[Στη μνήμη του Σαλβαντόρ Νταλί που πέρασε στην αιωνιότητα στη γενέτειρά του, Φιγκέρες, σαν σήμερα, 23 Ιανουαρίου 1989]
Ο Νταλί υπήρξε από τις εντυπωσιακότερες φυσιογνωμίες της σύγχρονης τέχνης, μια εκκεντρική και ιδιόρρυθμη προσωπικότητα.
Πολλοί είναι εκείνοι που χαρακτήρισαν τον ισπανό καλλιτέχνη παραδοξολόγο, μεγαλομανή, σκανδαλώδη, ως και παρανοϊκό, όμως, κανείς ποτέ δεν αμφισβήτησε την καλλιτεχνική του μεγαλοφυία!
Η έκρηξη της φαντασίας του ιδιοφυούς σουρεαλιστή υπήρξε αξιοθαύμαστη. Θα τον χαρακτήριζε κανείς "σύνθετο καλλιτέχνη" (ζωγράφος, γλύπτης, χαράκτης, φωτογράφος, σκηνογράφος, συγγραφέας), όπως και σύνθετη ήταν και η προσωπικότητά του, προκλητική, εμμονική, εγωκεντρική, επιδειξιομανής, που αναζητά την ουσία της τέχνης. H εμβάθυνση στις εικόνες του "απίθανου" που σκιαγραφεί, είναι εμβάθυνση στα μυστήρια του μυαλού, της επιθυμίας, της ψυχής, του χωροχρόνου. Απεικονίσεις στις οποίες -για πολλούς- είναι διάχυτες οι αυταπάτες, οι παραισθήσεις, η παράνοια.
"Υπάρχει μόνο μία διαφορά ανάμεσα σε έναν τρελό άνθρωπο και εμένα. Ο τρελός πιστεύει ότι είναι σώφρων. Εγώ το γνωρίζω ότι είμαι τρελός", συνήθιζε να λέει και οι πίνακες που φιλοτέχνησε με παραστάσεις μυθικών ελεφάντων -αν μη τι άλλο- έχουν μια παράνοια...
Ο ζωγράφος σε πολλά εικαστικά του αποτυπώνει τον μυθικό, με μακριά πόδια, ελέφαντα, έμπνευση από τον οβελίσκο με τον "ελέφαντα του Μπερνίνι", η θέαση του οποίου συγκλόνισε όπως φαίνεται τον Νταλί, ακριβώς γιατί δεν φαίνεται να έχει κάποιο νόημα. Το 1948 φιλοτεχνεί το έργο "Elephants". Σίγουρα για αρκετούς φιλότεχνους είναι κάπως δύσκολο να κατανοήσουν τι ακριβώς θέλει ο δημιουργός να εκφράσει, αλλά ας δεχτούμε πως κάθε παράλογο είναι ένα κομμάτι ενός γεγονότος από τη ζωή του καλλιτέχνη.
Η χρωματική παλέτα με τα χρυσοπόρφυρα χρώματα και το έντονο πορτοκαλοκίτρινο δηλώνει πως αποτυπώνεται η ώρα του δειλινού στο οποίο δύο ελέφαντες με πολύ ψηλά πόδια -σαν ξυλοπόδαροι- κινούνται μάλλον σε μια έρημο, καθώς ο ζωγράφος απεικονίζει στο βάθος αμμόλοφους...Αγνοώντας τον άνεμο, ο Νταλί απoτυπώνει την επιφάνεια της ερήμου, λεία. Οι ψηλοπόδαροι ελέφαντες περπατούν ο ένας δίπλα στον άλλο με τους οβελίσκους στην πλάτη. Ο ένας έχει το κεφάλι στραμμένο προς τον ουρανό, δίνοντας την εντύπωση της χαράς, ενώ ο άλλος έχει το κεφάλι στραμμένο προς το έδαφος, δίνοντάς του μια εικόνα θλίψης. Κάτω από τα πόδια των ελεφάντων υπάρχουν δύο ανθρώπινες σιλουέτες ενώ στο κέντρο της εικόνας ο θεατής παρατηρεί ένα μικροσκοπικό σπίτι.
Ο Νταλί με ανεξέλεγκτη φαντασία δημιουργεί στο ύφος του σουρεαλισμού, και μέσω του παραμορφωμένου ύφους του εκείνος θεωρεί πως εκφραζεται με απόλυτη σαφήνεια.
S. Dali: "Elephant Spatial"
Το 1980 χυτεύεται σε μπρούντζο το γλυπτό "Elephant Spatial - Διαστημικός ελέφαντας". Αυτός ο ελέφαντας είναι κωμικότατος με τα ψηλόλιγνα, αραχνοειδή πόδια του και τον οβελίσκο στην πλάτη...
Λέγεται πως ο καλλιτέχνης το εμπνεύστηκε από ένα όνειρο που είδε η σύζυγός του, Γκαλά...
Ο Κουβανός συνθέτης Άλντο Ραφαέλ Φόρτε, εμπνεύστηκε από γλυπτά και ζωγραφικά έργα του Νταλί και το 2003 συνθέτει το ομώνυμο έργο για μπάντα ("Dali"), αποτελούμενο από 5 μέρη, ένα για κάθε έργο.
Πρόκειται για:
"Μονόκερως" "Δον Κιχώτης" "Ελέφαντες" "Απεικονίσεις της Θείας Κωμωδίας του Δάντη" και "Εμμονή της μνήμης"
Εμείς σήμερα θα ακούσουμε τη μεσαία κίνηση της σύνθεσης με τίτλο "Διαστημικός ελέφαντας" όπου το φανταστικό, εξωπραγματικό, αλληγορικό και ιδιότυπο της έκφρασης του Νταλί μεταλλάσσεται σε ήχο από τον Φόρτε, ο οποίος επικεντρώνεται στην αποτύπωση της παράλογης και χιουμοριστικής φύσης αυτού του πλάσματος. Έτσι παρατηρούμε μοτίβα σε υψηλούς τόνους(τα ψηλά πόδια του ελέφαντα) αντιθετικά με κείνα σε χαμηλούς τόνους (το βάρος του ελεφαντα). Διάφοροι ηχοχρωματικοί συνδυασμοί αναλαμβάνουν ρόλο κοροϊδευτικό. Είναι ήχοι που παραπέμπουν στον κόσμο του τσίρκου. Τρομπέτες με σαξόφωνα, φαγκότα με τούμπες, παρέχουν ελαφρύ κωμικό ανάγλυφο. Επίσης, νύξεις με ένταση και ταχύτερη κίνηση εκφράζουν την προσπάθεια του άγαρμπου ελέφαντα να χορέψει, όμως καθώς τα πόδια του αποδεικνύονται αδέξια και άχαρα για κάτι τέτοιο, το μόνο που καταφέρνει είναι απλά να λοξοπατήσει, γι' αυτό και ο ευρηματικός συνθέτης αλλάζει -σε 5/8- το τέμπο.
Ένα μικρό νησάκι απέναντι από το Μεσολόγγι, μέσα στη λιμνοθάλασσα στον Πατραϊκό κόλπο είναι η Κλείσοβα. Γνωστή από τη μάχη που έγινε εκεί κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Επανάστασης...
Τη λιμνοθάλασσα, τα κρυφά της μέρη σπιθαμή προς σπιθαμή, γνώριζε κι ο ποιητής μας Κωστής Παλαμάς, καθώς καταγόταν από το Μεσολόγγι και ως παιδί έζησε σ' αυτούς τους τόπους...
"Κατάγομαι από παλαιά Μεσολογγίτικη οικογένεια…Ήμουν επτά ετών όταν έμεινα ορφανός από πατέρα και μητέρα και ήρθα να ζήσω στο Μεσολόγγι με τον θείο μου Δημήτριο Παλαμά που ανέλαβε τη ανατροφή μου. Κοντά στη λιμνοθάλασσα μελετούσα...κυρίως Σολωμό και Μπάυρον..."
Ενα από τα ποιήματά του από την κατηγορία του "λυρικού" Παλαμά είναι και το "Εις το νησί της Κλείσοβας", ποίημα καλοκαιρινής διάθεσης, χαράς και αναπόλησης, όπου μαρτυρά πως ο Παλαμάς δεν υπήρξε μόνο "ιδεαλιστής και εθνικός" ποιητής, όπως τον έχουμε κατά νου, αλλα και λυρικός με άφθαστη λεπτότητα και ευγένεια στην έκφραση...
