Καθώς πλησιάζουν τα Χριστούγεννα, τι θα λέγατε για μια "βόλτα με το έλκηθρο"; Αγαπημένες μελωδίες με αναφορά στο αγαπημένο μέσο, που έχει συνδεθεί με τη Χριστουγεννιάτικη περίοδο!!
1. "Schlittenfahrt-έλκηθρο", Leopold Mozart
"The Sleigh Ride", 1845, James Goodwyn Clonney
2. Οι "Drei Deutsche Tänze KV 605" γράφτηκαν την περίοδο που ο Μότσαρτ υπηρετούσε ως αρχιμουσικός στην Βιεννέζικη Αυτοκρατορική Αυλή, θέση που πήρε μετά το θάνατο του Γκλουκ. Μια από τις υποχρεώσεις του ήταν να γράφει κατάλληλη μουσική για τις εβδομαδιαίες χοροεσπερίδες του παλατιού. Καθώς ο Μότσαρτ ήταν και ο ίδιος λάτρης του χορού συνέθετε με μεγάλη προθυμία αυτά τα χορευτικά έργα, ανάμεσά τους και δέκα συνθέσεις γερμανικών χορών.
Το 1791 γράφει του "Τρεις Γερμανικούς χορούς" με καθένα να ποικίλλει ως προς τον χαρακτήρα. Ο πρώτος αρκετά φανφαρόζικος, ο δεύτερος σε ρυθμό ανάλαφρου βαλς.
Ο τρίτος ξεχωρίζει για τη διαφορετικότητά του. "Βόλτα με το έλκηθρο", ο περιγραφικός τίτλος του, που τονίζεται ξακάθαρα με τη χρήση κουδουνιών... Εγχορδα, ξύλινα πνευστά και τρομπέτες στήνουν ένα χαρούμενο παιχνίδι με επαναλαμβανόμενα μοτίβα, ενώ γρήγορα έρχονται να συμπληρώσουν τα κουδούνια του έλκηθρου, μια ευφάνταστη σκέψη από τον Μότσαρτ που πετυχαίνει με πιστότητα την ηχητική αναπαράσταση της βόλτας στο χιόνι. Η καθαρή, γαλήνια ατμόσφαιρα της παγερής, χειμωνιάτικης μέρας υπογραμμίζεται από το σύντομο σόλο του κόρνου, που οδηγεί στην καταληκτική, μεγαλειώδη φανφάρα από τις τρομπέτες. Η σύνθεση ολοκληρώνεται με σταδιακή μείωση της έντασης, αντίθετα με τον ενθουσιασμό του ακροατή μετά την ηχητική βόλτα με το έλκηθρο, που παραμένει αμείωτος στο ζενίθ ...
Tο 3ο μέρος "sleigh ride" από τους "3 German Dances" του W.A.Mozart. Τη Φιλαρμονική της Βιέννης διευθύνει ο Claudio Abbado:
3. "Sleigh Ride", Leroy Anderson:
" Kulig", Alfred Wierusz-Kowalski
Στα πολωνικά, το έλκηθρο που σέρνεται από άλογα ονομάζεται kulig . Ο αγαπημένος Αγιοβασίλης ταξιδεύει κάθε χρόνο με το ιπτάμενο έλκηθρό του, που οδηγούν οι τάρανδοι για να γεμίσει δώρα τα παιδιά όλου του κόσμου!
4. To 2o "sleigh ride" από τα "3 Small Tone Poems" του F. Delius:
Ένας παραδοσιακός ρωσικός τύπος έλκηθρου, που σέρνεται από τρία άλογα ονομάζεται "Τρόικα" Το 1934 βγαίνει στις οθόνες η σοβιετική ταινία "Υπολοχαγός Kije", βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Yury Tynyanov. Τη μουσική υπογράφει ο Προκόφιεφ.Μέρος της σουίτας αποτελεί η "Tρόικα", μουσική που ακούγεται συχνά κατά την περίοδο των Χριστουγέννων.
Czeslaw Wasilewski ¨: "A troika ride"
Μια πολύ όμορφη διασκευή της "Τρόικα" για τζαζ ορχήστρα έγινε από τον Bill Finegan και έχει τίτλο "Το έλκηθρο του Μεσονυκτίου":
Από από τα δημοφιλέστερα λαϊκά τραγούδια της Ρωσίας είναι "Η Τρόικα του ταχυδρομείου"
The mail troika is dashing
over the frozen Volga in winter,
and the little bell, a gift from the Valdai hills,
sounds monotonously from the troika's bow.
The daring coachman, on his feet since midnight,
felt lonely in the quietness.
And he began to sing about the bright eyes,
about the eyes of the girl of his soul:
"You eyes, light blue eyes,
you have conquered this young man!
Why, why, oh evil people,
have you have separated our hearts?
Now I am a bitter orphan!"
And suddenly he swept over all the three horses.
So the young lad played with the troika
and sang like a nightingale.
Κλείστε τα μάτια, φίλοι μου...φέρτε στο νου τοπία παγωμένων λιμνών και άγριου δάσους...
Kαι πού ξέρετε;
Ίσως σ'αυτό το νοερό ταξίδι συναντήσετε και κείνα τα χαριτωμένα χάσκις ή ακόμα καλύτερα έναν τάρανδο να σας βολτάρει με το έλκηθρο! Κι αν είστε και λίγο παραπάνω τυχεροί ίσως να'χετε οδηγό τον κοκκινοκάπη αγιοΒασίλη!
ΚΑΛΑ ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΑ!
Χρόνια πολλά σε όλους και μην ξεχνάτε να ονειρεύεστε!
Πλησιάζουν τα Χριστούγεννα κι όλοι ευελπιστούμε το φως από τη γέννηση του Θεανθρώπου να φέρει στις καρδιές και τη ζωή μας ειρήνη, χαρά, υγεία και αγάπη!
Eίναι μέρες που βρισκόμαστε με τους αγαπημένους μας και ως ένδειξη της αγάπης μας ανταλλάσουμε διάφορα δώρα. Τα μικρά παιδιά, περισσότερο απ'όλους μας αναμένουν τον ασπρογένη άγιο να κατέβει από την καμινάδα και να τους χαρίσει το πολυπόθητο παιχνίδι, που έχουν ζητήσει.
Στην Ιταλία, σύμφωνα με την παράδοση, δεν είναι ο Άη-Βασίλης με την κόκκινη κάπα από την Καισαρεία, που θα φέρει τα δώρα, αλλά η Μπεφάνα, μια ευγενική, γριά μάγισσα, το θηλυκό αντίστοιχο αρχέτυπο του Άγιου Βασίλη. Μόνο που τα δώρα δεν τα φέρνει τα Χριστούγεννα ή την Πρωτοχρονιά αλλά την παραμονή των Θεοφανείων όταν η Μπεφάνα κατεβαίνει με τη σκούπα της από την καμινάδα των σπιτιών.
