιαστικά. Ορμητικά

σαν ένας λύκος που ξεσχίζει μια ζωντανή καρδιά..."

Προσπαθεί να συμφιλιωθεί με το ταραγμένο παρελθόν, την καταπιεστική μητέρα, μια πατρική φιγούρα- αμφισβητία, το αδιάφορο οικοτροφείο, τις ταπεινώσεις...
Ιδιαίτερα εκθαμβωτική στην εμφάνιση, ιδιαίτερη και η ποίησή της ...
Αιχμηρή, χθόνια, προκλητική, εξομολογητική, μα τίμια σε ό,τι λέει, χωρίς ταμπού, μιλά για θέματα που ήταν βρώμικο να τ' αγγίζει κανείς...τη μοιχεία, τον αυνανισμό...και πάντα ο θάνατος στο επίκεντρο!

"Είμαι  κομμένη στα δυο", 

λέει σ'ένα της ποίημα,

"αλλά θα με νικήσω.

Θα ξεθάψω την περηφάνια μου.

Θα πάρω το ψαλίδι και θα κόψω τη ζητιάνα.

Θα πάρω το λοστό και θα ξεσφηνώσω τα σπασμένα

κομμάτια του Θεού από μέσα μου"

Πάντα έγραφε με μουσική υπόκρουση.
Άλλοτε τύμπανα κι άλλοτε τσέλα ή βιολιά...Να τρίβει το δοξάρι τους με μίσος, να ξεσκίζει σωθικά...

"Λα λα λα, η μουσική επιστρέφει σε μένα κολυμπώντας

και νιώθω τη μελωδία που ακουγόταν

τη νύχτα που μ' αφήσαν

σ’ αυτό το ιδιωτικό ίδρυμα πάνω στο λόφο.

Φαντάσου το. Έπαιζε το ραδιόφωνο

κι όλοι εδώ πέρα ήταν τρελοί.

Μου άρεσε και χόρεψα σε κύκλο.

Η μουσική χύνεται πάνω στη λογική

και με κάποιον παράξενο τρόπο

η μουσική βλέπει περισσότερα από μένα..."

Η μουσική υπόκρουση τη βοηθούσε να βάλει σε τάξη τα τόσα νοιωθέματα, τα μπερδεμένα, τα ευάλωτα, τ' ανομολόγητα...Γόρδιοι δεσμοί, που ζητούσαν Μεγαλέξαντρο τη ποίηση, να δώσει τη λύση...
Για μεγάλο χρονικό διάστημα είχε κολλήσει στις "Μπαχιάνας Μπραζιλέιρας" του Βίλα Λόμπος...

Τα φώτα ανοιχτά, μα το σκοτάδι χορεύει αεικίνητα δαιμονισμένο μέσα της...
Τα ποιήματά της, λεπίδες, ...φυτεμένες βόμβες εντός της.
Μιας ζωής δρόμος, σε τόσο λίγες γραμμές...

Μια μέρα ένοιωσε την παγωμένη θάλασσα έσω της να την καλεί...
Άνοιξε το γκάζι στο γκαράζ να ζεστάνει την παγωνιά της ψυχής της... έβαλε τη μουσική να παίζει και περίμενε...

Περπάτησε νοερά στη Mercy street...έψαχνε κάτι συγκεκριμένο...σύννεφα στα μάτια της ...
Ζαλισμένη απ'το κοκτέιλ του γκαζιού...Βρίσκει το νούμερο 45...με τα βιτρώ παράθυρα και μια τραπεζαρία από μαόνι...
Ακολουθεί σκιές...Tη γιαγιά, μια νοικοκυρά ...Όλοι οι ακριβοί της...
και πιο κάτω "ένα μικρό ξυλιασμένο περιστέρι, που κλείστηκε στην απομόνωση"...
Εκεί, στη σιωπή...
"κι η σιωπή είν' ο θάνατος, που'ρχεται  με τον καταπέλτη του να κάτσει στον ώμο της..."