"Εις το νησί της Κλείσοβας το ξακουστό
θα πάμε να περάσουμε το καλοκαίρι,
το ψάρι να χορτάσουμε λαχταριστό,
εγώ φτωχός ψαράς κι εσύ πιστό μου ταίρι.
Όσα ψαράδικα τραγούδια θα μου λες
θα στα πληρώσω με τα πλιο παχιά λαβράκια,
ψαράδικες κι οι δυο θα βάλουμε στολές,
θα είμαι για γέλια, και θα είσαι για φιλάκια..."
Με την παλέτα των λέξεών του ζωγραφίζει την ηρεμία της λίμνης, τις αχυροκαλύβες πάνω στους πασσάλους, το μικρό εκκλησάκι της Αγιατριάδας στο νησάκι της Κλείσοβας...
Παντού σε ήμερη κι ολάνοιχτη θωριά
το μάτι θα κυλά, και θα μας φοβερίζει
από της Πάτρας μόνο τη μεριά βαριά
μαύρ’ η Βαράσοβα, σαν άγριο μετερίζι.[...]
Η λίμνη μας, νυφούλα γελαστή, λαμπρή,
ματάκια γαλανά, τα ψάρια το προικιό της,
βραχιόλια οι καλαμωτές, εμείς γαμπροί,
κι εσύ η ευτυχία της, το όνειρό της!
Στο εκκλησάκι πό'φαγε την Αραπιά
κάθε γιορτή θ’ ανάφτουμε και μια λαμπάδα,
θα μ’ ερωτάς για δόξες που διαβήκαν πια,
και στίχους θα ονειρεύομαι για την Ελλάδα"
Τον τόπο όπου πέρασε τα πρώτα χρόνια της ζωής του, τον τόπο καταγωγής του τραγούδησε ο Κωστής Παλαμάς σε αυτό το ποίημα, αγαπημένοι φίλοι...
"Σε μια καλύβα μες στη λίμνη καθιστή
τη νύχτα θα φωλιάζουμε αποσταμένοι...
Αγάπη μου, στην Κλείσοβα την ξακουστή
καλοκαιράκι ολόχαρο μας περιμένει"
Στη Λιμνοθάλασσα της νοσταλγίας, βάζει τα θεμέλια της ποιητικής έκφρασής του, στη λιμνοθάλασσα της ρηχής θύμησης , της πλατιάς παιδικότητας, της ισχυρής μνήμης...Και παραμένουν απέραντες, άπειρες κι άσβηστες, οι λαχτάρες των πρώτων μας χρόνων, που φυσά νοσταλγικά του ακορντεόν η φυσούνα...
"Τα πρώτα μου χρόνια τ' αξέχαστα τα 'ζησα
κοντά στ' ακρογιάλι,
στη θάλασσα εκεί τη ρηχή και την ήμερη,
πλατιά και μεγάλη..."
[Ο Κωστής Παλαμάς γεννήθηκε σαν σήμερα, 13 Γενάρη 1859. Ένας τιτάνας της πνευματικής μας ιστορίας, μια φωτεινότατη μορφή, ψηλά στο Πάνθεο του Πνεύματος...]
(Με αφορμή τη γενέθλια επέτειο του μεγάλου ζωγράφου και σκηνογράφου Γιάννη Τσαρούχη, σαν σήμερα 13 Ιανουαρίου 1910)
Δεν είναι λίγες οι φορές που ο Γιάννης Τσαρούχης φιλοτέχνησε και εξώφυλλα δίσκων, που αποτελούν εικαστικά αριστουργήματα!
Στην εικόνα βλέπουμε το σχέδιο του Τσαρούχη για το δίσκο του Μάνου Χατζιδάκι: "Λειτουργικά".
Το ροζ φόντο έρχεται σε αντίθεση με το μαύρο χρώμα του πιάνου, ενώ σε πρώτο πλάνο ένας γυμνός από τη μέση και πάνω άντρας με μυώδες, καλλίγραμμο κορμί πατά τα πλήκτρα του μουσικού οργάνου. Χωρίς ίχνος επιτήδευσης, μέσα από τις γραμμές και τα χρώματα αφήνει να αναδυθεί η γνησιότητα και η αλήθεια.
Το αντρικό σώμα ήταν αγαπημένο θέμα του γιατί όπως έγραψε ο ίδιος στο κείμενό του: "Για το ζεϊμπέκικο": "...πρέπει να αντιμετωπίζει κανείς το σώμα σαν έργο του αγαθού πατρός Θεού και όχι του σατανά..."
Τα "Λειτουργικά" ηχογραφήθηκαν το 1971, στο σπίτι του Μάνου Χατζιδάκι, με τον ίδιο στο πιάνο και την Φλέρυ Νταντωνάκη να ερμηνεύει. Είναι η εποχή που ο συνθέτης μόλις έχει ανακαλύψει την τραγουδίστρια κι είναι τρομερά ενθουσιασμένος.
Ο Μάνος ζητά από τον φίλο του τον Τσαρούχη να φιλοτεχνήσει το εξώφυλλο του δίσκου που περιλαμβάνει επιλογές από επιτυχίες μεγάλων λαϊκών συνθετών σε μεταγραφή για φωνή και πιάνο.
Ο Τσαρούχης ανταποκρίθηκε με χαρά, άλλο αν το σχέδιο της ηχογράφησης εγκαταλείφθηκε, μάλλον γιατί ο Χατζιδάκις βρισκόταν στην Αμερική.
Από τα λαϊκά τραγούδια του δίσκου επιλέγω να ακούσουμε ένα του Βασίλη Τσιτσάνη, τον οποίο θαύμαζε ο μέγας Τσαρούχης για την αυθεντικότητά του.
Είναι ένα ζεϊμπέκικο που συχνά χόρευε ο ζωγράφος μας όταν διασκέδαζε στα κέντρα που εμφανιζόταν ο Τσιτσάνης, "ρίχνοντας" τις θρυλικές στροφές του και κάνοντας τα γνώριμα τσακίσματά του πάνω στον ρυθμό των 9/8...
Το "Αντιλαλούνε τα βουνά" που έγραψε ο Τσιτσάνης αρχές της δεκαετίας του '50 είναι φαινομενικά ένα ερωτικού περιεχομένου τραγούδι, όμως -όπως συνήθιζε ο λαϊκός μας συνθέτης και στιχουργός- είχε και συμβολιστικό χαρακτήρα, καθώς αντανακλούσε το κλίμα δυσφορίας της εποχής, όπου φτώχεια, πόνος, βάσανα και μια γενική ανέχεια ταλαιπωρούσαν τα λαϊκά στρώματα την περίοδο εκείνη...
Θα το ακούσουμε στην εκδοχή των "Λειτουργικών" με τη φωνή της Φλέρυ και στο πιάνο τον Μάνο...
"Αντιλαλούνε τα βουνά, σαν κλαίω εγώ τα δειλινά.
Περνούν οι ώρες θλιβερές σ’ ένα παλιό ρολόι
κι εγώ τους αναστεναγμούς τούς παίζω κομπολόι.
Εμπάφιασα απ’ τα ντέρτια μου κι απ’ τα πολλά σεκλέτια μου.
Κουράγιο είχα στη ζωή, μα τώρα που σε χάνω
θα ήταν προτιμότερο για μένα να πεθάνω.
Μουγκρίζω απ’ τις λαβωματιές κι απ’ τις δικές σου μαχαιριές.
Λαβωματιές με γέμισες και μ’ έφαγαν οι πόνοι
και στη φωτιά που μ’ έριξες τίποτα δε με σώνει"
Για τον Τσαρούχη υπάρχουν κι άλλα κείμενα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε!
Ο Πωλ Βερλαίν ξεκίνησε ως ποιητής των σαλονιών, πέρασε από τη φάση των ερωτικών και άλλων υπερβολών για να καταλήξει χωρίς να το θέλει, ο ηγέτης της "παρακμιακής σχολής" κάνοντας γνωστούς τους "καταραμένους ποιητές". Συνδέθηκε με τη σχολή του παρνασσισμού, χαρακτηρίζεται ως λυρικός ποιητής που σημάδεψε τη μετάβαση από το ρομαντισμό στο συμβολισμό και διακρίνεται για τo μουσικό αποτέλεσμα της γραφής του.