Το όνομά της προέρχεται από την ελληνική λέξη Θεοφάνια. ("La Festa dell' Epifania "-Επιφάνια...Μπεφάνα).
Ο εορτασμός της φαίνεται να προέρχεται από τελετή των Ρωμαίων προς τιμήν της Strenia ή Strenua, θεάς του νέου έτους. Τη μέρα αυτή οι Ρωμαίοι έκαναν ανταλλαγή δώρων, σύμβολα καλών οιωνών και ευημερίας. Σ'αυτές τις τελετουργίες, ως δώρα προσφέρονταν σύκα, χουρμάδες και μέλι.
Διανομή δώρων από τη Μπεφάνα, Bartolomeo Oinelli, 1825
Από την ανταλλαγή δώρων, λοιπόν προς τιμήν της Στρένια φτάσαμε στη Μπεφάνα, τη μάγισσα των Χριστουγέννων. Τη νοικοκυρά- μάγισσα, που σύμφωνα με το μύθο, γεμίζει τα παπούτσια των παιδιών με δώρα και παιχνίδια.
Όχι όμως όλων των παιδιών...αλλά μόνο των υπάκουων και πειθαρχημένων! Σύμφωνα με την ιστορία της, η πολυάσχολη μάγισσα Μπεφάνα είχε αρνηθεί να ακολουθήσει τους τρεις μάγους, που την είχαν προσκαλέσει να ψάξουν μαζί, ακολουθώντας το λαμπερό αστέρι για το νεογέννητο Χριστό. Εκείνη προτίμησε να συνεχίσει τις δουλειές της, το νοικοκυριό της, αντί να τρέχει στις ερημιές.
Αργότερα όμως που το καλοσκέφτηκε, το μετάνιωσε και κατάλαβε το λάθος της. Όμως ήταν ήδη αργά, μιας και οι τρεις μάγοι με τις καμήλες είχαν ήδη πάρει το δρόμο τους και δε μπορούσε να βρει τα ίχνη τους για να τους ακολουθήσει με τη μαγική της σκούπα.
Έτσι,αποφάσισε να αρχίσει να πετάει πάνω απ' όλα τα σπίτια του κόσμου και να ρίχνει σε κάθε καμινάδα κι ένα δώρο, με την ελπίδα ότι σε κάποιο από αυτά τα σπίτια θα έχει γεννηθεί το θείο βρέφος για να λάβει επιτέλους το δώρο, που του χρωστά...
Συνήθως απεικονίζεται ως μια γριά, καβάλα σ 'ένα σκουπόξυλο, φορώντας κόκκινη ρόμπα, καπέλο, ένα πολύχρωμο σάλι και μουντζουρωμένη απ'την καπνιά, χαμογελώντας να μεταφέρει ένα σάκκο γεμάτο δώρα και παιχνίδια.
Με την πάροδο του χρόνου,το παραμύθι παραλάσσεται και η Μπεφάνα αφήνει δώρα μόνο στα καλά και υπάκουα παιδιά.
Στα άτακτα, ανυπάκουα, σκανταλιάρικα και ζωηρά παιδάκια προτιμά να αφήσει αντί για δώρα, κάρβουνα στα παπούτσια τους.Για να την καλοπιάσουν τα παιδιά και η οικογένειά τους τής αφήνουν συνήθως ένα ποτήρι κρασί και ένα πιάτο με λιχουδιές δίπλα στο τζάκι.
Σε περιοχές, όπως της αγροτικής Σικελίας ,υποστηρίζουν πως η Μπεφάνα ,αν είσαι καλονοικοκύρης,θα σκουπίσει και το σπίτι πριν φύγει...σύμβολο απομάκρυνσης των προβλημάτων και των ταλαιπωριών της χρονιάς! Όπως βλέπουμε, από την παράδοση του άη Βασίλη έχει διατηρηθεί το στοιχείο της καμινάδας καθώς και η επιβράβευση των καλών παιδιών με δώρα.
Η Κιάρα, μια ιταλίδα γειτόνισσα, κάθε χρόνο τέτοια μέρα φτιάχνει τα "μπεφάνια", σοκολατένια γλυκά σε σχήμα, που θυμίζουν κομμάτια κάρβουνου.
Τα περισσότερα από τα στοιχεία,που σας αναφέρω είναι γνώσεις που αποκόμισα μετά από διάλογο μαζί της. Μου είπε επίσης πως στην Ιταλία την παραμονή των Φώτων γίνονται φαντασμαγορικές παρελάσεις και φιέστες με διάφορα δρώμενα, χορούς και παραδοσιακά τραγούδια.
Η γριά πολυάσχολη Μπεφάνα, που ξεκίνησε ως μια ταπεινή νοικοκυρά μα σήμερα απολαμβάνει τιμητικότατη θέση ανάμεσα στις προσωπικότητες των ημερών εμφανίζεται και στις αγαπημένες "Feste Romane" του Ρεσπίγκι... (Σχετικά με τη σύνθεση μπορείτε να διαβάσετε εδώ
Όσοι από σας νιώθετε παιδιά και αν εκτιμάτε πως ήσασταν υπάκουα και πειθαρχημένα κλείστε τα μάτια και αφήστε νοερά τις επιθυμίες σας ... Ισως σας ακούσει η Μπεφάνα και πειστεί να χαρίσει δώρα και σε σας!
Καλές γιορτές με υγεία και κάθε είδους ευλογία στη ζωή μας... Αγάπη και περισσότερο φως στις ψυχές μας!
To άρθρο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr
Ο Μαρσύας από τη Φρυγία ήταν ένας από τους δαίμονες των δασών και των βουνών με αποκρουστική εμφάνιση αλλά μέγας δεξιοτέχνης του αυλού. Είχε φτάσει σε υψηλό επίπεδο, ώστε τόλμησε να καυχηθεί πως είναι καλύτερος ακόμα κι από τον Απόλλωνα! Ο θεός θεώρησε τη σύγκριση υβριστική. Τόσο για την αλαζονεία ενός κατωτέρου όντος, όσο και για το ότι ο Μαρσύας ήταν αυλητής και ο αυλός δεν ήταν ακόμα αποδεκτός στην Ελλάδα ως όργανο πρωτόγονο (σε σύγκριση με τη λύρα του Απόλλωνα) και ως εκπρόσωπος της κατώτερης ασιατικής τέχνης. Ετσι, ο Απόλλων κάλεσε τον Μαρσύα να αποδείξει την αξία του σε ένα μουσικό διαγωνισμό και στον οποίο, όπως ήταν επόμενο, οι κριτές ανακήρυξαν νικητή ποιον άλλον; Το θεό, φυσικά, κι εκείνος, για να τιμωρήσει τον αλαζόνα Μαρσύα τον έγδαρε ζωντανό και κρέμασε το δέρμα του στο άνοιγμα ενός σπηλαίου για παραδειγματισμό... Το αίμα του σχημάτισε τον ομώνυμο ποταμό.