Η εκθαμβωτικά όμορφη ποιήτρια Ανν Σέξτον γεννήθηκε σαν σήμερα 9 Νοέμβρη του 1928.
Ανήσυχη φύση, ατίθαση.
Οι γονείς της την εσωκλείουν σε αυστηρό σχολείο θηλέων με την ελπίδα να δαμάσουν την "αγριότητά " της και να την κοινωνικοποιήσουν μέσα στα αποδεκτά πρότυπα της εποχής.
Ξεχείλιζε από πνεύμα...

"Φυλάξου απ’ το πνεύμα,

γιατί ξέρει τόσα που δεν ξέρει τίποτα

και σε αφήνει ανάποδο εκκρεμές,

εκστομίζοντας γνώση, ενόσω η καρδιά σου

καταρρέει απ’ το στόμα σου..."

Η ποίησή της είναι κάτι σαν  εξιλέωση...M' αυτήν δίνει συγχωροχάρτι σε όλους μα και στον εαυτό της.
Όμως, μια θλίψη βαριά κατατρώει τα σωθικά της.
Η κατάθλιψη τής χτύπησε νωρίς την πόρτα. Στράφηκε στην ποίηση για να τη γιατρέψει.

Ανάμεσα σε βραβεία και διακρίσεις, μπαινοβγαίνει σε ψυχιατρικές κλινικές. Ως το '74, που την εγκαταλείπουν οι αντοχές της. Αυτοκτονεί στο γκαράζ της με μονοξείδιο.

                                                        "Θέλοντας να πεθάνω"

Αφού ρωτάς, τις περισσότερες μέρες δεν μπορώ να θυμηθώ.

Περπατώ ντυμένη, ασημάδευτη απ' αυτό το ταξίδι.

Επειτα μια σχεδόν ακατονόμαστη λαγνεία επιστρέφει.

Ακόμα και τότε δεν είχα τίποτα ενάντια στη ζωή.

[...]

Αλλά οι αυτοκτονίες έχουν μια ειδική γλώσσα.

[...]

Θνησιγενείς, δεν πεθαίνουν πάντα,

αλλά ζαλισμένες, δεν μπορούν να ξεχάσουν ένα τόσο γλυκό φάρμακο

που ακόμα κι ένα παιδί θα το κοιτούσε και θα χαμογελούσε.

Η Ανν Σέξτον απαγγέλει το "Θέλοντας να πεθάνω" :

Από το ποίημά της "45 Mercy Street", το 1986 εμπνέεται ο Βρετανός Πίτερ Γκάμπριελ και γράφει το ομώνυμο τραγούδι:

(Την Ανν Σέξτον τη γνώρισα μετά τα σαράντα μου.  Ομολογώ με είχε προβληματίσει ο τρόπος γραφής της και θυμάμαι πως γυρνούσα και δυο και τρεις φορές στο ίδιο ποίημα γιατί δεν κατανοούσα τον ψυχισμό της, δεν άγγιζα τον κόσμο, που ήθελε να μεταφέρει...

Υπηρέτησε μια ιδιάζουσας μορφής ποίηση, αποτέλεσμα μιας ζωής δύσκολης, μπουκωμένης από αμφισβήτηση, κακοποίηση, μιας ζωής, που οι γύρω της την έκαναν να νοιώθει ανεπιθύμητη...
Η τραυματισμένη ψυχή της είχε ανάγκη  για αποδοχή και αγάπη...Πονούσε...και βρήκε ιδανικό παυσίπονο, την ποίηση.

"Το να αγαπάς κάποιον είναι κάτι σαν προσευχή",έλεγε, 

"που δεν τη σχεδιάζεις, 

απλώς πέφτεις στην αγκαλιά της, 

αφού η πίστη σου, τη δυσπιστία σου ξεκάνει..."

Δεν θα πω τίποτε άλλο. Ελπίζω το κειμενάκι, που διαβάσατε, κάτι σαν κεντρική ιδέα γύρω από τη Σέξτον να λειτουργήσει ως  προτροπή, όσοι δεν το έχετε κάνει ακόμη ,να την ψάξετε...)