Πλούσια η εργογραφία του, ο ποιητής υιοθέτησε ένα μοναδικό, δικό του ύφος και εξέφρασε με λυρισμό και γλαφυρότητα τις έντονες εμπειρίες του.
Τα ταραχώδη συμβάντα στο βίο του, το ποτό, οι ουσίες, και η ρέμπελη ζωή κλόνισαν την υγεία του με αποτέλεσμα, τον σχετικά πρόωρο θάνατό του, σε ηλικία μόλις 51 ετών στο Παρίσι, στις 8 Γενάρη 1896. Θάφτηκε δυο μέρες αργότερα στο Cimetière des Batignolles.
1. Η ποίηση του Βερλαίν επηρέασε βαθιά τη μουσική του Kλωντ Ντεμπισί.
Κι οι δυο τους εμπνεύστηκαν από την λεπτότητα και την απόχρωση των μορφών, στοιχεία τα οποία έθεσαν ως βάση για μια νέα μορφή στην προϋπάρχουσα τέχνη.
Απόψε θα σας καληνυχτίσω με ένα μελοποιημένο από τον Κλωντ Ντεμπισί ποίημά του με τίτλο: "Il Pleure dans mon Coeur".
Ανήκει στον κύκλο τραγουδιών με ποιήματα του Βερλαίν κι έχει τίτλο: "Ariettes oubliées-Ξεχασμένα Τραγούδια".
"Να κλαίει μες στην καρδιά μου
και στην πόλη να βρέχει...
Ποια να' ν' αυτή που τρέχει
η πίκρα ως την καρδιά μου;
Ω, γλυκός ήχος της βροχής
απ 'τις σκιές και κατά γης!
Για τον καημό μιανής ψυχής
ω, το τραγούδι της βροχής!
Δίχως αιτία να βρέχει,
-μα η καρδιά δεν αντέχει
Σε πρόδωσε κανείς;
Όχι, Άδικα πονείς.
Αχ, ποια άλλη θλίψη, ανίσως
δεν το ξέρεις γιατί
-δίχως αγάπη ή μίσος-
η θλίψη σου κρατεί;"
(μτφ: Τέλλος Άγρας, Νέα Εστία, τεύχος 167)
Debussy : "Ariettes Oubliées: Il Pleure dans mon Coeur"
2. Μια πιο σκοτεινή και -τολμώ το χαρακτηρισμό- πιο έντονης βεριστικής διάθεσης είναι η εκδοχή του ποιήματος σε μελοποίηση του Γκαμπριέλ Φωρέ. Τα ηχοχρώματα καθόλου παστέλ, αντανακλούν τη μελαγχολική βροχή, την υγρασία της άθλιας ζωής του Βερλαίν, όταν διέμενε με τον Μπωντλαίρ στο βόρειο Λονδίνο το φθινόπωρο του 1872, περίοδο που γράφτηκε το ποίημα. Αρμονίες και εκφραστικές ενδείξεις μεταφέρουν ολάκερη την κατάθλιψη του ποιητή, του βυθισμένου στα νερά της απελπισίας. To πιάνο αποτυπώνει τη ρυθμική, μονότονη βροχή, ενώ ο σολίστ περιγράφει ένα κενό συναισθήματος...Τιτλοφορήθηκε "Spleen" και συμπεριλήφθηκε στη σύνθεση του Φωρέ: "4 Mélodies, Op. 51"
Fauré: "4 Mélodies, Op. 51 - 3. Spleen":
3. Το ίδιο ποίημα αποτέλεσε θεματικό υλικό για την πιανιστική μινιατούρα του Zoltán Kodály: "Il pleut dans la ville".
Είναι το τρίτο από τα "Seven Pieces for Piano, op. 11".
Κανείς διακρίνει την επίδραση της γαλλικής τέχνης (συγκεκριμένα του Ντεμπισιανού ύφους) στην καλλιτεχνική ανάπτυξη του νεαρού Ζόλταν, και μαρτυρά την εκτίμηση του ούγγρου συνθέτη προς τον ιμπρεσιονιστή γάλλο δημιουργό.
Kodaly - Il pleut dans la ville:
4. To 1895 o Φρέντερικ Ντήλιους μελοποιεί Βερλαίν και δημοσιεύει τη σύνθεσή του σ'ένα κύκλο τραγουδιών με τίτλο: "Lieder - Dichtungen von P. Verlaine".
Πρώτο από τα ποιήματα του γάλλου ποιητή είναι το "l pleut dans la ville". Ατμοσφαιρική σύνθεση για φωνή και πιάνο, αναδύει την ευαισθησία και συγκίνηση ενός παθιασμένου νεαρού ρομαντικού… Κανείς, στα μοτίβα και τις αρμονίες, διακρίνει αμυδρές ανταύγειες από Γκριγκ.Απολύτως φυσικό λόγω της μακροχρόνιας φιλίας τους...
Delius: "Drei Lieder, 1."lI pleut dans la ville":
5. Αναγνωρίσιμα ιμπρεσιονιστική είναι η μελοποίηση του μέλους της ομάδας των Απάτσι, Florent Schmitt.
Σε εκλεκτικό στυλ, βαθιά προσωπική, με πάθος, πνευματικότητα, λαμπυρίζει από αρμονικό λεξιλόγιο...Λεπτεπίλεπτη, μια σύνθεση της οποίας ο δημιουργός ακολουθεί πλήρως το γαλλικό ιδίωμα. Αργή διαδοχή πληθωρικών συγχορδιών και μελωδικές ιδέες, που διέπεται από μελαγχολικό λυρισμό και κομψότητα, υποβάλλουν την εντύπωση μιας βροχερής σκηνής με πρόσωπα σε απόγνωση και απελπισία...
Florent Schmitt: "3 Mélodies, Op. 4, ΙΙ. ll pleut dans la ville":
To κείμενο δημοσιεύτηκε και στο ηλεκτρονικό περιοδικό iporta.gr.
Στο μπλογκ υπάρχουν κι άλλα κείμενα-αναφορές σε μελοποιημένα ποιήματα του Βερλαίν. Περιηγηθείτε!
Γεννήθηκε σαν σήμερα, 8 Ιανουαρίου 1788 και μάς είναι γνωστός από τη σχέση του με τον Μπετόβεν.
Ο Αρχιδούκας Ροδόλφος του Οίκου των Αψβούργων και καρδινάλιος γνώρισε τον Μπετόβεν όταν το 1803 προσελήφθη ως δάσκαλός του στο πιάνο και τη σύνθεση. Ήταν ο μόνος μάλιστα μαθητής στη σύνθεση που ανέλαβε ποτέ ο Μπετόβεν..
Ο Αρχιδούκας θαύμαζε τον τιτάνα και υπήρξε εκτός από μαθητής του, δια βίου υποστηρικτής, προστάτης και χρηματοδότης του, ενώ συνδέθηκαν με στενή φιλία.
Λέγεται πως όταν προσφέρθηκε στον Μπετόβεν η θέση του αρχιμουσικού στο Κάσελ από τον αδελφό του Ναπολέοντα, ο Αρχιδούκας ήταν εκείνος που έπεισε άτομα του πριγκιπικού κύκλου να καταβάλουν στον Μπετόβεν εγγυημένο ετήσιο μισθό 4000 φιορινιών, 1500 από τα οποία θα κατέβαλε ο Ροδόλφος, όπως κι έγινε, πείθοντας τελικά το Μπετόβεν να μείνει στη Βιέννη. Αξιοσημείωτο είναι πως μετά από καιρό που το αυστριακό νόμισμα υποτιμήθηκε και πολλοί χρεωκόπησαν, ο Αρχιδούκας αντί να διακόψει την καταβολή την αύξησε καθώς δεν ήθελε επουδενί ο αγαπημένος του φίλος και δάσκαλος να υποφέρει οικονομικά.
Από επιστολές γνωρίζουμε πως ο Μπετόβεν -προφασιζόμενος ασθένεια- συχνά ακύρωνε τα μαθήματα, ώσπου μια μέρα προκάλεσε την αντίδραση του νεαρού Ροδόλφου, που παρά το σεβασμό προς το δάσκαλό του, έδειξε ευθαρσώς το παράπονο και τη δυσαρέσκειά του. Ο Μπετόβεν που δεν χαριζόταν σε κανένα, τού απάντησε με τη γνωστή φράση: "Θυμίζω πως δεν είμαι υπηρέτης σου!"