Τη σκηνή αυτή αποτύπωσαν στον καμβά πλήθος καλλιτεχνών, ανάμεσα τους και ο μέγας Τιτσιάνο το 1576. Ο ζωγράφος σκιαγραφεί μια τρομακτικότατη εικόνα. Αποτυπώνει τον Μαρσύα να τιμωρείται για την ύβρι του κρεμασμένος ανάποδα από ένα σκοινί με το δέρμα του γδαρμένο σπιθαμή προς σπιθαμή κι ένα σκυλί να γλείφει το αίμα του που στάζει. Βασανιστικά, ένας άλλος μουσικός συνοδεύει την φρικιαστική σκηνή παίζοντας βιολί . Η επιφάνεια του καμβά εμφανίζεται γδαρμένη, μια ασύνδετη μάζα, σχεδόν μονόχρωμη με εξαίρεση τις βυσσινί λωρίδες του αίματος. Κάθε πινελιά θολά οδηγεί στην επόμενη, σαν να μη μπορούσε ο Τιτσιάνο να ζωγραφίσει μια τέτοια σκηνή τρόμου χωρίς να τής προσδίδει μια λυπητερή αίσθηση. Τοποθετεί και τον εαυτό του στον πίνακα, (καθισμένο στα δεξιά) να συλλογίζεται το βασανιστήριο με λύπη.
Από το εικαστικό του Τιτσιάνο εμπνεύστηκε το ξεχωριστό και τεραστίων διαστάσεων σύγχρονο γλυπτό του ο Άνις Καπούρ, που εκτέθηκε στην Τέητ Μόντερν του Λονδίνου. Ο δημιουργόςμε την ιδιαίτερη καλλιτεχνική αισθητική και φαντασία δίνει τα πλέον εντυωσιακά -σε κλίμακα- έργα, καθώς όπως ο ίδιος έχει πει οι εμπνεύσεις του προέρχονται από "τα μυθικά θαύματα του κόσμου όπως οι Κρεμαστοί Κήποι της Βαβυλώνας και ο Πύργος της Βαβέλ". Οι δημιουργίες του Άνις Καπούρ παρουσιάζουν έντονα το χαρακτηριστικό της πολικότητας... Παρουσίες-απουσίες, κίνηση-ακινησία, αποκρύψεις-αποκαλύψεις. Σε πολλά δε, υπάρχουν αντηχήσεις από μυθολογίες του αρχαίου κόσμου, όπως αυτό το έργο για το μύθο του Μαρσύα. Έχει ύψος 150 μέτρα και εκτείνεται σε δέκα επίπεδα, αποτελείται δε από τρεις χαλύβδινους δακτυλίους ενωμένους μεταξύ τους με ένα ενιαίο άνοιγμα από κόκκινη μεμβράνη PVC. Η γεωμετρία που παράγεται από αυτές τις τρεις άκαμπτες μεταλλικές κατασκευές καθορίζει τη γενική μορφή της γλυπτικής. Ο σχεδιασμός εμπνεύστηκε από πολλαπλές παράλληλες και αποκλίνουσες έννοιες και διαδικασίες.
Το 2003 ο εσθονός Άρβο Περτ εμπνεύστηκε από το ιδιαίτερο γλυπτό, το έργο του: "Lamentate", για πιάνο και ορχήστρα. Πρόκειται για έργο που εκφράζει τη στάση του συνθέτη μπροστά στην αυτονόητη, αλλά και συνταρακτική διαπίστωση, ότι ο χρόνος της παραμονής μας πάνω στη Γη είναι μετρημένος.
Ο Περτ, γνωστός για το μυστικιστικό και έντονα πνευματικό χαρακτήρα της μουσικής του, κυριεύτηκε από την αίσθηση ότι είναι ανέτοιμος μπροστά στο χρόνο της ζωής που λιγοστεύει, όταν επισκέφθηκε τη γιγαντιαία εγκατάσταση με τίτλο "Μαρσύας" του Άνις Καπούρ στην Τate Modern. Η μουσική του αντίδραση στη θέα μιας τεράστιας κόκκινης μεμβράνης που ίπταται στο χώρο -αναφορά στο αίμα του άτυχου Σάτυρου Μαρσύα, που γδάρθηκε μετά την ήττα του από τον Απόλλωνα- είναι ένας θρήνος, όχι για τους νεκρούς, αλλά για τους ζωντανούς που έχουν να αντιμετωπίσουν τον πόνο και την απογοήτευση.
Arvo Pärt: Lamentate:
Κείμενο για το Μαρσύα μπορείτε να διαβάσετε κι εδώ.
(Για τη σύνταξη του κειμένου πάρθηκαν στοιχεία από: anishkapoor.com, tate.org.uk/ , culturenow.gr, Μορφές και Θέματα της Αρχ. Ελλ. Μυθολογίας, greek-language)
"Η μουσική είναι ο συνδετικός κρίκος ανάμεσα στην πνευματική και την αισθησιακή ζωή". -Μπετόβεν-
Καθηγητής στο Τμήμα Ιστορίας της Ιατρικής θέτει στους φοιτητές του ένα ιατρικό ερώτημα:
"Σε ένα ζεύγος, που έχει 4 παιδιά, ο πατέρας είναι βαριά άρρωστος, η μητέρα φυματική και από τα 4 παιδιά το 1ο είναι τυφλό, το 2ο πέθανε, το 3ο είναι κωφάλαλο και το 4ο είναι φυματικό, ενώ η φυματική μητέρα εγκυμονεί το 5ο παιδί. Με τέτοια κληρονομική επιβάρυνση και τόση οικογενειακή δυστυχία οι γονείς πρέπει διακόψουν την κύηση ή όχι;" Η πλειονότητα των φοιτητών απαντά:
"Συμφωνούμε για τη διακοπή της κύησης"
Και ο καθηγητής:
"Συγχαρητήρια! Μόλις δολοφονήσατε έναν … Μπετόβεν!" (Την ιστορία αυτή συνηθίζουν να τη διηγούνται για ευνοήτους λόγους οι περισσότερο θρησκευόμενοι και ηθικολόγοι, αλλά έχει το δικό της ενδιαφέρον...)
(Ο Μπετόβεν σε ηλικία 13 χρονών)
Δεν είμαστε σίγουροι για την ακριβή ημερομηνία γέννησης του Μπετόβεν, ωστόσο οι αξιόπιστες πηγές υποστηρίζουν ως πιθανή μέρα γέννησης τη σημερινή 16 Δεκεμβρίου.