Αδόλφος Σαξ, ο πατέρας του σαξοφώνου

 

(Μπρούτζινο άγαλμα του Σαξ στη γενέτειρά του Ντινάντ) 

To σαξόφωνο, κατ'εξοχήν μουσικό όργανο της τζαζ ορχήστρας, κατασκευάστηκε το 1846 από τον Βέλγο οργανοποιό Αδόλφο Σαξ, που γεννήθηκε σαν σήμερα 6 Νοέμβρη 1814 στη Ντινάντ και από τον οποίο πήρε το όργανο το  όνομά του. (Σαξ-ό-φωνο=η φωνή του Σαξ).

Τα πνευστά χωρίζονται ανάλογα το υλικό κατασκευής τους σε ξύλινα και χάλκινα.

Παρότι  φτιαγμένο από μέταλλο, το σαξόφωνο συγκαταλέγεται στα ξύλινα πνευστά εξαιτίας του τρόπου παραγωγής του ήχου του από τον εκτελεστή .

Γόνος μιας πασίγνωστης οικογένειας οργανοποιών, ο Σαξ σπούδασε Φλάουτο και Κλαρινέτο στο Ωδείο των Βρυξελλών κι έτσι η εμπειρία του στην κατασκευή οργάνων εμπλουτίστηκε από τις μουσικές του γνώσεις.

Αρχικά εργάστηκε στην κατασκευή ενός μπάσου κλαρινέτου.

Με το μοντέλο, που  κατασκεύασε το 1838 ο Sax έγινε περιζήτητος δεξιοτέχνης του νέου του οργάνου.

Οι ειδικοί εκφράστηκαν με ιδιαίτερο θαυμασμό, όμως η κριτική επιτροπή της έκθεσης των Βρυξελλών αρνήθηκε να του απονείμει το πρώτο βραβείο με τη δικαιολογία ότι ήταν πολύ νέος.

Απογοητευμένος εγκαταλείπει το Βέλγιο και εγκαθίσταται στο Παρίσι, όπου στήνει το εργαστήριο κατασκευής μουσικών οργάνων που επιθυμούσε. 

Το Μάρτη του 1846 ο Sax παρουσίασε  τη γνήσια πατέντα Σαξοφώνου, επιδεικνύοντας 8 διαφορετικά μοντέλα.

Οι μουσικοί κύκλοι του Παρισιού ενθουσιάζονται, όμως η ένωση οργανοποιών αρχίζει να του επιτίθεται εξαπολύοντας απέναντί του συκοφαντίες.
Παρά τα μεγάλα προβλήματα του Sax, το σαξόφωνο κέρδισε από νωρίς μεγάλη αναγνώριση και δημοτικότητα .

Καθιερώθηκε γρήγορα στις γαλλικές στρατιωτικές μπάντες και επίσης χρησιμοποιήθηκε από τα μέσα του 1850 στην μπάντα του αγγλικού πυροβολικού.

Με το χρόνο το σαξόφωνο απέκτησε τη θέση του και στη Συμφωνική Ορχήστρα.

Ήδη από την εποχή του Sax, συνθέτες όπως οι Meyerbeer, G. Bizet, J. Massenet  το χρησιμοποίησαν στα έργα τους.

Στην ορχηστρική και θεατρική μουσική του 20ου αιώνα χρησιμοποιήθηκε από σπουδαίους συνθέτες.

Ο Ravel στο" Bolero", ο Moussorgsky στο "Εικόνες από μια Έκθεση".

Στον 20ο αιώνα , η εξάπλωση του σαξοφώνου ήταν ραγδαία.

Έγινε το κατεξοχήν όργανο της τζαζ μουσικής .

Συνδέθηκε με θρυλικούς τζαζίστες όπως οι John Coltrane και Charlie Parker,οι οποίοι εξερεύνησαν και ανέπτυξαν σε μεγάλο βαθμό τις τεχνικές και εκφραστικές δυνατότητες των οργάνων της οικογένειας των Σαξοφώνων.