Βέβαια, πάντα ο Ροδόλφος μιλούσε με σεβασμό για το δάσκαλό του και κείνος αναγνώριζε πως τού φερόταν ίσος προς ίσο κοινωνικά και ως φίλος. -"Ποτέ δεν με αντιμετώπισε ως κατώτερο ή ως δούλο", έλεγε...
Απόδειξη, πως του αφιέρωσε τα καλύτερα έργα του, ανάμεσά τους το "Αυτοκρατορικό" κονσέρτο για πιάνο, τη Σονάτα No. 26 σε Μι ύφ. μείζ., γνωστή ως "Les Adieux", την απαιτητική Σονάτα για Πιάνο No. 29 σε Σι ύφ. μείζ, ( "Hammerklavier"), το επονομαζόμενο "Archduke Piano Trio" αλλά και την "Μίσα Σολέμνις" προγραμματισμένη να εκτελεστεί στη χειροτόνηση του Ροδόλφου.
Σήμερα όμως, ημέρα της γενέθλιας επετείου του Αρχιδούκα, προτείνω να ακούσουμε μια δική του σύνθεση, καθώς ο Ροδόλφος υπήρξε κι ο ίδιος αξιολογότατος μουσικός, εξαιρετικός πιανίστας και ικανότατος συνθέτης.
Πρόκειται για τη Σονάτα για βιολί και πιάνο σε Φα μείζονα. Ενα σύνολο παραλλαγών πάνω σε ένα θέμα του Φερδινάνδου της Πρωσίας, που και κείνος υπήρξε -εκτός από γαλαζοαίματος-, ταλαντούχος μουσικός, φλαουτίστας και συνθέτης. Τη σύνθεση έγραψε ο Ροδόλφος το 1806 λίγο μετά το θάνατο του Πρώσου βασιλιά στη μάχη της Ιένα, θέλοντας να τον τιμήσει. Ο Ροδόλφος ακολουθεί τη γνωστή αρμονική πορεία από την τονική προς την δεσπόζουσα, ενώ η βηματική μελωδία διανθίζεται από λογής φιοριτούρες, όπως τρίλλιες και διαφόρων ειδών ποικιλματικούς φθόγγους. Η ανάπτυξη περιλαμβάνει έναν ισόρροπο διάλογο ανάμεσα στα δυο όργανα με λυρισμό και θέρμη, συχνά με ορμητικότητα αλλά και σκοτεινές, μελαγχολικές αποχρώσεις, πλούσιο όμως σε φαντασία και ευρηματικότητα...
Archduke Rudolph: "Violin Sonata and Variations on a Theme by Prince Louis Ferdina"
Είναι γνωστή η υποστήριξη του Ροδόλφου προς τον Μπετόβεν, η φιλία τους αλλά και η αξιοπρέπεια του τιτάνα, Ελπίδα μου! Γνώρζαν ο καθένας τα όριά του και περισσότερο ο Ροδόλφος που κατάφερε και κράτησε τόση μακροχρόνια φιλία με τον "δύσκολο" Μπετόβεν. Πολύ ευχάριστη η σύνθεση του Ροδόλφου, καλός μαθητής του δασκάλου του. Κρίμα πέθανε πολύ νέος, αλλά ευτυχώς μετά τον θάνατο του Μπετόβεν. Σ΄ευχαριστούμε πολύ για την αναφορά σου σ' αυτόν τον εστεμμένο καλλιτέχνη με την περισσή ευγένεια! Καλησπέρα! ❤ ReplyDelete Replies ELPIDA NOUSA8 January 2021 at 08:55
Aζη μου καλησπερα!Ιδιαιτερη προσωπικοτητα ο Ροδολφος, ευγενης και με πραγματική καλλιέργεια,κι αυτο φανηκε πραγματι στη φιλία του με τον Μπετοβεν...Ζεστος, χωρις επιτηδευση στους τροπους του, ενας ειλικρινης, ανυπόκριτος φιλος . Μαλλον αυτο εκτιμησε και ο "δυσκολος" πραγματι Μπετοβεν... Οι σονατες του εδω ακολουθουν -χωρις να μιμούνται- το δασκαλό του, που πολύ θα χαιρόταν και θα καμαρωνε για το δημιουργημα του! Εγω ευχαριστω για την ανταπόκριση, αγαπημενη μου!!Σε φιλω!! ❤Delete
Hendrik Frans van Lint: "San Giovanni dei Fiorentini, Rome"
Ο Ιωάννης ο Βαπτιστής είναι και προστάτης των Φλωρεντινών. Έτσι, όταν πολλοί και πλούσιοι Φλωρεντίνοι μετοίκησαν στη Ρώμη, βοήθησαν οικονομικά στην ανοικοδόμηση της θαυμαστής Βασιλικής του San Giovanni Battista. Μια κατασκευή που διήρκησε 2 αιώνες με εναλλαγή σχεδίων και αρχιτεκτόνων και όπου εργάστηκαν τα μεγαλύτερα ονόματα της εποχής, οι ίδιοι που εργάστηκαν και για τον Άγιο Πέτρο που χτιζόταν παράλληλα.
Ο Alessandro Stradella έγραψε το ορατόριο: "San Giovanni Battista" το 1675, κατόπιν παραγγελίας για τον "Άγιο Ιωάννη τον Βαπτιστή των Φλωρεντινών" της Ρώμης. Ένα ορατόριο απαράμιλλης ομορφιάς, με βαθιά δραματικό λιμπρέτο, εξαιρετικά δεξιοτεχνικό, καθώς απαιτεί από τους σολίστες να ερμηνεύουν φράσεις με δύσκολες φιοριτούρες ή να ακολουθούν συνεχόμενα κινούμενη μελωδική γραμμή. Το λιμπρέτο ήταν του εφημέριου, Ansaldo Ansaldi .
"O Iωάννης βαπτίζει τον Ιησού", γιγάντιο γλυπτό στο εσωτερικό του Αγίου Ιωάννη των Φλωρεντινών
Ο Στραντέλα υπήρξε συνθέτης με πολυτάραχη ζωή που κατέληξε να δολοφονηθεί, για λόγους ερωτικής αντιζηλίας, ωστόσο αποτελεί ξεχωριστή φυσιογνωμία στην ιστορία της μουσικής.
Συνθετικά, τοποθετείται στο μεταίχμιο πολλών στυλ και περιόδων. Βρίσκεται στο σταυροδρόμι μεταξύ όπερας και ιερού δράματος, καθώς η παραγωγή του, και ιδιαίτερα το ορατόριό του "San Giovanni Battista" σηματοδοτεί τη συνάντηση του μεγαλοπρεπούς ορατορίου της Ρώμης που αναπτύχθηκε με τον Καρίσιμι με τη βενετσιάνικη όπερα του Καβάλι. Η μουσική του χαρακτηρίζεται από ζωντάνια, εκφραστικότητα και βαθιά ανθρωπιά.
Παρότι το αριστουργηματικό ορατόριο "Αγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής" γνώρισε τεράστια επιτυχία όταν πρωτοπαρουσιάστηκε το 1675, στη συνέχεια πέρασε στην αφάνεια ως το 1949, που η παρτιτούρα του βγήκε από τα συρτάρια της βιβλιοθήκης που ήταν καταχωνιασμένη. Ήταν για μια παράσταση στην εκκλησία του Αγίου Πέτρου στην Περούτζια, όπου το ρόλο της Σαλώμης ερμήνευσε η Μαρία Κάλλας, πρώτη ερμηνεία της σε ορατόριο..
[Εδώ, θα πρέπει να τονιστεί το οξύμωρο του θέματος, καθώς ο Στραντέλλα, που χαρακτηρίστηκε για τον ακόλαστο και φιλήδονο τρόπο ζωής του, καταπιάστηκε με ένα έργο ιερής μουσικής. Ίσως όμως μέσω όλων αυτών των συνθέσεών του στόχευσε στη μουσική ανάδειξη θεμάτων λύτρωσης;]
Επειδή είναι εκτεταμένη η αναφορά στο επεισόδιο με τον Ιωάννη, τον Ηρώδη και τη Σαλώμη που οδήγησε στον αποκεφαλισμό του Αγίου, πολλοί αναλυτές και λόγω της έντασης της ατμόσφαιρας που δημιουργεί ο Στραντέλα με τη μουσική του, το χαρακτηρίζουν "αληθινή Σαλώμη".