Πιστοποιητικό βάπτισης(lvbeethoven)
Στηριζόμενοι στο διασωθέν χειρόγραφο πιστοποιητικό βάπτισης του αθάνατου μουσουργού που αναγράφει την ημερομηνία: 17 Δεκεμβρίου 1770 και με δεδομένη τη συνήθεια τα νεογέννητα λόγω συχνής θνησιμότητας να βαπτίζονται την επομένη ημέρα από τη γέννησή τους.
Όταν ο γερμανός μουσικός και μέγας φιλότεχνος Βαλντστάιν γνώρισε τον Μπετόβεν, (είχε πεθάνει πρόσφατα ο Μότσαρτ), προφήτευσε :
"Αν εργαστεί σκληρά, θα έχει το πνεύμα του Μότσαρτ από τα χέρια του Χάυντν!"
(ο Μπετόβεν εκείνη την εποχή μελετούσε δίπλα στο Χάυντν)
Κατόπιν ο Βαλντστάιν έγινε φίλος και πάτρονάς του! Ο Μπετόβεν του αφιέρωσε τη γνωστή Σονάτα για πιάνο Ν. 21, τη "Waldstein Sonate"
"Της γυναικός το σώμα είναι το μουσικό όργανο"...[...]..."Βιολί Στραντιβάριους είναι της γυναικός το σώμα...Λουδοβίκος Μπετόβεν ο βιολιστής του...και η πράξη του έρωτα, το μουσικό γινόμενο που ακούγεται είναι η σονάτα Κreutzer...Η ένατη σονάτα..."
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΛΙΑΝΤΙΝΗΣ
Επίσης δεν γνωρίζουμε ποια ήταν εκείνη η "Αθάνατη αγαπημένη" του για την οποία μιλάει με τόσο πάθος σε κάποιες επιστολές του!
Αναφέρει σε ένα γράμμα του:
''Οι σκέψεις μου ταξιδεύουν σε σένα αθάνατη αγαπημένη...
Μπορώ να ζήσω μόνο μαζί σου αλλιώς καθόλου.
Ηρέμησε ζωή μου.
Μόνο αν αναλογιστούμε ήρεμα την ύπαρξη μας
θα επιτύχουμε το στόχο μας να ζήσουμε μαζί...
Συνέχισε να μ'αγαπάς.
Μην παρεξηγήσεις την πιστή καρδιά του αγαπημένου σου.
Πάντα δικός σου. Πάντα δική μου Πάντα εμείς.''
Άλλοι κάνουν λόγο για την Τερέζ φον Μπρούνσγουικ ή την Αντονίν Μπρεντάνο με την οποία αλληλογραφούσε συχνά. Άλλοι πάλι λένε πως πίσω απ'την "Ιmmortal beloved" κρύβεται η γυναίκα του αδελφού του, Γιοχάννα Βαν Μπετόβεν !
"Ακόμα και στο κρεβάτι οι σκέψεις μου τρέχουν σ' εσένα, Αθάνατη αγαπημένη μου.
Τρέχουν εδώ κι εκεί ευφροσύνες, αλλά ύστερα από λίγο γίνονται θλιμμένες καθώς περιμένουν το πεπρωμένο να εισακούσει την επιθυμία μας.
Η θα ζήσω μαζί σου ή δε θα ζήσω καθόλου. "
Οι επιστολές αυτές βρέθηκαν ανάμεσα σε άλλα προσωπικά αντικείμενα του συνθέτη.Μάλλον δεν είχαν αποσταλεί ποτέ...
Η "Αθάνατη Αγαπημένη" έγινε ταινία...Σεναριογράφος και σκηνοθέτης αφήνουν υπονοούμενα πως το μυστηριώδες πρόσωπο ήταν η κουνιάδα του Μπετόβεν...
"...Αγγελέ μου, Όλα μου, Εαυτέ μου!μόνο λίγα λόγια σήμερα και αυτά με μολύβι..."
Ο Μπετόβεν θαύμαζε τα ιδανικά της Γαλλικής Επανάστασης, έτσι αφιέρωσε την τρίτη συμφωνία του στον Ναπολέοντα Βοναπάρτη ...
"Beethoven Symphony 3", Nissan Engel
Mέχρι, που ο Ναπολέων ανακήρυξε τον εαυτό του αυτοκράτορα. Τότε ο Μπετόβεν οργισμένος, άρπαξε την πρώτη σελίδα από το χειρόγραφό του, διέγραψε την αφιέρωση και έγραψε:
"Ηρωική, αφιερωμένη στο θάνατο ενός ήρωα"
"Αρχική σελίδα της Ηρωικής με διαγραμμένη την αφιέρωση"
Το δεύτερο μέρος "Marcia Funebre – Adagio assai" της Συμφωνίας " έχει εμβατηριακό χαρακτήρα.
ΜΠΕΤΟΒΕΝ και ΦΥΣΗ
Είναι γνωστή η αγάπη του Μπετόβεν για τη φύση, που ήταν γι'αυτόν, όπως έλεγε ο ίδιος :
"Δασκάλα ζωής".
"Θάθελα πολύ να μοιάζω σε όλα με ένα δέντρο.
Θά'θελα να γίνω ανώτερος σε Αρετή, καρποφορώντας, βυθίζοντας τις ρίζες μου με τη σταθερότητα της ψυχής, για να δώσω στην πρακτική ζωή μου κατεύθυνση και δύναμη ...
Α! να μπορούσα να πήγαινα από άστρο σε άστρο, όπως πάνω από λουλούδι σε λουλούδι",
γράφει ο συνθέτης.
("Μπετόβεν,περίπατος στη φύση" λάδι, Julius Schmid (1854-1935)
Το 1808 ολοκληρώνει την "Ποιμενική" του συμφωνία, που υψώνεται ως ύμνος στη φύση και τα στοιχεία της, τον ήλιο, τον άνεμο, τα δέντρα, τη γη.
"Αγαπώ τα δέντρα περισσότερο από τους ανθρώπους.
Τα δάση, οι βράχοι σου δίνουν την απάντηση που περιμένεις",
γράφει στη φίλη του Τερέζα Μαλφάτι.
Την "Ποιμενική Συμφωνία" τη συνέθεσε σε ηλικία 37 χρόνων, όταν η κώφωσή του βρισκόταν σε προχωρημένο στάδιο.. Λέγεται πως δεν μπορούσε να ακούσει τα κεληδίσματα των πουλιών, το κελάρυσμα του ποταμού ή το θρόισμα των φύλλων. Ένοιωθε όμως έντονα μέσα του τη φωνή του ανέμου, το τραγούδι που λένε τα σύννεφα, τις μελωδίες που συγκλονίζουν ουρανό και γη.
"Με ρωτάς από πού παίρνω τις ιδέες μου", είπε κάποτε ο Μπετόβεν σε ένα φίλο του. "Δεν μπορώ να σου πω ακριβώς. Οτιδήποτε θα μπορούσε να εμπνεύσει έναν ποιητή... έξω στον καθαρό αέρα, στα δάση, ενώ περπατώ αργά τη νύχτα ή νωρίς το πρωί... Τις αρπάζω στα χέρια μου, τις μεταφράζω σε ήχους που τριγυρίζουν έντονα γύρω μου μέχρι να τις γράψω σαν νότες στο χαρτί..."