Από τα κομμάτια για σαξόφωνο ξεχωρίζω τη διασκευή από τον Τζον Κολτρέιν της σύνθεσης "My Favorite Things", από το μιούζικαλ "Η μελωδία της ευτυχίας".

Η διασκευή αυτή σηματοδότησε την εποχή της αλλαγής για τα δεδομένα της τζαζ.

Η εκτέλεση του Κολτρέιν δημιούργησε το πρότυπο της σύνθεσης-εισαγωγής στην τζαζ μουσική.

Ο Κολτρέιν είχε μετατρέψει με το σαξόφωνο, ένα κλασικό βαλς σε πεδίο άσκησης της jazz, αναπτύσσοντας έναν καμβά από ιδέες που έμενε πια στους άλλους μουσικούς της τζαζ να τις επεξεργαστούν και να τις εξελίξουν.

Το ακούμε και στην αρχική του εκδοχή των  Rodgers and Hammerstein από τη φωνή της Julie Andrews για να πάρουμε μια ιδέα από τη μεταγραφή για σαξόφωνο :

"The Saxophone Family"

Aπό τους διασημότερους σαξοφωνίστες του αιώνα μας και κείνος που πρώτος εμφανίστηκε ως σολίστ σε αμερικάνικες συμφωνικές ορχήστρες είναι ο Cecil Leeson, ο οποίος κατείχε στη συλλογή του πλήθος χειρογράφων του Αδόλφου Σαξ, που σήμερα βρίσκονται σε  Μουσικές Βιβλιοθήκες αμερικανικών πανεπιστημίων.

Cecil Leeson

Για τις συλλογές του Leeson μπορείτε να διαβάσετε στη σελίδα του Εθνικού Μουσείου Μουσικής εδώ.

Για τον Leeson έγραψαν έργα πολλοί συνθέτες. Ανάμεσά τους και ο αμερικανοσικελός Paul Creston που του αφιέρωσε τη σονάτα op.19 για άλτο σαξόφωνο και πιάνο, μια από τα δημοφιλέστερες συνθέσεις στο ρεπερτόριο του σαξοφώνου.

Paul Creston: "Sonata for alto saxophone and piano, op.19"

Ένας από τους καλύτερους σαξοφωνίστες στον κόσμο με ειδίκευση στο σοπράνο σαξόφωνο είναι ο αμερικανός Kenny G. Αγαπημένος μου από παλιά, είναι γνωστός για την τεχνική της "κυκλικής αναπνοής". Μπορεί δηλαδή, καθώς σολάρει με το σαξόφωνο και παίρνοντας αέρα από τη μύτη, να επιμηκύνει τη διάρκεια της αναπνοής και κατ' επέκταση τη διάρκεια της νότας που εκτελεί.

Toν ακούμε σε μια από τις πιο δημοφιλείς και αναγνωρίσιμες ορχηστρικές συνθέσεις του, το "Forever in Love" από το λεύκωμά του: "Breathless" , με το οποίο κέρδισε και το βραβείο Grammy για την καλύτερη οργανική σύνθεση το 1994.

Forever in Love! Για πάντα ερωτευμένοι, φίλοι μου με ό,τι μας κάνει να ονειρευόμαστε!Ενα πλάνεμα στοχαστικό, αδιόρατη μαγεία, πουπουλένια τρυφερότητα και γλύκα... Μια μελωδία βυθισμένη στα πέλαγα της ερωτικής αβύσσου...Τόνοι άλλοτε μελαγχολικοί κι άλλοτε ελπιδοφόροι, τόνοι όπου κυριαρχεί το αίσθημα του ιδανικού, ο Κέννυ Τζι μοιάζει να "κρατά στα δάχτυλά του τη μουσική για μια καλύτερη μέρα", που λέει και ο ποιητής μας...

 

Φάνυ Πολέμη6 November 2018 at 07:08

εξαιρετικό!!!!!!!!!!!!!
ReplyDelete