Τον γνωρίζουμε ως αποδέκτη της αφιέρωσης της "Σονάτας Νο.9 για Βιολί" του Μπετόβεν, που φέρει και το όνομά του, αν και ποτέ δεν έπαιξε το έργο, δηλώνοντας πως το έβρισκε ακατανόητο. Πρόκειται για τη "Σονάτα Κρόυτσερ" και τονβιρτουόζο, Rodolphe Kreutzer, στη μνήμη του οποίου γράφεται το σημερινό κείμενο.
Πέθανε στις 6 Ιανουαρίου 1831 στη Γενεύη και αναπαύεται στο κοιμητήριο του Pere Lachaise του Παρισιού.
Ο διάσημος στην εποχή του βιρτουόζος του βιολιού αρχικά διδάχτηκε μουσική από τον Γερμανό πατέρα του, που υπηρετούσε ως μουσικός στις Βερσαλλίες και στη συνέχεια από τον Στάμιτς.
Ένας καταπληκτικός και δεξιοτέχνης ερμηνευτής, ο Κρόυτσερ θαυμάστηκε από τη Μαρία Αντουανέτα, που έγινε άτυπα προστάτιδά του.
Ήταν γνωστός για τον τρόπο, που κρατούσε το δοξάρι, αλλά και τον υπέροχο και διαυγή ήχο των εκτελέσεών του. Έπαιζε σε ένα βιολί Stradivarius, κατασκευής 1731, που σήμερα φέρει το όνομά του: "The Kreutzer violin", αμύθητης αξίας, που σε δημοπρασία η τιμή πώλησής του άγγιξε τα 10 εκατ. δολάρια!
Ο τάφος του Κρόυτσερ στο Παρίσι
Από τα πιο γνωστά έργα του είναι τα Καπρίτσια και οι Etudes για βιολί, που αποτελούν θεμελιώδεις παιδαγωγικές σπουδές για το όργανο, κυρίως εκείνες που στοχεύουν στην επέκταση του αριστερού χεριού στην ανοικτή θέση, χαρακτηριστικό που ενισχύει την ικανότητα εκτέλεσης και εκτιμήθηκε πολύ από το Μπετόβεν.
Έγραψε επίσης περί τις σαράντα όπερες, όμως ανάμεσα στα έργα του για βιολί, σπουδαία θέση κατέχουν και τα κονσέρτα του.
Η ταξινόμηση-επισήμανση των κονσέρτων για βιολί του Κρόυτσερ έγινε με αριθμούς, αλλά και γράμματα, κάτι που συχνά προκαλεί σύγχυση. Έτσι, τα κοντσέρτα από το 1 έως το 12 αριθμώνται με τους αντίστοιχους αριθμούς (1-12), ενώ τα κοντσέρτα 13 έως 19 αναγνωρίζονται με τα γράμματα: A έως G.
Το 13ο Κοντσέρτο με το χαρακτηριστικό του γράμματος [Α] είναι γραμμένο σε Ρε μείζονα, διαπνέεται από βαθύ λυρισμό, προβάλλει την δεξιοτεχνική γραφή του σολιστικού οργάνου και ακολουθεί τον τριμερή τύπο (γρήγορο-αργό-γρήγορο), του κονσέρτου της κλασικής περιόδου:
1.Allegro
2.Adagio
3. Rondo
Το πρώτο μέρος ακολουθεί τη φόρμα σονάτας (έκθεση-ανάπτυξη-επανέκθεση) με τα δυο θέματα να εισάγονται αρχικά από το σύνολο της ορχήστρας. Στη συνέχεια μεταφέρονται στο σολίστα, που τα παρουσιάζει με μετατροπία, ενώ η ορχήστρα συμμετέχει εναλλάξ σε έναν δεξιοτεχνικό διάλογο με το βιολί, που οδηγεί στην δεξιοτεχνική αυτοσχεδιαστικού χαρακτήρα, καντέντσα.
Το δεύτερο μέρος είναι αργό και μελωδικό, ένα adagio σε μορφή οπερατικής άριας με ιδιαίτερα λυρικό ύφος.
Το φινάλε, γρήγορο και επίσης δεξιοτεχνικό σε μορφή ρόντο με υπέροχες παρεμβάσεις από τον σολίστα, είναι μέρος απολύτως απολαυστικό και διασκεδαστικό.
Yπάρχουν ουβερτούρες, σουίτες, μινιατούρες, τραγούδια και σερενάτες που γράφτηκαν με σκοπό και μόνο την ψυχαγωγία του κοινού….Είναι η λεγόμενη "ελαφρά μουσική", δημοφιλής στα μέσα του 20ού αιώνα λόγω της αύξησης της δημοτικότητας του ραδιοφώνου, καθώς και της λαχτάρας για ελπίδα και χαρά μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου Πολέμου.
Βασικός εκπρόσωπος του είδους είναι ο βρετανός, Ernest Tomlinson, με πλήθος χαριτωμένων έργων που αγαπήθηκαν από τους ακροατές.
Ανάμεσα στις συνθέσεις του ξεχωρίζει είναι η "Fantasia on Auld Lang Syne", το οποίο βασίζεται όπως μαρτυρά ο τίτλος του στo γνωστό τραγούδι πάνω σε ποίηση του άγγλου Robert Burns: "Auld Lang Syne", που έχει καθιερωθεί να ερμηνεύεται την Πρωτοχρονιά. Είναι δηλαδή, κάτι σαν κάλαντα, καθώς ο τίτλος σημαίνει: "Πολύ καιρό πριν" κατά το "Πάει ο παλιός ο χρόνος"…
Στη "Φαντασία" του ο Tomlinson παίρνει την παραδοσιακή μελωδία και την πλέκει με άφθαστη ευρηματικότητα με 150 σχεδόν μοτίβα από έργα κλασικής μουσικής, όπως:
τη "Λίμνη των Κύκνων" του Τσαϊκόφσκι, την "Ουβερτούρα" από τον περίφημο "Κουρέα της Σεβίλλης" του Ροσίνι, τo χορικό του Μπαχ: "Jesu, Joy of Man's Desiring" , το "Καν-Καν" του Όφενμπαχ, την "Ωδή στη χαρά" από την "Ενάτη" του Μπετόβεν, τη "Συμφωνία της Έκπληξης" του Χάυντν, τo "Aμπντελάζαρ" του Πέρσελ, την "Πέστροφα" του Σούμπερτ, τις Παραλλαγές "Ah, vous dirai-je, Maman" του Μότσαρτ, το "Marche Funebre" του Σοπέν, το "Adagio από το Σπάρτακο" του Χατσατουριάν, το "Adeste Fideles", τη Σονάτα για πιάνο Ν.16 σε Ντο μείζονα του Μότσαρτ επίσης, κλπ...
Ακούστε τη Φαντασία και αναζητήστε τα έργα αυτά... Κάτι σαν μουσικό κουίζ, που είμαι σίγουρη πως θα σας συναρπάσει, καθώς είναι ιδιαίτερο έργο, που αποδεικνύει τη μεγάλη φαντασία και μουσική επινοητικότητα του δημιουργού του!
Καλή Πρώτη του χρόνου, εκλεκτοί μου φίλοι! Η Νέα Χρονιά να μάς χαρίσει εσωτερική γαλήνη, λιγότερο άγχος, να είναι χρονιά φωτεινή, ολόλαμπρη, ενισχυμένη συναισθηματικά! Γεμάτη χρωματιστά όνειρα και μουσικές ευφρόσυνες να μας γαληνεύουν!
Η τράπουλα και τα παιχνίδια της κατά την περίοδο των γιορτών κάνουν αισθητή την παρουσία τους. Έτσι, την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, "για το καλό του χρόνου" παίζουμε ένα από τα δημοφιλέστερα τυχερά παιχνίδια, το "τριάντα ένα".
Η τράπουλα προέρχεται από το ιταλικό "trappola", που σημαίνει "παγίδα".