"Συνθέτοντας την Ποιμενική" χαρακτικό, Franz Hegi (1754-1850
Tο τελευταίο μέρος, ίσως είναι το πιο εμπνευσμένο της συμφωνίας. Η θύελλα έχει υποχωρήσει και ο ήλιος ξαναβγαίνει. Το κλαρινέτο και το κόρνο αναγγέλλουν το καινούριο θέμα. Είναι το τραγούδι του βοσκού: "Αισθήματα ευτυχίας και ευγνωμοσύνης μετά τη θύελλα".
--------
Όπως η γέννηση, έτσι και τα τελευταία λόγια, που ψέλισσε ο συνθέτης αποτελούν μυστήριο...
Άλλοι λένε πως συλλάβισε τη λατινική φράση : "Plaudite, amici, comedia finita est" δηλαδή:
"Χειροκροτήστε φίλοι μου ,η παράσταση τελείωσε!"
Άλλοι βιογράφοι του, πάλι πως απογοητευμένος, που τόσα χρόνια ζούσε με χαμένη την ακοή του, είπε:
"Στον Παράδεισο θ'ακούω!"
...Και μια τρίτη εκδοχή αναφέρει πως γυρνώντας στο φίλο του J. Hummel, ο οποίος ήταν στο κρεβάτι του :
" Δεν είναι αλήθεια, Hummel, ότι έχω κάποιο ταλέντο μετά από όλα τούτα;"
"26 Μαρτίου 1827, ενώ ο Λούντβιχ βαν Μπετόβεν βρισκόταν ξαπλωμένος στο νεκρικό του κρεβάτι, ο νεαρός μουσικός Φερδινάνδος Χίλερ βρισκόταν εκεί, για ν' αποδώσει τον ύστατο φόρο τιμής στον μεγάλο συνθέτη. Είχε πάει εκεί με το δάσκαλό του Hummel. Εκείνη την εποχή συνηθιζόταν να κόβουν μια τούφα από τα μαλλιά του νεκρού σαν ενθύμιο και αυτό έκανε και ο Χίλερ την επομένη του θανάτου του Μπετόβεν".
("Η κόμη του Μπετόβεν,Russell Martin,μετάφραση: Παναγιώτης Μακρίδης,Εκδόσεις Γκοβόστη)
Αφηγείται ο συνθέτης Hiller:
"Την επομένη του θανάτου του Μπετόβεν,πήγα με τον Hummel στο σπίτι του εκλιπόντος. Ήθελα να κόψω μια τούφα απ'τα μαλλιά του. Ο Hummel με απέτρεπε, λέγοντας πως θα χαλούσα την εμφάνισή του. Όταν όμως φτάσαμε, είδαμε πως οι ξένοι είχαν ήδη κόψει πολλές τούφες...ήταν σχεδόν φαλακρός".
(Μνήμες του Μπετόβεν, εκδ. Maynard Solomon, CUP, 1992)
(O Μπετόβεν στο νεκροκρέβατό του - Xαρακτικό βασισμένο σε ένα σχέδιο του Wilhelm von Lindenschmit,όπου παρουσιάζει τον Hummel να κρατά το χέρι του Μπετόβεν και τον Hiller, πιθανώς πίσω από την κουρτίνα του κρεβατιού)
Επί έναν αιώνα η τούφα των μαλλιών αποτελούσε πολύτιμο οικογενειακό κειμήλιο της οκογένειας Χίλερ... Το Β΄Παγκόσμιο πόλεμο κατέληξε σ' ένα γιατρό, τον Κέι Φρέμινγκ που είχε αναμειχθεί ενεργά στην προσπάθεια διάσωσης εκατοντάδων εβραίων...
Μετά το θάνατό του η κόρη του, την παρέδωσε στο Sotheby's για να πουληθεί. Δύο θαυμαστές του Μπετόβεν, μεταξύ τους και ο γιατρός Αλφρέδο Γκεβάρα, από την Αριζόνα αγόρασαν την τούφα το 1994.
Με την παρότρυνσή του έγιναν πολλά ιατρικά τεστ με την ελπίδα να ανακαλυφθούν οι πιθανές αιτίες της χρόνιας κακής υγείας του συνθέτη, της κώφωσης και του θανάτου του.
Ο μύθος μπλέκεται με την πραγματικότητα και δίνει την τηλεοπτική ταινία "Beethoven's Hair":
Η Πέμπτη Συμφωνία, είναι ιδιαίτερα δημοφιλής λόγω του χαρακτηριστικού εναρκτήριου θέματός της. Ένα θέμα, σε ομάδα από τρεις νότες ακολουθούμενο από μία τέταρτη μεγαλύτερης διάρκειας. "Πα ρα πα παααααμ...." Κάποιοι υποστηρίζουν πως η Πέμπτη Συμφωνία του Μπετόβεν είναι ένα αριστούργημα μινιμαλιστικής κυκλικής γραφής! Μια σχεδόν μονοθεματική συμφωνία όπου το θέμα, (σαν έμμονη ιδέα -idée fixe- κατά τον Μπερλιόζ) επαναλαμβάνεται σε όλη την έκταση του έργου. Το δαιμονικο θέμα εμφανίζεται με όλες τις δυνατές του μεταμφιέσεις σε κάθε μέρος της συμφωνίας και με τη "μινιμαλιστική" γραφή του ο Μπετόβεν διδάσκει την τέχνη της μουσικής κρυπτογραφίας. Ο μινιμαλισμός του Μπετόβεν στην "Πέμπτη" βασίζεται σε συνεχή μετασχηματισμό μίας πολύ απλής θεμελιώδους ιδέας, μία εμμονική αναζήτηση ψυχικής λύτρωσης που δεν βρίσκει δικαίωση παρά μόνο στις τελευταίες νότες του θριαμβευτικού φινάλε της συμφωνίας.(Το Βήμα)
Beethoven: Symphony No.5 , Carlos Kleiber-Chicago Symphony Orchestra:
[Το κεφάλαιο "Μπετόβεν" είναι τεράστιο...Υπόσχομαι να επανέλθω με το θέμα και στο μέλλον...]
"Composition VII", Β. Καντίνσκυ, Γκαλερί Τρετιακόφ Σύμφωνα με τον Καντίνσκι, αυτό είναι το πιο περίπλοκο έργο που ζωγράφισε ποτέ...
"Το χρώμα είναι το πληκτρολόγιο, τα μάτια είναι οι αρμονίες, η ψυχή είναι το πιάνο με πολλές χορδές. Ο καλλιτέχνης είναι το χέρι που παίζει, αγγίζοντας ένα κλειδί ή ένα άλλο, για να προκαλέσει δονήσεις στην ψυχή."