Αποτελείται από τα "τραπουλόχαρτα" και προήλθε από το ιταλικό παιχνίδι "ταρόκο", που παιζόταν με χοντρά παραλληλόγραμμα χαρτιά με αριθμημένες φιγούρες τόσο για ψυχαγωγία, όσο και για κερδοσκοπία. Πιθανή άποψη θεωρείται ότι τα παιγνιόχαρτα εμφανίστηκαν στην Αίγυπτο, έχοντας επάνω τους θρησκευτικές απεικονίσεις, και ότι τα τραπουλόχαρτα, αποτύπωναν συμβολικά την αρχέγονη γνώση, αποτελούσαν ένα μέρος της λατρείας του Αιγυπτίου θεού Τοθ και με τη βοήθειά τους μπορούσε να προβλεφθεί η μοίρα των ανθρώπων και το μέλλον τους, να δοθούν συμβουλές προς αυτούς και να εξηγηθεί η θέληση των θεών.
Τα "Φύλλα της Τύχης" λέγονταν "Τάροκ" απ' όπου και η ονομασία Ταρό.
Τραπουλόχαρτα (1545)
Άλλη άποψη είναι ότι επινοήθηκαν το 10ο αιώνα στην Ινδία και είχαν πολεμικές αναπαραστάσεις.
Η περισσότερο κρατούσα άποψη, όμως, είναι αυτή που συνδέει την τράπουλα με την Κίνα, όπου μάλιστα, ως γνωστό, εφευρέθηκε και το χαρτί.
Τα παιγνιόχαρτα θεωρούνται εξέλιξη των κινέζικων ντόμινο, γιατρικού της πλήξης.
Σύμφωνα με μια εκδοχή, ο Κινέζος αυτοκράτορας του 12ου αιώνα Σεν-Χο, ανέθεσε στους σοφούς του να βρουν ένα αντίδοτο στην πλήξη που ένιωθαν στο παλάτι οι τριακόσιες παλλακίδες του, οπότε και κάποιος σοφός του έφερε μια συλλογή από μικρές, ωραία διακοσμημένες, πλάκες από ελεφαντόδοντο, με τις οποίες, κατά τα λεγόμενά του, μπορούσαν να παιχτούν πολλά και διαφορετικά παιχνίδια. Τόσο ο αυτοκράτορας, όσο και οι παλλακίδες του, ενθουσιάστηκαν και, πλέον, το πρόβλημα της ανίας λύθηκε.
Στην Ευρώπη η τράπουλα ήρθε από την Ασία. Είτε από τους Σταυροφόρους, είτε από τους Άραβες της Ισπανίας, είτε, πάλι από τους Σαρακηνούς ή τους Μαμελούκους.
Στα τραπουλόχαρτα υπήρχαν σύμβολα, όπως ο ήλιος, η σελήνη ή το σπαθί. Η τράπουλα των Μαμελούκων αποτελείτο από 52 φύλλα χωρισμένα σε τέσσερις σειρές (τα κύπελλα, τα νομίσματα, τα σπαθιά και τα μπαστούνια).
Στην κεντρική Ευρώπη οι τέσσερις σειρές ονομάζονταν: φύλλα, κουδούνια, βελανίδια και καρδιές.
Στην Ιταλία υποτίθεται πως συμβόλιζαν, αντίστοιχα, τέσσερις μεσαιωνικές τάξεις: τους αγρότες, τους εμπόρους, τους ευγενείς και τον κλήρο.
Τελικά το σύστημα που επικράτησε έχει τις ρίζες του στη Γαλλία του 16ου αι. και γι’ αυτό οι φιγούρες της παριστάνουν ενδυμασίες της εποχής. Αποτελεί συγκερασμό των παραπάνω, και έχει τριφύλλια, καρό, πίκες και καρδιές. Οι δε φιγούρες είναι βασιλιάς, ιππότης και υπηρέτης, ενώ αργότερα προστίθεται η βασίλισσα.
***
"Xαρτοπαίκτες", Cezanne
Διαβάζοντας για την τράπουλα, μάς έρχονται στο νου οι εθισμένοι στο τζόγο και συνδυαστικά με την Τέχνη, πρώτος ο "Παίκτης" του Ντοστογιέφσκυ, ένα μυθιστόρημα αυτοβιογραφικό, καθώς ο συγγραφέας τυραννίστηκε από το πάθος της χαρτοπαιξίας.
Αυτόματα οδηγούμαστε στον Ρώσο Προκόφιεφ, που με βάση το βιβλίο του Ντοστογιέφσκυ εμπνεύστηκε την ομώνυμη όπερά του "The Gambler-ο Παίκτης", που γράφτηκε το 1916 και στην πλοκή της περιλαμβάνει μια ερωτική ιστορία με τραγικές συνέπειες εξαιτίας της εμμονής και του πάθους του άνδρα για τα χαρτιά.
Και ο επίσης ρώσος Τσαϊκόφσκι δίνει μια αριστουργηματική όπερα με πυρήνα της το πάθος της χαρτοπαιξίας. Η τριών πράξεων όπερά του: "Ντάμα Πίκα" βασίζεται στο ομώνυμο βιβλίο του Αλεξάντερ Πούσκιν. Περιγράφει μια ατυχή ιστορία αγάπης και θίγει θέματα όπως αλλοίωση της ψυχής και απομόνωσης του ανθρώπου λόγω του εθισμού, που τον οδηγεί τελικά στην αυτοκαταστροφή.
Τζογαδόροι ή λάτρεις της τράπουλας, υπήρξαν και μουσικοί.
1. Ο Ιταλός βιρτουόζος του βιολιού και συνθέτης Νικολό Παγκανίνι έπαιζε χαρτιά συστηματικά και μάλιστα συχνά χρεωνόταν με μεγάλα ποσά. Λέγεται πως κάποτε αναγκάστηκε να πουλήσει το βιολί του προκειμένου να ξεπληρώσει το τεράστιο χρέος! Επίσης στο Παρίσι, συμμετείχε ως μέτοχος ενός καζίνο που έφερε το όνομά του, όπου 2 φορές την εβδομάδα έδινε και ρεσιτάλ.
2. Άπληστος με τα τυχερά παιχνίδια ήταν και ο Μότσαρτ, ένας τζογαδόρος που τα περισσότερα από τα κέρδη του από τις παραστάσεις -λένε οι κακές γλώσσες- διοχετεύονταν στην αποπληρωμή των οφειλών σε πιστωτές τους.
Το ζεύγος Γκριγκ με τον Φ.Ντήλιους και άλλους, χαρτοπαίζοντας (i.pinimg)
3. Από τη χαρτοπαιξία ίσως κάπως ωφελημένος, λόγω του επιχειρηματικού μυαλού του, μπορούμε να ισχυριστούμε πως υπήρξε ο Τζοακίνο Ροσίνι. Μέτοχος ενός καζίνο-όπερα, συνδύαζε τα δυο μεγάλα πάθη του: μουσική και τυχερά παιχνίδια. Οι λάτρεις της μουσικής τέχνης έρχονταν στο χώρο να ψυχαγωγηθούν και συγχρόνως -αν επιθυμούσαν- συμμετείχαν σε κάποιο από τα τραπέζια της χαρτοπαικτικής λέσχης.
4. Ο Ρίχαρντ Στράους, αλλά και το ζεύγος Γκριγκ αρεσκόταν να παίζει παιχνίδια με τράπουλα τις μέρες των Χριστουγέννων.
Όπως το 1887 στη Λειψία, όπου η πράσινη τσόχα στρώθηκε για τους συνθέτες Frederik Delius, Johan Halvorsen και Christian Sinding, και τη Νίνα, σύζυγο του Έντβαρντ Γκριγκ που ο φακός την τσάκωσε κάνοντας τη "μάνα" υπό το βλέμμα του Γκριγκ.
5. Τέλος, ο Ιγκόρ Στραβίνσκι έπαιζε κι αυτός τυχερά παιχνίδια, με ιδιαίτερη αδυναμία στο πόκερ. Το 1937 έγραψε το "Jeu de cartes-Παιχνίδι με τράπουλα", ένα μπαλέτο σε "τρεις παρτίδες" -όπως συνηθίζεται να χαρακτηρίζεται- σε χορογραφία Μπαλανσίν και ανήκει στη νεοκλασική περίοδο του συνθέτη.
Ο Στραβίνσκι στήνει την υπόθεση με τραπουλόχαρτα, ανάμεσα στα οποία κυρίαρχη θέση κρατά ο "Τζόκερ", συχνά αήττητος, καθώς ως μπαλαντέρ μπορεί να υποκαθιστά άλλα τραπουλόχαρτα, πλαισιωμένος από τους Άσσο, Ρήγα και Ντάμα.