(Wassily Kandinsky, 16 Δεκεμβρίου 1866- 13 Δεκεμβρίου 1944 ).
Ρωσικής καταγωγής καλλιτέχνης, ένας από τους πρώτους αφαιρετικούς καλλιτέχνες στη σύγχρονη ζωγραφική. Ήταν επίσης και πολύ επιτυχημένος μουσικός. Η αντίληψη ότι το χρώμα και η μουσική αρμονία συνδέονται, υπάρχει για πολλά χρόνια και προκαλεί πολλούς μελετητές.
O Kαντίνσκυ φαίνεται πως στη ζωγραφική του επιθυμεί να μιμηθεί τη μουσική. Και ήταν μια μουσική εμπειρία, που τού έδειξε τί καλλιτεχνική πορεία θα ακολουθούσε...
Ήταν η παράσταση στη Μόσχα του "Λόενγκριν" του Βάγκνερ. Εκτιμούσε πολύ την επαναστατική δύναμη της βαγκνερικής έμπνευσης και η νέα ενορχήστρωση του μουσικοδράματος, θα αποκαλύψει στον Καντίνσκυ τις δυνατότητες μιας συναισθητικής εμπειρίας, με αποτέλεσμα να αλλάξει προσανατολισμό:
"Ο Λόενγκριν, όμως, μου φάνηκε μια απόλυτη έκφραση αυτής της Μόσχας. Τα βιολιά, οι χαμηλές νότες του βαθύφωνου και κυρίως τα πνευστά ενσάρκωναν συμπυκνωμένη την ώρα του δειλινού, για μένα τότε. Είδα όλα τα χρώματα που είχα στο νου μου. Άγριες, σχεδόν παράφορες γραμμές διαγράφονταν μπρος μου. Δεν τόλμησα να χρησιμοποιήσω την έκφραση ότι ο Βάγκνερ είχε ζωγραφίσει μουσικά την "ώρα" μου. Αλλά συνειδητοποίησα πως η τέχνη είναι γενικά πιο δυνατή απ' ό,τι νόμιζα και ακόμα πως η ζωγραφική μπορεί να αποκτήσει τόση δύναμη όση και η μουσική"
(Bασίλι Καντίνσκι, Ανασκοπήσεις)
Richard Wagner: "LOHENGRIN, Overture" / Wilhelm Furtwängler
"Fugue", Β. Καντίνσκυ
Ο Καντίνσκι χρησιμοποίησε το χρώμα, συσχετίζοντας τον χρωματικό τόνο με τη χροιά (την προσωπικότητα του ήχου), την απόχρωση με το τονικό ύψος και τη χρωματική καθαρότητα με την ένταση του ήχου. Υποστήριξε επίσης ότι, όταν έβλεπε το χρώμα, άκουγε μουσική.
ΚΑΝΤΙΝΣΚΥ : "Τα χρώματα ανάλογα τις διαθέσεις και τα μουσικά όργανα"
"Το ανοιχτό μπλε, μουσικά αναπαριστάμενο, είναι όμοιο με έναν αυλό, το σκούρο με ένα τσέλο...το γκρίζο στερείται ήχου και κίνησης... ενώ το βιολετί είναι στον ήχο παρόμοιο με το αγγλικό κόρνο και τη φλογέρα"
Yποστήριζε, όπως βλεπουμε, την αντιστοίχιση χρώματος-μουσικού ηχοχρώματος. Έτσι πιο συγκεκριμένα:
"Το θερμό, διεγερτικό κίτρινο αντιπροσωπεύει δυνατές, οξείες τρομπέτες και φανφάρες. Το μαύρο είναι νεκρό σαν την αιώνια σιωπή, σύμβολο του θανάτου γι'αυτό στερείται ήχου και πάνω του ηχεί εντονότερα κάθε άλλο χρώμα. Το πράσινο είναι σταθερό, ειρηνικό, μα με κρυμμένη δύναμη. Είναι το χρώμα του καλοκαιριού. Ηχεί σαν τους ήρεμους, μακρόσυρτους, μέσου βάθους, ήχους βιολιού. Το βιολετί ηχεί σαν το αγγλικό κόρνο, τη φλογέρα, το ροζ σαν τη νεανική, αγνή χαρά ηχεί σαν διαυγείς, κελαηδιστοί ήχοι βιολιού και το καφέ, χρώμα αμβλύ, σκληρό, που από τα βάθη του, αναδύεται ακόμα δυνατότερο το κόκκινο ηχεί σαν τούμπα και μπορεί να παραλληλισθεί με δυνατές τυμπανοκρουσίες...
(Β. Καντίνσκυ,"Για το πνευματικό στην Τέχνη")
Καντίνσκυ: "Κίτρινο, Κόκκινο και Μπλε"
Εκτός από τον Βάγκνερ, ο Καντίνσκυ θαύμαζε την ιμπρεσιονιστική μουσική του Ντεμπισί. Εξάλλου τον είχε συνεπάρει και το εικαστικό έργο των ιμπρεσιονιστών, που είδε και μελέτησε στην Έκθεσή τους στη Μόσχα το 1896.
Όταν είδε τις "Θυμωνιές" του Κλωντ Μονέ "αναδεύεται" από το χρώμα και τη σύνθεση του έργου, συνειδητοποιώντας πως ήταν σημαντικότερη από την απεικόνιση ενός φυσικού τοπίου.
Μουσικά, εκτιμούσε τη φαντασία του Σκριάμπιν, θεωρούσε "ζωγραφική" τις μουσικές αποτυπώσεις του Μουσόργκσκυ, ενώ θαύμαζε ιδιαίτερα τον Μέτερλινκ... Αργότερα, που η κοινή αγάπη τους για τον Βάγκνερ θα φέρει κοντά τον Καντίνσκυ με τον Άρνολντ Σαίνμπεργκ, θα φανούν και οι επιρροές του από τον πρωτεργάτη του δωδεκαφθογγισμού στην άποψη περί του συνολικού έργου τέχνης.
Απολαύστε εικαστικές δημιουργίες του τιμώμενου σήμερα Βασίλι Καντίνσκυ, που με τις καινοτομίες του εισήγαγε μια νέα αντίληψη στον τρόπο έκφρασης και πρόσληψης της τέχνης.
Για τον Καντίνσκυ και τη σχέση του με τον Σαίνμπεργκ μπορείτε να διαβάσετε εδώ.
Γεννήθηκα πριν 50 χρόνια...με το μουσούδι, που μου χάρισε ο Θεός!
Με τα χρόνια απόκτησα το πρόσωπο που μου αξίζει!
Πόσο χαίρομαι που μεγάλωσα, και που ρυτίδες μαχαίρωσαν μάτια, παρειές και μέτωπο!
Καλύτερα ρυτιδιασμένο πρόσωπο, παρά μαχαιρωμένη ψυχή...