Στις δυο πρώτες "παρτίδες" ο Τζόκερ επικρατεί όλων, όμως στο τέλος ο παίκτης επιτυγχάνει το ανώτερο πάντων "φλος ρουαγιάλ" (Άσσος, Ρήγας, Ντάμα, Βαλές, Δέκα του ίδιου χρώματος σε σειρά) και βγαίνει νικητής, με προφανείς τους συμβολισμούς.
Στο παρακάτω βίντεο ακούμε από την "Πρώτη παρτίδα" το "Χορό του Τζόκερ" ....και από την τελική "Τρίτη παρτίδα" τη "Μάχη ανάμεσα σε μπαστούνια και κούπες".
Igor Stravinsky: "Jeu de Cartes":
I:
Dance of the Joker , Waltz-Coda Tranquillo
ΙΙΙ:
Battle between Spades and Hearts, Final Dance - Coda
Μπορεί να μην μού αρέσουν τα χαρτιά, όμως βρήκα την ιστορία της τράπουλας πολύ ενδιαφέρουσα κι αφού εναρμονίζεται στο πνεύμα των ημερών, είπα να τη συνδυάσουμε με κάτι σχετικό μουσικά...
Καλή Χρονιά σε όλους, με υγεία, αγάπη, αισιοδοξία και την τύχη -ει δυνατόν- με το μέρος μας!
Αν δε, κάποιος αποφασίσει να "τζογάρει" ας τού ευχηθούμε "καλά κέρδη"!
Μέρος του κειμένου έχει δημοσιευτεί παλαιότερα στην Κοινότητα The Mythologists
Πηγές για ιστορία τράπουλας: Εγκ. "Πάπυρος Larousse Britannica",Wikipedia
Ακόμη και οι πιο σπουδαίοι συγγραφείς, μουσικοί, επιστήμονες έχουν αδυναμίες! Είναι "παγίδα" όπως ακριβώς το λες, Ελπίδα μου το χαρτοπαίγνιο. Έχουν καταστραφεί άνθρωποι, οικογένειες, επιχειρήσεις απ' τον τζόγο που σήμερα έχει τους πιο πολλούς χρήστες. Όπως εσένα, έτσι κι εμένα δεν αρέσουν τα χαρτιά και πιο παλιά, αν ήμουν καλεσμένη σε σπίτι όπου θα στρωνόταν παιχνίδι, απέφευγα ευγενικά την πρόσκληση. Η λογοτεχνία και η μουσική παρουσιάζουν το "κατάντημα" κι όχι το κέρδος της χαρτοπαιξίας κι ας ελπίσουμε όσοι έστω και λίγο παίζουν να έχουν κάποιο όριο. Το μουσικό απόσπασμα εξαιρετικό καθώς και πολύ εντυπωσιακές οι φωτογραφίες που παραθέτεις στο άρθρο σου. Ευχαριστούμε πολύ! Καλό απόγευμα, αγαπημένη μου φίλη. ❤ ReplyDelete
Καλησπερα, αγαπημενη μου Αζη!Ο εθισμος στο ο,τιδηποτε έχει παντα καταστροφικές συνέπειες!Παγιδα το χαρτοπαίγνιο, σε έλκει η τυχη του ατζαμη, μα στη συνέχεια καιροφυλακτεί το πάθος για να σε διαλύσει στα γραναζια του. Ναι, δεν μου αρεσουν τα χαρτιά...Εχω παίξει κάποιες χρονιές,καθως δεν μπορουσα να αποφύγω με ευγένεια τον ισχυρισμο "για το καλό του χρόνου", αλλά ποτέ δεν με συνεπήρε η όλη διαδικασία. Η λογοτεχνια και η μουσική εμπνεονται από τις συνέπειες της χαρτοπαιξίας και έχουν δωσει υπέροχες δημιουργίες, συνηθως καταγγελοντας τον εθισμό. Γραφοντας "κερδος" αναφερομουν στην επιχειρηματική ικανότητα του Ροσίνι,καθως με επιτυχία η καινοτομα ιδέα του συνδεσης όπερας και καζίνο, βρηκε πολλούς και φανατικούς οπαδούς με αποτέλεσμα να γεμίζουν οι τσεπες του συνθετη, που εκεινη την εποχη αποφασισε να αποσυρθει κιολας από το χωρο της συνθεσης. Χαιρομαι που σου αρεσε η μουσική μου πρόταση, καλή μου φιλη!Ευφανταστη ως ιδέα η προσωποποίηση των τραπουλοχαρτων... Ευχαριστω για την ανταπόκρισή σου, και τον επαινο, Αζη μου γλυκιά!Ευχομαι καλό απόγευμα και ομορφη, χαμογελαστη Πρωτοχρονια! ❤ Delete
Από τα σπουδαιότερα πιανιστικά έργα του 20ου αι. και συγχρόνως το κορυφαίο έργο του Ολιβιέ Μεσσιάν για πιάνο είναι το "Είκοσι βλέμματα πάνω στο Θείο Βρέφος".
Γράφτηκε από το συνθέτη για την δεύτερη σύζυγο του πιανίστα, Yvonne Loriod, το 1944 .
Eίναι μια από τις συνθέσεις του Μεσσιάν που σύμφωνα με τον ίδιο απεικονίζουν αυτό, που προσδιόριζε ως "τις θαυμάσιες πτυχές της πίστης" βασισμένες στον ακλόνητο Ρωμαιοκαθολικισμό του.
Τα "Είκοσι βλέμματα πάνω στο Θείο Βρέφος" είναι μια σουίτα είκοσι μερών, που έχει χαρακτηριστεί "μουσικός στοχασμός" καθώς κάθε μέρος αποτελεί "διαλογισμό" πάνω στην παιδική ηλικία του Χριστού, ένα είδος στοχαστικής ενατένισης του Θείου Βρέφους.
Το έργο είναι εξαιρετικά δύσκολο και απαιτητικό, με το συνθέτη να συνδυάζει κελαηδισμούς, διαφωνίες, μοτίβα από έργα άλλων συνθετών όπως του Λιστ, μέσα σε ένα σύννεφο μυστικισμού και αισθησιασμού.
Αποτελεί δε, μια από τις πολύ αγαπημένες συνθέσεις του σπουδαίου Δανιήλ Τριφόνοφ, ο οποίος δηλώνει πως "υπάρχει στο δικό του χρονικό σύμπαν, βοηθώντας τον ακροατή να συνειδητοποιήσει γιατί χρειάζεται την κλασική μουσική, να εκτιμήσει τους ήχους όπως είναι, σε έναν απεριόριστο ηχητικό χώρο. Το πρωτάκουσα σε ένα θαλάσσιο θέρετρο με μόνη συνοδεία των κυμάτων του ωκεανού και τον φρέσκο αέρα να μού δροσίζει το πρόσωπο κι ήταν μια πρωτόγνωρη, διαλογιστική εμπειρία", λέει.
Olivier Messiaen και Yvonne Loriod
Ο ίδιος ο Μεσσιάν περιγράφει τη σύνθεση ως "Ενατένιση του Θείου βρέφους στη φάτνη και οράματα που το περιβάλλουν. Από την άφατη θεώρηση του Θεού, στη θεώρηση της Εκκλησίας της Αγάπης, το Άγιο Πνεύμα, τη στοργική θεώρηση της Παρθένου, των Αγγέλων, των Μάγων και των άυλων συμβόλων(Χρόνος, Σιωπή,Αστερι ή Σταυρός)".
Τέσσερα λάιτ-μοτίφς διατρέχουν το σύνολο του έργου κι επανέρχονται κυκλικά:
1. Το θέμα του Θεού, 2. της Μυστικής Αγάπης, 3. το θέμα του Άστρου και του Σταυρού και 4. το θέμα των Συγχορδιών.
Το Άστρο και ο Σταυρός έχουν κοινό θέμα γιατί αποτελούν αντίστοιχα την έναρξη και το κλείσιμο της επίγειας ζωής του Χριστού.
Θα ακούσουμε το "Βλέμμα στο Άστρο" και το "Φιλί του μικρού Ιησού", δυο ζεστά, απαλά, φωτεινά μελωδίσματα και ίσως τα πιο εκστατικά από τα μουσικά θρησκευτικά οράματα του συνθέτη... Ανάμεσά τους παρεμβάλλεται το "Noël".
1. Messiaen: "Vingt regards sur l'Enfant-Jésus. II-Regard de l'étoile" / Yvonne Loriod:
2. Messiaen: "Vingt regards sur l'Enfant-Jésus. ΧV-Le baiser de l'Enfant-Jésus" / Yvonne Loriod:
3. Messiaen: "Vingt regards sur l'Enfant-Jésus. ΧΙΙΙ-Noël / Yvonne Loriod:
Μακροσκελέστατο και ιδιαίτερα απαιτητικό έργο για τον πιανίστα, αυτό το έργο του Μεσιάν, Ελπίδα μου που θεωρείται απ' τα σημαντικότερα πιανιστικά έργα του 20ού αιώνα. Απαιτητικό και για τον ακροατή, μια και η διάρκειά του φτάνει τις δύο ώρες. Ιδανικός συνδυασμός πνευματικότητας και εξαιρετικής δεξιοτεχνίας. Ευχαριστούμε πολύ, Ελπίδα μου για το ωραίο σου άρθρο. Καλό βράδυ! ❤ ReplyDelete Replies ELPIDA NOUSA30 December 2020 at 11:49
Κορυφαίο έργο για βιρτουόζους πιανιστες(ενας λογος παραπανω να συγκινησει τον Τριφόνοφ) που ακουγοντας το εύκολα κανείς μεταφέρεται σε ένα μυστηριακής φύσης και έντονης πνευματικότητας, ηχητικό περιβάλλον...Μεγαλης διάρκειας, ναι, γιάυτο και επέλεξα 3 από τα 20 μέρη του να προτείνω που σχετίζονται και με τις γιορτινες μερες των Χριστουγεννων... Ευχαριστω πολύ, αγαπημενη μου Αζη για την επίσκεψη και το σχόλιο!!Ευχομαι καλό, γαληνιο βραδυ και σε σενα! ❤Delete
Την τελευταία πενταετία της ζωής του ο Μωρίς Ραβέλ άρρωστος βαριά δεν μπορούσε ούτε να κινηθεί, ούτε και να μιλά. Το 1937 υποβλήθηκε σε μια αποτυχημένη χειρουργική επέμβαση που επέφερε το θάνατό του σαν σήμερα 28 Δεκεμβρίου.
Πάντα υπέρμαχος της ομορφιάς και της ευγένειας, ένας δανδής αριστοκράτης, διακρινόταν για την περιποιητική συμπεριφορά του και δικαίως χαρακτηρίζεται ως ένας από τους "Ιππότες της κλασικής μουσικής". Κυριολεκτικά, τo 1920 ανακηρύχθηκε "Ιππότης επί τιμή", τίτλος που αποκήρυξε μεν, όμως έδωσε την αφορμή στον φίλο του Ερίκ Σατί να γράψει: "Ravel vient de refuser la Légion d'honneur, mais toute sa musique l'accepte - O Ραβέλ μπορεί να αρνήθηκε τον τίτλο τιμής αλλά όλη η μουσική του τον αποδέχεται".
Ο Ραβέλ την περίοδο σύνθεσης του έργου
Δεν παντρεύτηκε ποτέ και είχε λιγοστούς φίλους, μολονότι εξαιρετικά κοινωνικός, αν και κάπως εκκεντρικός... Άγαμος και άτεκνος, όμως ο Ραβέλ λάτρευε τα παιδιά και τον κόσμο της φαντασίας τους. Υπήρξε ένας ανεξάντλητος παραμυθάς, αφού συχνά κατασκεύαζε δικές του ιστορίες και τις έλεγε στα παιδιά των φίλων του, διατηρώντας έτσι καθόλη τη διάρκεια της ζωής του την ικανότητα να βλέπει τον κόσμο με τα μάτια ενός παιδιού...
Το "Noël des jouets - Χριστούγεννα των παιχνιδιών" συνέθεσε ο Ραβέλ το 1905, και είναι εκείνο με το οποίο ο τριαντάχρονος συνθέτης έκανε το λογοτεχνικό του ντεμπούτο, αφού εκτός από τη μουσική έγραψε και το κείμενο.
Θυμίζουμε πως τα παιχνίδια, και ιδιαίτερα τα μηχανικά, ασκούσαν μια ιδιαίτερη γοητεία στον Ραβέλ.
"Χειροποίητα λουστραρισμένο το κοπάδι με τ' αρνάκια
κυλάει με απότομους ήχους προς την παιδική φάτνη.
Τα κουνέλια-τυμπανιστές παίζουν στακάτο
καλύπτοντας τα τσιριχτά κουδούνια των προβάτων.
Η Παναγία με το κρινολίνο
και τα από σμάλτο μάτια της, που ανοιγοκλείνουν ασταμάτητα,
περιμένοντας το χιονάνθρωπο,
παρακολουθεί τον Ιησού στην κούνια.
γιατί εκεί κοντά, κάτω από το έλατο, κρυμμένος στη σκιά
ο ξύλινος μελαμψός σκύλος, ο Βελζεβούλης,
καραδοκεί για το χειροποίητα φτιαγμένο Παιδί από ζαχαρόπαστα.
Μα οι πανέμορφοι, άθραυστοι άγγελοι
που κρέμονται με λεπτά συρματάκια
απ' την κορφή των γιρλαντών
εξασφαλίζουν τη γαλήνη της φάτνης.
Και τ' αστραφτερά φτερά τους από μπρούτζο
κουδουνίζουν με ρυθμικούς χτύπους,
συντονισμένους στο χρόνο με κείνους των κουρδιστών ζώων
των οποίων οι λεπτές φωνές δυναμώνουν:
"Χριστούγεννα! Χριστούγεννα! Χριστούγεννα!"
("Noël des jouets", κείμενο Μ. Ravel / Απόδοση δική μου από τα γαλλικά)
Το έργο που είναι για φωνή και πιάνο, βασίζεται σε μια παλιά παραδοσιακή γαλλική μελωδία και αναδύει μελωδικούς, λεπτεπίλεπτους απόηχους από την ορχήστρα γκαμελάν, αλλά και συνθέσεων των Μασνέ και Μουσόργκσκι.
"Jouets de Noël", Emilio Grau Sala (από mutualart)
Αναπτύσσεται σε 5 σύντομα μέρη που εκτελούνται ενιαία, όμως αντιστοιχούν σε ξεχωριστούς τίτλους:
Τα πρόβατα στην παιδική φάτνη
Η Παναγία με το κρινολίνο της
Ο σκύλος Βελζεβούλης απειλεί το Χριστούλη
Ο Χριστός ως ζαχαρωτό, και
Η Προσκύνηση
Πρόκειται για μια πρωτότυπη, γοητευτική πιανιστική μινιατούρα-τραγούδι για τα Χριστούγεννα, για παιδιά και όσους αισθάνονται παιδιά. Η σύντομη πιανιστική εισαγωγή υποβάλλει την ονειρική ατμόσφαιρα του κειμένου και η φωνή που ακολουθεί αναπτύσσει περαιτέρω το υλικό της μέσα σε ένα παραμυθικό, ηχητικό τοπίο. Τα ιριδίζοντα μέρη του πιάνου ηχούν σα γλυκές, λαχταριστές λιχουδιές υποστηρίζοντας την με εκφραστική, παιχνιδιάρικη ενέργεια, φωνή, σ' αυτό το απαράμιλλης ομορφιάς δείγμα ασματικής γραφής του Ραβέλ.
Το έργο αφιερώθηκε στην Mme Louise Cruppi, συγγραφέα, ακτιβίστρια και πιανίστα, που ενθάρρυνε το έργο του Ραβέλ στην πρώιμη συνθετική του περίοδο και κείνος για να την ευχαριστήσει τής αφιέρωσε πλην των "Noël des jouets" και την μεταγενέστερη όπερα του "Η ισπανική ώρα". Το "Noël des jouets" πρωτοπαρουσιάστηκε με τον ίδιο τον Ραβέλ στο πιάνο, που λίγο αργότερα ολοκλήρωσε και την ορχηστρική του εκδοχή.
.jpg)
:format(jpeg):mode_rgb():quality(90)/discogs-images/R-6983826-1430992299-2723.jpeg.jpg)
.jpg)