Κράταγα άμυνες όλα αυτά τα χρόνια, άμυνες με την αγάπη!
Γλυκομεγάλωνα, λοιπόν...στερνοπαίδι βλέπεις, χαϊδεμένο απ' όλους...
Κι έτσι έμαθα να ζω, με αγάπη!...
Και να παίζω με κάθε τι..και με τη ζωή! Ναι! και μ'αυτήν έπαιζα!
Και παντρεύτηκα...μα δεν μεγάλωσα!
Έγινα μανούλα, δις...το ίδιο!
Χαχα!
Έγινα και πεθερά... Εκεί δε μ' έπαιρν' άλλο! Έπρεπε να σοβαρευτώ!
Το προσπάθησα. Σοβαρή και... αυστηρή...
Μα, κοριτσόπουλο παρέμεινα (στην καρδιά, μη με περάστε και για ωραιοπαθή).
Πριν μερικούς μήνες όμως, έβαλα κάτω τον εαυτό μου και του ' πα...
"Άκου να δεις...το και το!
Πενηνταρίζεις, τι θα γίνει; ακόμα θα ονειροπολούμε σαν έφηβοι;
Μισός αιώνας στην πλάτη, βαρύς κι ασήκωτος...τα μαλλιά άσπρισαν, άλλο που οι βαφές με μαεστρία τα καλύπτουν..."
Έκατσα λοιπόν και ρώτησα τον εαυτό μου:
"Τί θα γίνεις όταν μεγαλώσεις;"
κι αυθόρμητα μια θεατρινίστικη φωνή σε ρόλο σοβαρού ηθοποιού, απάντησε:
"Θέλω να γίνω γιαγιά! "
***
Φιλαράκια μου, γλυκά και αγαπημένα, έζησα συγκλονιστικές στιγμές, γιατί επιτέλους ήρθε στην οικογένεια το πρώτο εγγόνι από τη λατρεμένη μου πρωτότοκη κορούλα και τον αξιαγάπητο γαμπρούλη μου!
Αγωνιάς, λαχταράς, φοβάσαι, τρέμεις...και μετά η απόλυτη χαρά, ευτυχία και συγκίνηση! Το πρώτο κλάμα απ'του παιδιού σου το παιδί ...μια νότα ανώτερη κι απ' τις 7 της μουσικής!
Ήχος πρωτόγνωρος, ουράνιος, αγγελικός, θεόσταλτος! Όπως είναι το θαύμα της ζωής!
Το μωρουδίστικο κλάμα, ο πιο ερωτύλος ήχος που έχω ακούσει! Πιστέψτε το, αηδονοκελάηδητο!
Το κλάμα δίνει το ρυθμό και τ'αντικείμενα ακολουθούν...και ο απόηχός τους αφήνει πίσω μια αίσθηση λιακάδας...
Μυρίζει πρόωρη άνοιξη μέσα στο καταχείμωνο! Ο ουρανός είναι γεμάτος καθαροδευτεριάτικους χαρταετούς!
Το συναίσθημα απροσδιόριστο! Σα φλόγα που καίει χωρίς καύση! Σαν τ' όνειρο, που ονειρευόμαστε χωρίς ύπνο!
Το παραδέχομαι! Είμαι μια τρελογιαγιά...που σκαρφαλώνει στο δεντράκι του δωματίου του...να πιάσει σκίουρους τα όνειρα, που ραίνουν την καληνύχτα του!
Τι γαϊτανάκια συναισθήματα πλέκουν αυτά τα μικροσκοπικά χεράκια! Και τι χειλάκια, ζουμερός γερμάς μεσ'στο χειμώνα! Κι η γρήγορη ανάσα, ελπίδα στο βελούδινο στήθος! Και η πνοή του, φύσημα να "ζω απ'την ανάποδη", που λέει κι ο ποιητής! Κι έτσι να βλέπω τη στραβή ζωή μας, ίσα!
Αχ, αγάπη! Τι θαύματα γεννάς!
Έγινα κόρη, σύζυγος και μάνα...μα, τώρα που' γινα γιαγιά οσμίστηκα γερά τη γύρη σου!
(Το άρθρο αυτό δημοσιεύτηκε 3 μέρες μετά τη γέννηση του πρώτου μου εγγονού στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr)
"Τα μαλλιά της πουδραρισμένα με μωβ σκόνη και τυλιγμένα πυργωτά, σύμφωνα με τη μόδα των παρθένων της Χαναάν, την έκαναν να δείχνει μεγαλύτερη απ’ όσο ήταν. Σειρές από μαργαριτάρια, κρεμασμένα στους κροτάφους της, κατέβαιναν ως τις άκριες του στόματος, που είχε χρώμα ρόδινο, σαν μισανοιγμένο ρόδι. Στο στήθος της κρεμόταν μια αρμαθιά γυαλιστερά πετράδια. Η διάταξή τους θύμιζε λέπια σμέρνας. Τα μπράτσα της, στολισμένα με διαμάντια, έβγαιναν γυμνά από το αμάνικο μαύρο φόρεμά της, που φωτιζόταν σε κάθε λίκνισμα από σχήματα κόκκινων λουλουδιών. Στους αστραγάλους φορούσε μια χρυσή αλυσιδίτσα για να τονίζεται η περπατησιά της και ο μεγάλος, βαθυπόρφυρος μανδύας της, από άγνωστο ύφασμα, σερνόταν, δίνοντας σε κάθε βήμα την εντύπωση ότι πίσω της πάφλαζε ένα κύμα".
Το παραπάνω απόσπασμα είναι από το ιστορικό μυθιστόρημα του γεννημένου σαν σήμερα, 12 Δεκεμβρίου 1821, γάλλου Γουσταύου Φλωμπέρ. Ο λογοτέχνης με την ξεχωριστή πένα του και με ιδιαίτερα αισθησιακό τρόπο, περιγράφει την ηρωίδα του, Σαλαμπώ, όταν εμφανίζεται λυγερόκορμη, λαμπιρίζουσα και ακτινοβολούσα και μαγεύει τον ανδρικό πληθυσμό του παλατιού στην Καρχηδόνα…
Η ιστορία του βιβλίου εκτυλίσσεται στην μεγαλοπρεπή αρχαία πόλη της Βόρειας Αφρικής με τον αρχηγό των μισθοφόρων Μάτο να ερωτεύεται παράφορα την ωραία Σαλαμπώ, ιέρεια της θεάς Τανίτ και κόρη του Καρχηδόνιου υπάτου. Ο Μάτο κλέβει το ιερό πέπλο της θεάς, για να υποχρεώσει τη Σαλαμπώ να έρθει κοντά του...
Το βιβλίο του Φλωμπέρ, γράφτηκε το 1862, και χαρακτηρίστηκε ως "πραγματική ιστορία αίματος και βροντής" αλλά και ως "μια άσκηση αισθησιακού και βίαιου εξωτισμού".
Alfons Mucha, "Salambo", 1897
Για την Σαλαμπώ είναι αρκετές οι μουσικές επιλογές, καθώς πολλοί είναι οι καλλιτέχνες, που εμπνεύστηκαν από την σαγηνευτική ηρωίδα του Φλωμπέρ. Γράφτηκαν όπερες, πιανιστικά έργα, σουίτες...
1. Ο Μουσόργκσκυ καταπιάστηκε με το μυθιστόρημα του Φλωμπέρ στην ομώνυμη όπερά του "Salammbο", που όμως άφησε ανολοκλήρωτη. Το λιμπρέτο ήταν του συνθέτη σε ρωσική μετάφραση του μυθιστορήματος του Φλωμπέρ συνδυαστικά με στίχους από ποιήματα Ρώσων ποιητών.
Από την ημιτελή όπερα, που αποτελεί την πρώτη απόπειρα του συνθέτη για μεγάλης κλίμακας έργο θα απολαύσουμε την "άρια της Σαλαμπώ" και το "Χορό των ιερειών".
2. To 1890 ο Ernest Reyer (μαθητής του Μπερλιόζ)εμπνέεται από το μυθιστόρημα του Φλωμπέρ και γράφει την ομώνυμη όπερα σε 5 πράξεις και οκτώ σκηνές: "Salammbô", που παρουσιάστηκε με τεράστια επιτυχία σε Ευρώπη και Αμερική.
Όταν το 1909, πέθανε ο συνθέτης, οι κριτικοί έγραψαν πως "περνά στην αθανασία με το έργο του", ιδιαίτερα αναφερόμενοι ως "φύλακα μνήμης τη φιγούρα της Σαλαμπό".... Ο Θεόφιλος Γκωτιέ έκανε λόγο για την "πρωτοτυπία της αρμονίας, τη βαθιά αίσθηση εξωτικών και παράξενων ρυθμών, τη σπάνια φρεσκάδα της μελωδίας"...
Αξιοσημείωτο είναι πως αρχές του 20ου αι. παρουσιάστηκαν στα ερείπια του αρχαίου αμφιθεάτρου της Καρχηδόνας μέρη της όπερας, το πρώτο δρώμενο που οργανώθηκε επίσημα στο χώρο μετά την καταστροφή της πόλης από τους Βανδάλους το 439 μ.Χ.
Τέλος, προς τιμήν της περίφημης όπερας του Reyer,οι γάλλοι ζαχαροπλάστες ονόμασαν ένα είδος γλυκίσματος με κρέμα βανίλιας και επικαλυμμενη με ζαχαρόπαστα: "Salambo".
Ernest Reyer: "Salammbô":
3. Φίλος του Ρίχαρντ Στράους και δάσκαλος του Sergiu Celibidache υπήρξε ο γερμανός συνθέτης Heinz Tiessen, ένας από τους σημαντικότερους συνθέτες της Δημοκρατίας της Βαϊμάρης, που διακρίθηκε για την ικανότητα του να συνδυάζει ποικίλα στυλ: νεομπαρόκ αντίστιξη, Στραουσ-ιανή επιδεξιότητα στην ενορχήστρωση, Σαινμπεργκιανό εξπρεσιονισμό και Χιντεμιτ-ική σαφήνεια σε μια προσωπική γλώσσα εκδηλωτική και γενναιόδωρη εκφραστικά.
Ο Tiessen το 1924 διαβάζοντας τη Σαλαμπώ του Φλωμπέρ σκιαγραφεί τη δική του ηρωίδα στο χορευτικό δράμα, "Salambo, op.34".
Heinz Tiessen: "Salambo Suite Op. 34, Dance of Salambo" Διευθύνει ο μαθητής του, Sergiu Celibidache :
4. Η όπερα "Salambo" σε επτά σκηνές, του αυστριακού Josef Matthias Hauer παρουσιάστηκε το 1929 με τον Όττο Κλέμπερερ στο πόντιουμ. Θυμίζουμε πως ο συνθέτης είναι από τους πρώτους θεωρητικούς του δωδεκάφθογγου, ο πρώτος που έκανε λόγο (πριν ακόμα κι από τον Σαίνμπεργκ) τονίζοντας την αυτάρκεια της μιας νότας αποκαθιστώντας την ισότιμα ανάμεσα στις υπόλοιπες έντεκα.
Josef Matthias Hauer: "Salambo op.60"
4. Μπαλέτο
Ντεκόρ για το μπαλέτο "Σαλαμπό"
(Μπολσόι 1910, Konstantin Korovin)
Μπαλέτο "Σαλαμπό"
(Μπολσόι 1910-Σχέδια κοστουμιών για τις ιέρειες - Konstantin Korovin)
Vaclav Spiral- SALAMBO, ballet suite
https://www.youtube.com/watch?v=dGOzf2mBGAQ
5. Τέλος και οι "Γυμνοπαιδίες" του Ερίκ Σατί έχουν σχέση με την όμορφη Σαλαμπώ. Πολλοί λένε πως ο Σατί όταν συνέθετε τις "Γυμνοπαιδίες" διάβαζε το μυθιστόρημα του Φλωμπέρ, οπότε δεν αποκλείεται να εμπνεύστηκε τον τίτλο από τα γυμνά πόδια της όμορφης ιέρειας της Καρχηδόνας.
Ακούμε την 1η Γυμνοπαιδία από τον 85χρονο Aldo Ciccolini:
Στον κινηματογράφο:
1. Το 1925 ο Florent Schmitt γράφει τη μουσική για την ομώνυμη ταινία βωβού κινηματογράφου, που σκηνοθετήθηκε από τον Pierre Marodon, "Salammbo", που αργότερα ο συνθέτης διαμόρφωσε σε τρεις ορχηστρικές σουίτες. Ο Schmitt δεν ήταν ποτέ συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής και δω δίνει μια σύνθεση εκπληκτική σε μελωδική ευρηματικότητα, που στην εποχή της είχε εντυπωσιακά θετικό αντίκτυπο!Η εξαιρετικά δραματική ιστορία, οι ενδιαφέροντες χαρακτήρες και η εξωτική τοποθεσία της Βόρειας Αφρικής ήταν -λες- ειδικά σχεδιασμένες για τις "μουσικές ευαισθησίες" του Schmitt.
Θα ακούσουμε την τρίτη των σουιτών , όπου ο συνθέτης εκτός από τη μεγάλη ορχήστρα χρησιμοποιεί και χορωδία.
"Salammbo Suite", Florent Schmitt:
2. Στον "Πολίτη Κέην" του Όρσον Ουέλες χρησιμοποιήθηκε η "Άρια της Σαλαμπό" του Bernard Herrmann.
"Salammbo's aria - Citizen Kane" / Dame Kiri Te Kanawa:
