Μουσική έμπνευση από Πορτραίτα παιδιών του Ρενουάρ...

 

Pierre-Auguste Renoir: "Au piano",  Musée d'Orsay, Παρίσι (3)

Είναι ο ζωγράφος που διακρίθηκε για τον πλούσιο χρωματικό λυρισμό του, για το σπινθηροβόλημα στο φως, που λούζει τις ανάλαφρες πινελιές του και δίνει έξαρση στις μορφές του.

Self-Portrait by Renoir

O Πιερ-Ωγκίστ Ρενουάρ γεννήθηκε σαν σήμερα, 25 Φεβρουαρίου 1841 στη Λιμόζ, γιος ενός ταπεινού ράφτη και μιας απλής εργάτριας. Από μικρός -ενώ θα περιμέναμε να έδειξε το ταλέντο του στο σχέδιο και τη ζωγραφική- αντίθετα φάνηκε να προτιμά τη μουσική.

Μαθητής δημοτικού ακόμη, ξεκίνησε σπουδές στο τραγούδι και έγινε μέλος της χορωδίας στο Παρίσι, την οποία διηύθυνε ο Σαρλ Γκουνώ, o οποίος θέλοντας να καλλιεργηθεί το φωνητικό ταλέντο του μικρού Ωγκίστ προσφέρθηκε λόγω των οικονομικών δυσκολιών της οικογένειας να του παρέχει δωρεάν πλήρη μουσική εκπαίδευση και να τον βοηθήσει να αποκτήσει αμειβόμενη θέση στη χορωδία της Όπερας. Ωστόσο, ακόμα κι έτσι, οι Ρενουάρ δεν μπορούσαν να ανταπεξέλθουν στις δαπάνες και καθώς κι ο μικρός δεν ένιωθε πλασμένος για ερμηνευτής τραγουδιών, διέκοψε τις σπουδές και ασχολήθηκε με το σχέδιο πάνω σε πορσελάνη, ένα άλλο είδος καλλιτεχνικής έκφρασης, που επίσης απαιτούσε ιδιαίτερη ευαισθησία την οποία ο δάσκαλός του Γκουνώ είχε εντοπίσει από νωρίς, όπως και την απροσμέτρητη ανάγκη του μικρού για εξωτερίκευσή της.

Απομακρυνόμενος από τον γραμμικό κλασικισμό, ο Ρενουάρ αρέσκεται στη χρωματική λεπτότητα και τα απαλά περιγράμματα. Είτε ζωγραφίζει πορτραίτα, είτε τοπία, είτε νεκρές φύσεις, πάντα διακρίνεις έναν ονειρικό αισθησιασμό, μια αστείρευτη πηγή τρυφερότητας και δροσιάς. Εκρηξη χρωμάτων, διάχυτο φως, λεπτότητα γραμμών κι ευαισθησία...


Ανάμεσα στις δημιουργίες του ξεχωρίζουν τα παιδικά πορτρέτα. Φιλοτεχνεί πληθώρα έργων με παιδιά Γάλλων αριστοκρατών, με στοργική γοητεία συνδυάζοντας την αυστηρότητα μιας προσωπογραφίας με την οικειότητα που απαιτεί η επικοινωνία με ένα παιδί, όπως αυτό που βλέπετε παραπάνω με τίτλο: "Στο πιάνο", όπου απεικονίζονται δύο νεαρές έφηβες καθισμένες στο πιάνο ενός αστικού σπιτιού. Ο ζωγράφος ντύνει τα κορίτσια με παστέλ χρώματα. Το ένα που παίζει πιάνο με λευκό σιφόν δεμένο στη μέση με ζώνη που καταλήγει σε γαλάζιο φιόγκο ασορτί με την κορδέλα στα κατάξανθα μαλλιά της και το άλλο που προσέχει την παρτιτούρα, με ροζ φόρεμα από οργαντίνα και λευκό δαντελένιο γιακαδάκι.

Ανάλαφρη και φωτεινή σύνθεση όπου τα χρώματα ιριδίζουν και το χρυσό των κηροπηγίων σε συνδυασμό με τις χρυσές φουντίτσες της βαριάς καφεκίτρινης κουρτίνας μαρτυρούν την αισθητική της "ωραίας" εποχής του καλλιτέχνη. Πάνω στο πιάνο ένα βάζο με λουλούδια γίνεται αισθητική πηγή αρμονικής δροσιάς και χάρης.

Αυτή η ιδιαίτερη σειρά παιδικών πορτρέτων του ζωγράφου έδωσε την έμπνευση στον γάλλο νεοκλασικό συνθέτη, πιανίστα και μουσικολόγο, Jean Francaix να κωδικοποιήσει μουσικά 15 απ' αυτά. Πρόκειται για μικρές πιανιστικές μινιατούρες χωρίς ιδιαίτερες τεχνικές δυσκολίες για να εκτελείται από νεαρούς σπουδαστές του οργάνου που τιτλοφορείται: "15 Portraits d'enfants d'Auguste Renoir".

Για όσους δεν γνωρίζουν το συνθέτη να αναφέρουμε πως υπήρξε από τους καλύτερους μαθητές της Νάντιας Μπουλανζέ, με εξαιρετικό ταλέντο στο πιάνο και πολλές βραβεύσεις. Ο Μωρίς Ραβέλ θαύμασε τις καινοτόμες συνθετικές ιδέες του όταν άκουσε πρωτόλειες δημιουργίες του δηλώνοντας εντυπωσιασμένος στους γονείς του μικρού αγοριού πως "ανάμεσα στα χαρίσματα του γιου τους παρατήρησε ό,τι πιο γόνιμο μπορεί να έχει ένας καλλιτέχνης, αυτό της περιέργειας και διάθεσης για ανακάλυψη".
Τούς πρότεινε δε, "να μην επιχειρήσουν ποτέ να καταπνίξουν αυτό το πολύτιμο δώρο που τού είχε δοθεί, ούτε να αφήσουν να μαραθεί η εκπληκτική του ευαισθησία"

Ο Ρενουάρ υπήρξε αγαπημένος εικαστικός του Francaix, o oποίος ενθουσιασμένος με τα παιδικά του πορτρέτα συντάσσει μια εμπνευσμένη παρτιτούρα από εύκολες αλλά γοητευτικές και μελωδικές συνθέσεις, παιχνιδιάρικες ή χιουμοριστικές ενίοτε, πάντα όμως απολαυστικές, με ζωντάνια και ρυθμικό παλμό. Έναν πιανιστικό κύκλο-μουσική απεικόνιση της γλυκιάς αθωότητας και των ανεπιτήδευτων αντιδράσεων των μοντέλων του Ρενουάρ.

Ο Francaix επιλέγει λιτές, εύπεπτες αρμονίες για τα εύηχα μουσικά του μοτίβα που εμφανίζονται αβίαστα και αυθόρμητα παραπέμποντας στη χάρη της ζωγραφικής του τιμώμενου Ρενουάρ, θυμίζοντας τη δήλωση του ζωγράφου πως η "τέχνη έχει να κάνει με το συναίσθημα. Αν η τέχνη χρειάζεται επεξηγήσεις δεν είναι τέχνη..."

Τα 15 πορτρέτα που έγιναν έμπνευση για τη μουσική απεικόνισή τους είναι κατά σειρά:

1. Έφηβη που χτενίζεται
2. Στους κήπους του Λουξεμβούργου
3. Στο πιάνο
4. Κοριτσάκι με στεφάνι
5. Κοριτσάκι με ροζ πουπουλένιο καπέλο
6. Κοριτσάκι με μπλε καπέλο
7. Μικρό κορίτσι που διαβάζει
8. Νεαρή απ΄τη Βρετάνη
9. Η Μικρή ψαρού
10. Tο μωρό με το κουτάλι
11. Ο μικρός κολλεγιόπαις
12. Οι δύο αδερφές
13. Τα παιδιά της Μαντάμ Σαρπαντιέ
14. Πορτρέτο της δεσποινίδoς Ιρέν Καέν
15. Η δεσποινίς Γκριμπρέλ με τη μπλε κορδέλα

Jean Francaix: "15 Portraits d'enfants d'Auguste Renoir":

Υπάρχουν πολλά κείμενα στο μπλογκ για τον Ρενουάρ. Περιηγηθείτε!  

8 Φεβρουαρίου 1587: η εκτέλεση της Μαρίας Στιούαρτ της Σκωτίας...

 

"Η Εκτέλεση της Μαρίας, Βασίλισσας της Σκωτίας στις 8 Φεβρουαρίου 1587", Abel de Pujol

Η Μαρία Στιούαρτ αποχαιρετά τους δικούς της πριν τον αποκεφαλισμό της:

"Γιατί θρηνείτε; Γιατί κλαίτε; Να χαιρόσαστε μαζί μου…

Τότε που μ’ είχε η εχθρά μου και υπόφερα… τότε έπρεπε όλοι να με κλαίτε.
Καλόβολος σαν μπάλσαμο ζυγώνει ο χάρος, ο σοβαρός μου φίλος!
Με τις μαύρες του  φτερούγες τον ξεπεσμό μου θα σκεπάσει.
Εξευγενίζει το τέλος το μοιραίο τον ξεπεσμένο άνθρωπο.
Το στέμμα νιώθω πάλι επάνω στο κεφάλι μου κι αξιοπρέπεια στην ευγενικιά ψυχή μου". 

(Φ.Σίλλερ: " Μαρία Στιούαρτ", εκδ. Επικαιρότητα, μτφ: Β. Ρώτα, σελ.152,153)

Ήταν αργά το απόγευμα παραμονής της 8ης Φεβρουαρίου 1587, όταν η Μαρία Στιούαρτ ειδοποιήθηκε στο Φόδερινγκεϋ που βρισκόταν καταδικασμένη για προδοσία κατόπιν εντολής της ξαδέρφης της Βασίλισσας Ελισάβετ Α', ότι θα εκτελεστεί το επόμενο πρωί. Τις τελευταίες ώρες της ζωής της πέρασε με προσευχή. Το ικρίωμα που στήθηκε στη μεγάλη αίθουσα καλύφθηκε με μαύρο υφασμα, ίδιο με κείνο που κάλυπτε το μαξιλάρι για να γονατίσει...Όταν η γυναίκα έφτασε, γονάτισε σχετικά ψύχραιμη. Κατά τη συνήθεια της εποχής ο δήμιος ζήτησε συγχώρεση από την μελλοθάνατη και κείνη του απάντησε: "...Σε συγχωρώ με όλη μου την καρδιά, ελπίζω ο θάνατος να δώσει τέλος στα βασανά μου".

Την εκτέλεση είχαν άδεια να παρακολουθήσουν οι υπηρέτριές της, οι οποίες τη βοήθησαν να βγάλει τα ρούχα της. Το μεσοφόρι τη Μαρίας είχε χρώμα σκούρο βυσσινί, που για την Καθολική Εκκλησία ήταν το χρώμα του μαρτυρίου..

 Έσκυψε και τέντωσε τα χέρια της μπροστά λέγοντας: "Στα χέρια σου Θεέ παραδίδω το πνεύμα μου". Ο δήμιος έδωσε το πρώτο χτύπημα, που όμως δεν κατάφερε να κόψει πέρα πέρα το λαιμό. Το δεύτερο χτύπημα ήταν αποτελεσματικότερο, καθώς ο λαιμός κόπηκε εκτός από ένα μικρό μέρος του που ο εκτελεστής απέσπασε με το τσεκούρι. Ο δήμιος σήκωσε το κεφάλι ψηλά πιάνοντάς το από τα μαλλιά. Όμως, εκείνο έπεσε με όλο το βάρος του, αποκαλύπτοντας πως η Μαρία φορούσε περούκα. Τα μαλλιά της ήταν κοντά και αρκετά γκριζαρισμένα παρότι η γυναίκα ήταν μόλις 45 χρονών...

"Η Εκτέλεση της Μαρίας, Βασίλισσας της Σκωτίας στις 8 Φεβρουαρίου 1587", Ford Madox Brown 

Το θέμα της Μαρίας Στιούαρτ της Σκωτίας ήταν συνηθισμένο στην όπερα του 19ου αι.με λιμπρέτα που αφορούσαν την περίοδο της ζωής της που διώκονταν από την Ελισάβετ Α', την εποχή αιχμαλωσίας της και την εκτέλεσή της.  Λόγω της Καθολικής πίστης της ήταν προσωπικότητα ιδιαίτερα συμπαθής στη Ν.Ευρώπη...

O Nτονιτσέτι την περίοδο σύνθεσης της όπερας

Ανάμεσα στους συνθέτες που τη ζωή της μετέφεραν μουσικά επί σκηνής είναι ο Γκαετάνο Ντονιτσέτι, ο οποίος έχοντας δει το θεατρικό του Σίλλερ στο Μιλάνο σε ιταλική μετάφραση και θέλοντας ένα δυνατό θέμα γα τη νέα του όπερα αναζήτησε άμεσα λιμπρετίστα. Τον βρίσκει στο πρόσωπο του  Τζιουζέππε Μπαρντάρι, ενός  δεκαεπτάχρονου φοιτητή νομικής, που καθώς δεν έχει και τόση εμπειρία, δίνει την ευκαιρία στον Ντονιτσέτι να συνεργαστεί στενά μαζί του ή ακόμη και να γράψει ολόκληρες σκηνές, επηρεάζοντας σε μεγάλο βαθμό τη δομή του δίπρακτου λυρικού  δράματος: "Maria Stuarda".

Φαίνεται πως η περίοδος των Τυδώρ και οι βασίλισσές της συναρπάζουν τον βασιλιά του μπελκάντο Ντονιτσέτι, που  δίπλα στο όνομά του στις σελίδες  της Μουσικής αναγράφει : "Τριλογία των Τυδώρ-Three Donizetti Queens", εννοώντας τις όπερές του: "Άννα Μπολένα". "Ρομπέρτο Ντεβερέ"(εραστής της βασίλισσας Ελισσάβετ) και "Μαρία Στιούαρτ".

Ο Σίλλερ υπογραμμίζει την αλλαγή της Μαρίας στη διάρκεια της πολύχρονης φυλάκισής της. Δεν είναι πλέον το ωραίο, φιλόδοξο, επιπόλαιο και ματαιόδοξο πλάσμα, που υπήρξε πριν συναντήσει το μοιραίο. Στο πρόσωπό της συνενώνονται ο αρετές της μυστηριώδους ενοχής, ενός χαμένου σκοπού και μιας καρδιάς γεμάτης πάθος. Είναι μια γυναίκα πονεμένη που επιθυμεί την ελευθερία της. Ο Σίλλερ -κι έτσι ακριβώς θα την σκιαγραφήσει και ο Ντονιτσέτι στο λυρικό του δράμα- την παρουσιάζει ως έντιμη ύπαρξη, ως σύμβολο ανθρώπινης αξιοπρέπειας και αυτοσυνειδησίας .

Υπενθυμίζουμε πως ο Σίλλερ επινόησε την συνάντηση των δυο γυναικών, κάτι που δεν συνέβη στην πραγματικότητα, πρόσθεσε επίσης και ερωτικό ανταγωνισμό μεταξύ τους, αφού διεκδικούσαν τον κόμη του Λέστερ, δίνοντας μεγαλύτερη ένταση στο δράμα του. Η δημιουργία του Ντονιτσέτι χαρακτηρίζεται "έργο για τραγουδιστές, στο οποίο η πλοκή και η δραματική εξέλιξη βασίζεται πάνω στο τραγούδι των τριών πρωταγωνιστών (των δύο βασιλισσών και του Λέστερ) και μέσα από το τραγούδι αυτό πραγματώνεται η ιστορία".

Μέσα από τη σύγκρουση των δυο γυναικών αναδύονται τα ιδιαίτερα ψυχολογικά χαρακτηριστικά καθεμιάς. 

•  Καθώς η μουσική δομή της όπερας είναι αρκετά απλή, ανατίθεται σε καθένα από του τρεις πρωταγωνιστές μια "διπλή άρια" (ένα cantabile ακολουθούμενο από μια cabaletta )στις εισόδους τους και μια επιπλέον  στη Μαρία στο τέλος της όπερας, όταν έρχεται ο  κόμης του Λέστερ  να την αποχαιρετήσει. Η Μαρία, φανερά αναστατωμένη τού ζητά να τη στηρίξει την ώρα του θανάτου της και δηλώνει για άλλη μια φορά την αθωότητά της:

"Ah! se un giorno"

"Αχ! αν μια μέρα απ' αυτη τη φυλακή ήθελες 

να με πάρεις μακριά,

οδήγησέ με τωρα να πεθάνω δυνατή

στ'όνομα της αγάπης.

Το αθώο αίμα μου που θα χυθεί

μακάρι την οργή να κατευνάσει,

Μην επικαλεστείς την ψεύδορκη Αγγλία

μάστιγα ενός τιμωρού θεού"

Donizetti: "Maria Stuarda , Act III: Ah! se un giorno" / Joan Sutherland

• Ο ιταλός συνθέτης ως μάστορας του μπελκάντο γράφει μεν αριστουργηματικές άριες, όμως  αναθέτει και στη χορωδία έναν ουσιαστικό και όχι διακοσμητικό ρόλο.Όπως στη σκηνή της εκτέλεσης της Μαρίας Στιούαρτ, που το πληθος ψάλλει το σπαρακτικό θρήνο του θανάτου(Ιnno della morte), από τα πλέον συγκινητικά μέρη της παρτιτούρας, υπογραμμίζοντας ότι ο θάνατος μιας βασίλισσας θα ντροπιάσει την Αγγλία.

  Inno della morte:

"Ω μακάβρια σύνεργα!

Η λαιμητόμος, το τσεκούρι ...

Η αίθουσα τελετών ...

Και ο κόσμος τρέμει

κοντά στη σκάλα της μοιραίας σκηνής.

Τι θέα! Τι φρίκη!

Το θύμα περιμένει

το δυσμοιρο πλήθος.

Το θύμα κατευθύνει.

Ω ευμεταβλητη μοίρα! 

Αλλά ο βάρβαρος θάνατος μιας Βασίλισσας 

θα προσβάλλει και θα ντροπιάζει πάντα την Αγγλία"

Donizetti: "Maria Stuarda , Act III:  Inno della morte-Ύμνος του θανάτου":

Η "Maria Stuarda" είναι άλλη μια όπερα, που αποδεικνύεται πως στον Ντονιτσέτι, η εκφραστικότητα αποκτά ακόμα πιο δραματική διάσταση και κάθε νότα, κάθε διάνθισμα παίρνει ιδιαίτερο νόημα αποτυπώνοντας πιστά την ατμόσφαιρα, που εκτυλίσσεται η σκηνή.

"Η Εκτέλεση της Μαρίας, Βασίλισσας της Σκωτίας στις 8 Φεβρουαρίου 1587
στο Κάστρο Fotheringhay"
(Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων Σκωτία, Εδιμβούργο)

Το ιδιαίτερο εικαστικό παραπάνω φιλοτεχνήθηκε το 1613 κι εκτίθεται στην Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων της Σκωτίας στο Εδιμβούργο. 

Όπως προείπαμε η Στιούαρτ εκτελέστηκε στις 8 Φεβρουαρίου 1587 μετά από δεκαεννέα χρόνια αιχμαλωσίας, ένοχη για συνωμοσία και σχέδιο δολοφονίας της Ελισάβετ Α'. Στη συγκεκριμένη υδατογραφία ίσως ξαφνιάζει ο τρόπος απεικόνισης των ενδυμάτων, που παραπέμπουν σε Ολλανδικό στυλ. Ομως κάτι τέτοιο δικαιολογείται καθώς η ακουαρέλα έγινε για έναν Ολλανδό αξιωματούχο που συνέταξε ένα λεύκωμα με ιστορικές εκτυπώσεις και σχέδια. Παρατηρείστε πως στ'αριστερά ο καλλιτέχνης έχει σχεδιάσει τη σκηνή που τα ρούχα της Μαρίας ρίχνονται στην πυρά προκειμένου να αποτραπεί στους υποστηρικτές της να τα κρατήσουν ως ιερό κειμήλιο.

Άγιος Σεβαστιανός: υπογραμμίζοντας την ομορφιά της πίστης και της θυσίας...

Τη μνήμη του Aγίου Σεβαστιανού γιορτάζουν οι Δυτικοί σήμερα, 20 Ιανουαρίου (από την Ορθόδοξη Εκκλησία τιμάται στις 18 Δεκεμβρίου) ενός από τους Μάρτυρες της Εκκλησίας που έζησε στο Μεδιόλανο στα χρόνια του Διοκλητιανού και θανατώθηκε με ξεχωριστά σκληρό τρόπο, ρίχνοντας βροχή τα βέλη πάνω στο γυμνό σώμα του...

Στην τέχνη απεικονίζεται συνήθως δεμένος σε κίονες ή δέντρο και καρφωμένος με βέλη και αποτελεσε δημοφιλές θέμα για τους καλλιτέχνες. 

Αριστουργηματικά έργα έχουν δώσει οι Μποτιτσέλι, Τιτσιάνο, Ρούμπενς, Θεοτοκόπουλος, Μπελίνι, Γκουίντο Ρένι ο οποίος ζωγράφισε επτά φορές το θέμα, όπως και ο Αντρέα Μαντένια, τρεις φορές... 

Egon Schiele: Αυτοπροσωπογραφία ως Άγιος Σεβαστιανός

Στη σύγχρονη εποχή ξεχωρίζει η αυτοπροσωπογραφία του Εγκον Σίλε, που φιλοτέχνησε για μια αφίσα για έκθεση των έργων του, βασιζόμενος στην παράδοση του Αγίου Σεβαστιανού ως σύμβολο του καλλιτέχνη που υποφέρει από τους πόνους της καλλιτεχνικής δημιουργίας. 

Ο ζωγράφος "επεξεργάζεται τελετουργικά" τον εαυτό του σε ένα εμπύρετο εικαστικό παραλήρημα.

Η φιγούρα εμφανίζεται καχεκτική, αποστεομένη, με τον ιδιαίτερο, εκκεντρικό τρόπο απεικόνισης του Σίλε, που απογυμνώνει την ομορφιά από κάθε τι εξωραϊστικό, με τρόπο αριστοτεχνικά βέβηλο!
Απεικονίζει τον εαυτό του ως Σεβαστιανό, που δέχεται τα βέλη-πινέλα στο κορμί του και υποφέρει από την ανάγκη εκπλήρωσης του χρέους προς την τέχνη, όπως ο Άγιος υποφέρει, εκπληρώνοντας με τον προσωπικό του πόνο το χρέος του απέναντι στους ανθρώπους.

Ήταν το 1944 όταν ο ιταλοαμερικανός συνθέτης Gian Carlo Menotti δέχτηκε παραγγελία να συνθέσει μουσική μπαλέτου για μια παραγωγή των Ballets Russes με θέμα εμπνευσμένο από το Μαρτύριο του Αγίου Σεβαστιανού.

Η πλοκή δεν ήταν απευθείας αποτύπωση-περιγραφή του βίου και του μαρτυρίου του Αγίου, αλλά ο θεατής εύκολα διακρίνει τους συμβολισμούς-παραλληλισμούς στο ιδιαίτερο σχετικά με το όνομα του χαρακτήρα του τίτλου και τη μοίρα του.

Η υπόθεση περιστρέφεται γύρω από έναν μαυριτανό σκλάβο ονόματι Σεβαστιανό, που ζει στην αυλή ενός Ανατολίτη πρίγκιπα. Εκεί, ερωτεύεται μια παλλακίδα, η οποία όμως δεν ανταποκρίνεται καθώς αγαπά και αγαπιέται από τον αφέντη της. Οι αδερφές του πρίγκιπα που δεν εγκρίνουν αυτή τη σχέση, της κλέβουν το πέπλο μέσω του οποίου τής κανουν μάγια για να προκληθεί ο θάνατός της. Τυλίγουν μ'αυτό ένα κέρινο ανθρώπινο ομοίωμα και το τρυπούν με βελόνες... Ο Σεβαστιανός όμως που έχει αντιληφθεί την αμαρτωλή πράξη τους, καταφέρνει να απομακρύνει το κέρινο ομοίωμα και να τυλιχτεί εκείνος με το πέπλο. Ετσι, σώζεται η αγαπημένη του, η οποία ζει ευτυχισμένη για πάντα με τον πρίγκιπά της.

Για όσους δεν γνωρίζουν καλά το συνθέτη, ας τονίσουμε πως από πολλούς έχει χαρακτηριστεί "σύγχρονος Βάγκνερ", καθώς όπως και ο Ρίχαρντ -εκτός από τη μουσική- έγραφε και το λιμπρέττο για όλες τις όπερες του.Oμως και η μουσική του για άλλα είδη είναι εξίσου αξιοπρόσεκτη.

Ο Μενότι στον "Sebastian" του δίνει μια παρτιτούρα εκφραστικού λυρισμού, ποτισμένη το ρομαντισμό που απαιτεί η υπόθεση, ακολουθώντας φυσικούς ρυθμούς, με τρόπους που τονίζουν τις έννοιες του κειμένου και υπογραμμίζουν τη δραματικότητά του.

Νύξεις βερισμού είναι διακριτές και μουσικές χροιές Πουτσίνι, εμφανείς. Ο Μενότι, παρότι σύγχρονος δημιουργός, απορρίπτει την αισθητική της ατονικότητας και η έμπνευσή του ξεδιπλώνεται με φλογερές και ρομαντικές πινελιές, κινούμενος σε στυλ και ύφος -όπως γράφτηκε- "σαν Ιταλός Προκόφιεφ".

Κι ενώ ο βίος του Αγίου δεν αναφέρεται πουθενά, ωστόσο παραμένει κυρίαρχη η εικόνα του υπογραμμίζοντας το ηρωικό σθένος, την ομορφιά της πίστης, της ειλικρινούς αγάπης, της θυσίας.


Σήμερα δεν εκτελείται τόσο το μπαλέτο, όσο μια Σουΐτα επτά κινήσεων, την οποία θα απολαύσουμε υπό τη διεύθυνση του Leopold Stokowski και τη Συμφωνική ορχήστρα του NBC.

Gian Carlo Menotti : "Sebastian Suite"

1. Εισαγωγή

2. Barcarolle

3. Baruffa (Street Fight)

4. Cortège

5. Sebastian's Dance

6. Dance of the Wounded Courtesan

7. Pavane

Παλαιότερα κείμενα με αφορμή τον Άγιο Σεβαστιανό μπορείτε να διαβάσετε εδώ και εδώ.

Cafe Tortoni, ένα ιστορικό καφέ στο Μπουένος Άιρες...

Αλήθεια, εσείς θα περιμένατε σε μεγάλη ουρά πάνω από μία ώρα προκειμένου να επισκεφτείτε ένα καφέ;

Μμμμ... Ίσως και όχι, αν κρίνω από τους περισσότερους του ταξιδιωτικού γκρουπ μας που στη θέα των τριάντα (και βάλε) μέτρων ανθρώπινης ουράς έξω από το Καφέ Τορτόνι, έκαναν μεταβολή αναζητώντας άλλο χώρο να γευτούν τον καφέ τους... Λες κι αυτό ήταν το ζητούμενο, ο καφές...

Μην είμαι όμως τόσο αυστηρή γιατί όντως εκείνη η μέρα στο Μπουένος Άιρες ήταν πιεστική και αληθεύει πως ήμασταν όλοι πολύ κουρασμένοι. Γυρνούσαμε από τις 9 το πρωί από τη μια συνοικία στην άλλη, από θέατρα σε μουσεία κι από πλατείες σε ιστορικά βιβλιοπωλεία. Ετσι δεν τους παρεξηγώ -μαζί και τον συμβίο μου- που δεν ακολούθησαν και αρνήθηκαν να στηθούν όρθιοι για -άγνωστο-  πόση ώρα.

Εγώ και η Λίτσα είμαστε όμως επίμονες, πεισματάρες και υπομονετικές.

Πώς να ξεπεράσεις αυτόν τον πειρασμό; Γιατί πειρασμό αποτελεί αυτό το καφέ, το παλαιότερο στην Αργεντινή, με πλουσιότατη ιστορία και τους τουριστικούς οδηγούς να το κατατάσσουν ανάμεσα στα δέκα πιο όμορφα καφέ "χαρακτήρος" στον κόσμο...

Εξάλλου δεν ήταν για μένα η πρώτη φορά που ξεροστάλιασα για κάτι παρόμοιο.
Μπορώ να ξεχάσω την ατέλειωτη ουρά στο Βιεννέζικο καφέ Ζάχερ και μάλιστα υπό βροχήν;;...Ή την ορθοστασία πλέον του μισάωρου στο καφέ Γκρέκο και το Βενετσιάνικο καφέ Φλοριάν;...
Λίγο καλύτερα ήταν τα πράγματα στην Αγ. Πετρούπολη και το Λογοτεχνικό Καφενείο Πούσκιν, στο Μπραζιλέιρα της Λισαβόνας και το Καφέ New York της Βουδαπέστης, που σταθήκαμε κάπως πιο τυχεροί...

Όμως, αν τελικά δεν καταφέρεις την επίσκεψη σε τέτοιους χώρους σε ευρωπαϊκές πόλεις, σκέφτεσαι πως είναι -λόγω κοντινών αποστάσεων- πολύ πιθανό να υπάρξει δεύτερη ευκαιρία σε μελλοντικό ταξίδι, όπως και προσωπικά μού έχει συμβεί.
Μα εδώ, στο άλλο ημισφαίριο, την άλλη άκρη της γης κυριολεκτικά, ξανάρχεσαι; 

Μάλλον όχι, οπότε τα βάζεις κάτω... Τα ζυγίζεις ... και θέτεις το ερώτημα στον εαυτό σου ξέροντας εκ των προτέρων την απάντηση:
-Φεύγεις και το χάνεις, ή υπομένεις και βιώνεις την εμπειρία της επίσκεψης;

Οπως θα καταλάβατε, έπραξα το δεύτερο. Όχι μόνη μου. Εγώ και η Λίτσα, χωρίς συζύγους (που αλαφρωμένοι εμφανώς από την απόφασή τους πήγαν να ρίξουν τον υπνάκο τους στο ξενοδοχείο, αφήνοντάς μας τις τρελές να σουλατσάρουμε αδιακρίτως...)

Εδώ, ίσως έχει τη σημασία του να θίξω το θέμα της τύχης, που μας ευνόησε..Βέβαια όπως έλεγαν οι πρόγονοί μας "συν Αθηνά και χείρα κίνει"...Τέλος πάντων...
Επανέρχομαι λοιπόν.

Η ουρά ξεπερνούσε τα τριάντα μέτρα, έξω από το ιστορικό καφέ του Μπουένος Άιρες. Ομως καθώς όποιος επιμένει και τολμά, νικά, έτσι έφτασε η στιγμή κι άνοιξε η βαριά ξύλινη πόρτα κι εμφανιστηκε ο κομψός νεαρός σερβιτόρος που κάλεσε τους έχοντες σειράν να εισέλθουν. Μαζί με μια ομάδα Βραζιλιάνων με τους οποίους κουβέντα την κουβέντα είχαμε γίνει φιλαράκια στην είσοδο περιμένοντας, μπήκαμε όλοι μαζί μέσα ως γνώριμοι από παλιά.... 

Το καφέ έχει μια ξεχωριστή εκλεπτυσμένη ατμόσφαιρα που θυμίζει καφέ μπιστρό των Παρισίων. Εξάλλου ήταν ενας γάλλος μετανάστης που το διακόσμησε και το λειτούργησε περίπου στα 1850 με πρότυπα αυτά τα Παριζιάνικα καφέ.
Νιώθεις πως ο χρόνος έχει σταματήσει, καθώς το καφέ έχει διατηρήσει την αρτ νουβό διακόσμησή του. Τραπέζια από ξύλο και μάρμαρο, εντυπωσιακοί μα όχι κραυγαλέοι πολυέλαιοι και λάμπες Tiffany διαχέουν το φως τους ανάμεσα σε στιβαρές κολώνες βαμμένες σε ζεστό μπορντώ χρώμα. Το προσφιλές στέκι της αργεντίνικης κοινωνικής ελίτ διακοσμούν κομψοί μπιζουτέ καθρέπτες με διακριτικά σκαλιστές ξύλινες κορνίζες, ενώ πολλά αυθεντικά ζωγραφικά έργα τέχνης φιλοτεχνημένα απο ντόπιους καλλιτέχνες καλύπτουν τους τοίχους...

Στη μέση της μεγάλης σάλας βρίσκεται το δρύινο μπαρ. Με βάση το ξύλο έχουν κατασκευαστεί τα σκαμπό και οι καρέκλες, ενώ τα τραπέζια είναι όπως προείπα από μάρμαρο, στην κλασική φόρμα του παραδοσιακού καφενείου.

Το εσωτερικό αναδύει μεγαλοπρέπεια και την προσοχή σου τραβά η με ωραία φλοράλ σχέδια και γεωμετρικά μοτίβα γυάλινη οροφή Τίφανι. Τίφανι είναι και μια συλλογή επιτραπέζιων λαμπών που κοσμούν τη δεξιά γωνιά της σάλας... Η αισθητική αρτ νουβό κυριαρχεί και οι θαμώνες μοιάζουν ιδιαίτερα γοητευμένοι, με τους περισσότερους να τραβούν φωτογραφίες με τα κινητά τους. Όλα αποτυπώνουν ένα χαλαρό στυλ, τη διάθεση και την αίσθηση της ζωής της αργεντίνικης πρωτεύουσας. Δίπλα ένα δωμάτιο γεμάτο βιβλία και αναμνηστικά τοποθετημένα πανω στα ράφια. Όλος ο χώρος διακοσμημένος με λογής αντικείμενα – φωτογραφίες, τρόπαια, παλιές διαφημιστικές αφίσες πορσελάνες, κούπες, φωτιστικά, ζωγραφικά και γλυπτά έργα τέχνης..

Θεωρώ πως αυτό που συνεπαίρνει τον επισκέπτη-ταξιδευτή είναι η διατήρηση της αρχικής διακόσμησης, που προσδίδει στο χώρο αυθεντικότητα κυρίως, κι ενώ κάποιος θα το έλεγε ακόμα και παλιομοδίτικο, διατηρεί ωστόσο το αριστοκρατικό στυλ και τον αστραφτερό του χαρακτήρα. Μια παρελθούσα κατάσταση που αποκτά μέσω της πατίνας του χρόνου την σπουδαιότητα της ιστορικότητας αχρηστεύοντας κάθε αισθητική θεωρία.

Τη δεκαετία του '20 αποτέλεσε φιλολογικό-μουσικό σαλόνι μιας ομάδας ανθρώπων του πνεύματος και των τεχνών. Από τότε, καθιερώθηκε να συχνάζουν εδώ Αργεντίνοι διανοούμενοι και οι φίλοι τους, ανάμεσά τους ο συγγραφέας Χόρχε Λουίς Μπόρχες, ο συνθέτης του τάνγκο Κάρλος Γκαρντέλ, η ποιήτρια Αλφονσίνα Στόρνι, αλλά και ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, ο βιρτουόζος πιανίστας Άρθουρ Ρουμπινστάιν, ο Ιταλός νομπελίστας δραματουργός Πιραντέλο, ο Αϊνστάιν, ο Κόπολα ακόμα και ο βασιλιάς της Ισπανίας Χουάν Κάρλος.


Στο χώρο δίπλα στη σκάλα για το υπόγειο που λειτουργεί ως αίθουσα τάνγκο, οι σημερινοί ιδιοκτήτες του Καφέ Τορτόνι τιμητικά έχουν στήσει ένα τραπέζι με τα κέρινα ομοιώματα των τριών σπουδαίων Αργεντίνων θαμώνων του ιστορικού καφέ:

Από αριστερά προς τα δεξιά: Μπόρχες, Γκαρντέλ και Αλφονσίνα Στόρνι.
Στη φωτογραφία εξωφύλλου τέρμα δεξιά, δίπλα στον αγαπημένο Μπόρχες βλέπετε και μένα. Ήρθα στην παρέα τους. Απρόσκλητη....Μόνο για να φωτογραφηθώ... Ελπίζω να μη θύμωσαν...

Την απέναντι μεριά της σκάλας κοσμούν μπρούτζινα μπούστα τους μαζί με κείνα των Πιραντέλο και Xoυάν Φιλιμπέρτο, αργεντίνου βιολονίστα και συνθέτη τάνγκο, όπως διαβάζω στη βάση του γλυπτού.Δεν τον γνώριζα(ντροπή μου...), τον αναζήτησα αυτές τις μέρες και εχω κολλήσει, ομολογώ...

Ημουν ενθουσιασμενη! Κυρίως για το δέος που με διακατείχε στη σκέψη πως στο χώρο περνούσαν τη χαλαρή, αλλά και δημιουργική τους ώρα προσωπικότητες που σέβομαι και θαυμάζω.

Φωτογράφιζα πιθανώς με το στόμα ανοιχτό γιατί οι σερβιτόροι δίπλα μου με κοιτούσαν παράξενα. Ποιος νοιαζόταν όμως; Ετσι κοιτούσαν τους περισσότερους "τρελούς" που είχαν μπει εκεί μέσα, το πιθανότερο για τον ίδιο σκοπό με μένα...
Ούτε τα τσούρος δεν έφαγα...Δεν βαριέσαι, σκέφτηκα... Αρκεί που έμεινα με το διάπλατο χαμόγελο στο πρόσωπό μου.Κι ήμουν έτσι -όπως φαίνεται- για πολλή ώρα, τόση που όταν χρειάστηκε να μαζέψω τους μύες, ένοιωθα τον οξύ πόνο στα μάγουλά μου…
Αξιζε όμως, κι αυτό ήταν το σπουδαίο...
Η τελευταία ματιά μου πριν αποχωρήσω κυμάνθηκε πανοραμικά... Το φως έπεφτε κίτρινο, ζωογόνο,  αναδεικνύοντας το ελάχιστο σε μέγιστο, ξεπλένοντας την ατμόσφαιρα από κάθε περιττό, κρατώντας το ουσιώδες...

Ilya Repin - Benjamin Britten: "ΝΙΚΟΛΑΣ ο ΘΑΥΜΑΤΟΥΡΓΟΣ" ή "Ο Αγιος Νικολαος σώζει τρεις αθώους απο το θάνατο"...

 

Ilya Repin: "Ο Αγιος Νικολαος σώζει τρεις αθώους απο το θάνατο"...

Τον προστάτη των ναυτικών και των εμπόρων τιμά σήμερα, 6 Δεκέμβρη η Εκκλησία μας, τον Άγιο Νικόλαο.
Γεννήθηκε το 270 μ.Χ. στα Πάταρα της Λυκίας, από Έλληνες οικονομικά εύρωστους και ευσεβείς γονείς.
Ο Άγιος είχε φιλάνθρωπα αισθήματα, έτσι όταν κληρονόμησε την τεράστια περιουσία του τη διέθεσε  στους απελπισμένους για να τούς ανακουφίσει.Αφιερώθηκε στον ασκητικό βίο, όμως λόγω της αρετής του τιμήθηκε και με το αξίωμα του αρχιεπισκόπου Μύρων.

Ο Άγιος Νικόλαος ξεχώρισε για τη σοφία, την ηθική του τελειότητα και ήταν προικισμένος με το χάρισμα της θαυματουργίας. Καθόλη τη διάρκεια του βίου του πάλεψε για την αληθινή πίστη και το δίκαιο, προσπαθώντας να γίνεται ο γαλήνιος όρμος όπου θα καταφεύγει κάθε "τρικυμισμένος".

Το θέμα του παραπάνω πίνακα του μέγιστου ρώσου καλλιτέχνη Ιλια Ρέπιν, αναφέρεται σε έναν από τους θρύλους του Αγίου Νικολάου, σύμφωνα με τον οποίο ενώ έλειπε από τα Μύρα της Λυκίας , όπου ήταν Αρχιεπίσκοπος, ο κυβερνήτης κατόπιν δωροδοκίας, καταδίκασε σε θάνατο τρεις αθώους.
Όταν το έμαθε ο Άγιος, επέστρεψε βιαστικά στα Μύρα και έφτασε στον τόπο της εκτέλεσης ακριβώς τη στιγμή που ο δήμιος ετοιμαζόταν να αποκεφαλίσει τον πρώτο από τους τρεις. Όρμησε στον δήμιο, του άρπαξε το σπαθί από τα χέρια και το πέταξε στο έδαφος, αφήνοντας άφωνους τους παρευρισκόμενους.

Ο ζωγράφος απεικονίζει τη στιγμή που ο Νικόλαος πιάνει με δύναμη το σπαθί και εμποδίζει το δήμιο να εκτελέσει την αποτρόπαια πράξη. Με ύψιστη μαεστρία ο ρώσος καλλιτέχνης καταφέρνει να αποδώσει την αντίθεση μεταξύ των χαρακτήρων: το θάρρος, την αποφασιστικότητα και το σθένος του Αγίου Νικολάου πεπεισμένο για το δίκαιό του, το σάστισμα του δήμιου, τη φοβισμένη έκφραση του κυβερνήτη και τα έκπληκτα πρόσωπα των καταδικασμένων που δεν πίστευαν στο θαύμα της σωτηρίας τους.

Ο Ιλια Ρέπιν συνδέθηκε με μακροχρόνια φιλία με τον ρώσο συγγραφέα Λέοντα Τολστόι. Μπορεί να διαφωνούσαν συχνά -ιδιαίτερα σε θέματα τέχνης- όμως ο θαυμασμός και η εκτίμηση του ενός για τον άλλο ήταν αμοιβαία, με την επιρροή του Τολστόι να είναι εμφανής στο έργο του Ρέπιν.

Παράδειγμα αποτελεί αυτό το εικαστικό "Νικόλαος ο Θαυματουργός ή Ο Αγιος Νικολαος σώζει το τρεις αθώους απο το θάνατο", όπου μεταφέρεται η διακήρυξη του Τολστόι κατά της θανατικής ποινής. Μάλιστα σύμφωνα με κάποιους αναλυτές ο Άγιος Νικόλαος έχει τα χαρακτηριστικά του Τολστόι ως γκριζομάλλης γενειοφόρος...



Ο Μπένζαμιν Μπρίττεν στην Καντάτα του "St Nicolas, op. 42 " σκιαγραφεί το πορτρέτο του Aγίου επικεντρώνοντας στους σχετικούς με αυτόν θρύλους. Στο όγδοο από τα εννέα μέρη της Καντάτας που έχει τίτλο "Η ευσέβεια και τα θαυμαστά έργα του Αγίου Νικολάου" γίνεται αναφορά στο σχετικό θαυματουργό επεισόδιο με τους τρεις καταδικασθέντες που σώθηκαν την τελευταία στιγμή. Η δραματι΄τητα του κειμενου, η αγωνία των στιγμών, η ελπίδα και η ανακούφιση, είναι συναισθήματα που δημιουργεί η ακρόαση με τη χρήση εντυπωσιακών αντιθέσεων σε αρμονίες, φωνητικά στυλ, αλλά και οργανικά ηχοχρώματα.

"Για σαράντα χρόνια Αγιε Νικόλα μας,

Ηγέτη των ανθρώπων μας, ποιμένα μας και

ευγενικέ καθοδηγητη μας, περπάτησες δίπλα μας.

Απευθυνθήκαμε σε Σε, στη γέννηση και τον θάνατο,

Σε καιρό πείνας και στενοχώριας,

σε κάθε θλίψη μας ζητώντας ανακούφιση.

[...]

Κρατάμε ζωντανή τη μνήμη Του

με θρύλους που για τα παιδιά μας

και τα παιδιά των παιδιών τους είναι θησαυροί.

[...]

Οι πύλες ήτανε φραγμένες,

η μαύρη σημαία κυμάτιζε,

και τρεις άντρες γονάτισαν δίπλα στο δήμιο

Αλλά ο Νικόλας έσκασε σαν φλόγα

κι έμεινε σαστισμένο το σπαθί

σώζοντας τους τρεις αθώους..."!

Η "Καντάτα του ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ", του Μπρίττεν είναι ένα κατανυκτικότατο έργο για μικτή χορωδία και τενόρο ως σολίστ, πλαισιωμένους από όργανο, πιάνο, κουαρτέτο εγχόρδων και κρουστά.
Πρόκειται για ένα από τα νεανικά έργα του συνθέτη, γραμμένο να εκτελείται από ερασιτέχνες, παράδοση που συνεχίζεται μέχρι σήμερα, με τις νέες ορχήστρες κυρίως, να το περιλαμβάνουν στο ρεπερτόριό τους.

Η χορωδιακή σύνθεση ηχεί ως ανακουφιστική ψαλμωδία, ανυψώνοντας την ψυχή του ακροατή, οδηγώντας τον σε ουράνια πνευματικά μονοπάτια ελπίδας, παρηγορίας, προσδοκιών και αισιοδοξίας!

Britten: Saint Nicolas, Op. 42: VIII. His Piety and Marvellous Works":

Μότσαρτ: η αγάπη στη σκοποβολή και οι βωμολοχίες

 

Ο Μότσαρτ με την ξαδέρφη του Μαρία-Θέκλα(στόχος σκοποβολής)

Υπήρξε το "παιδί θαύμα"! Ένα φαινόμενο της μουσικής!
Βιρτουόζος εκτελεστής, συνθέτης από πολύ μικρή ηλικία, με άψογο μουσικό αυτί και μνήμη! Ένας γνήσιος εκφραστής του ευρωπαϊκού διαφωτισμού!

Ο λόγος σήμερα για τον μοναδικό μουσουργό, μια μεγαλοφυία της τέχνης των ήχων, Βόλφγκαγκ Αμαντέους Μότσαρτ.

Το Tanzmeisterhaus στο Σάλτσμπουργκ, που σήμερα στεγάζει  ένα από τα μουσεία της πόλης για τον Μότσαρτ, στην εποχή του συνθέτη χρησιοποιούνταν για συναυλίες, χορούς και λογής καλλιτεχνικές συγκεντρώσεις, που λάμβαναν χώρα τις Κυριακές και μέρες γιορτών. Μετά το γεύμα, τα παιδιά έπαιζαν στο πάρκο Μιραμπέλ ενώ οι ενήλικες απασχολούνταν με το χαρτοπαίγνιο ή τη σκοποβολή... 

Συγκεκριμένα έπαιζαν "bölzlschiessen", όπως ονομάζεται η σκοποβολή σε κλειστούς χώρους όπου διακοσμημένοι στόχοι στοχεύονται με βελάκια χρησιμοποιώντας αεροβόλο.

Λάτρεις του διασκεδαστικού αθλήματος  υπήρξαν τα μέλη της οικογένειας Μότσαρτ, με φανατικότερο όλων τον Βόλφγκαγκ, ο οποίος ξεκίνησε να παίζει πριν τα δέκα και εξελίχτηκε ε ταχύτατους ρυθμούς σε ανίκητο τοξοβόλο.

Καθώς το παιχνίδι παιζόταν από έξι με δέκα παίκτες, η οικογένεια Μότσαρτ προσκαλούσε φίλους, συνεργάτες και συγγενείς να περάσουν ευχάριστα τις Κυριακές και αργίες τους, που τέλειωνε πάντα και με μια συναυλία.  Στο άθλημα αυτό, βασικό ρόλο έπαιζε ο αρχηγός κάθε φορά, που ονομαζόταν και "μέγας δωρητής" γιατί ήταν εκείνος που πλήρωνε τα ποτά, αλλά και για τα έπαθλα, έναν όμορφα και κατάλληλα ζωγραφισμένο στόχο, που είχε αρκετά μεγάλη διάμετρο -ξεπερνούσε το ένα μέτρο- και πάνω του εκτός από το σχέδιο περιλάμβανε και σχετικό κείμενο.
Όπως αυτό που βλέπετε παραπάνω και ετοίμασε ο Λεοπόλδος Μότσαρτ για μια Κυριακή που εκτελούσε χρέη "μεγάλου δωρητή". Το ετοίμασε για το γιο του, που σε λίγες μέρες θα έφευγε σε περιοδεία, γι'αυτό και τον απεικονίζει μαζί με τη συνομήλικη ξαδέρφη του Μαρία-Θέκλα, που συνδέονταν στενά. Ο Λεοπόλδος συνοδεύει το στόχο  με το κείμενο:

-Αντίο, αγνή μου ξαδέρφη! - Αντίο!

-Σου εύχομαι τύχη καλή στο ταξίδι, υγεία και αίσιο καιρό

Περάσαμε όμορφα το δεκαπενθήμερο μαζί

κι αυτό είναι που κάνει λυπηρό τον αποχωρισμό μας 
Αχ, απάνθρωπη μοίρα! - Αλίμονο..."

Συνηθιζόταν το κείμενο σε αυτούς τους στόχους να είναι σατιρικό, κοροϊδευτικό, προκαλώντας γέλιο στους φίλους-συμπαίκτες που συμμετείχαν...

Λέγεται πως ο νεαρός Αμαντέους, που ήταν -όπως φαίνεται- μεγάλο πειραχτήρι σκάρωνε και στίχους με βωμολοχίες... 

Την περίοδο που απουσίαζε στο Μανχάιμ, ο Βόλφγκανγκ περιέγραψε στον πατέρα του τη μορφή του στόχου σκοποβολής, που επιθυμούσε να χρησιμοποιήσει η οικογένειά του κατά την απουσία του.
Τού έγραψε λοιπόν:

"Αγαπητέ πατέρα, όσον αφορά τους στόχους, θα ήθελα να απεικονίζει έναν νεαρό άντρα με ανοιχτόχρωμα μαλλιά, σκυμμένο με τέτοιο τρόπο που να αποκαλύπτονται τα ...γυμνά του οπίσθια. Από το στόμα του να ξεστομίζεται η φράση: "Καλή σας όρεξη!".
Δίπλα, να βάλεις έναν άλλο άντρα με  κόκκινο μανδύα, μπότες και περούκα στο κεφάλι. Πρέπει να βρίσκεται σε τέτοιο ύψος, ώστε να φαίνεται πως ετοιμάζεται να γλείψει τα οπίσθια του άλλου. Από το στόμα του να βγαίνει η φράση: "Ω, δεν υπάρχει τίποτα πιο νόστιμο!"

πηγή: vintageairguns

Κάποιοι ισχυρίζονται πως ο Μότσαρτ, με το νεαρό σκιαγράφησε τον εαυτό του και ο άνδρας με τον μανδύα παραπέμπει στον αρχιεπίσκοπο Κολορέντο, με τον οποίο ο Μότσαρτ είχε επανειλημμένως συγκρουστεί, καθώς δεν υποτασσόταν στο πρωτόκολλο της Αυλής, το οποίο βέβαια δεν προέβλεπε ρυθμίσεις για μία μουσική ιδιοφυΐα.
Η σύγκρουση κορυφώθηκε το 1781, κατάληξη της οποίας ήταν η απόλυση του συνθέτη, η οποία όμως δεν έκανε το Μότσαρτ  ούτε το χιούμορ του να χάσει, ούτε και τη διάθεσή του για πειράγματα...Ευρηματικός, δημιουργικότατος αλλά και αθυρόστομος, έδωσε και τη μουσική του απάντηση...

Στην εποχή του η σκατολογία ήταν δημοφιλέστατη! Λάτρης της υπήρξε και ο Μότσαρτ, οι επιστολές του οποίου αποκαλύπτουν "απαράμιλλη εντρύφηση σε πνευματικές αναπαραστάσεις περιττωμάτων". Έτσι, συχνά χρησιμοποιεί στα τραγούδια και τις άριές του καλυμμένες ή μη, άσεμνες φράσεις και  βωμολοχίες! 

H παρτιτούρα του Κανόνα: "Leck mich im Arsch"

Μια χρονιά λοιπόν, μετά την απόλυσή του ο Μότσαρτ έγραψε έναν κανόνα  με τίτλο: "Leck mich im Arsch- Γλείψε τα οπίσθια".
Τον συνέθεσε για να ερμηνευθεί σε μια φιλική συγκέντρωση από τον φίλο του Βαυαρό βιολιστή και βαρύτονο, Johann Nepomuk Peyerl. Αυτός ο κανόνας είναι γεμάτος με διασκεδαστικά λογοπαίγνια. Οι στίχοι είναι στα λατινικά και κάπως ακαταλαβίστικοι. Ο κανονικός τίτλος ήταν "lectu mihi mars", αλλά ο Μότσαρτ γνώριζε πως ο τραγουδιστής με την παχιά βαυαρική προφορά του θα έκανε τη φράση να ακουστεί  σαν το γερμανικό "leck du mich im Arsch-Γλείψε τα οπίσθια".

Λέγεται πως όταν ο εκδότης του Μότσαρτ έλαβε την χειρόγραφη παρτιτούρα, συγκλονίστηκε βλέποντας την ανήθικη γλώσσα του τίτλου. Όμως, τού άρεσε η μελωδία και τόν "εξευγένισε" αλλάζοντάς τον με τη φράση: "Ας χαρούμε!"

To βασικό θέμα του κανόνα προέρχεται από το τελευταίο μέρος της Τρίτης Συμφωνίας του Χάυντν.

Στέφαν Γκεόργκε: Οι "Κρεμαστοί Κήποι" του στην ατονικότητα του Σαίνμπεγκ...

[Στη μνήμη του Γερμανού ποιητή, Στέφαν Άντον Γκεόργκε,
 που πέρασε στην αιωνιότητα σαν σήμερα, 4 Δεκεμβρίου 1933]

Ο Γκεόργκε αρχικά ανήκε στους "Mardistes" (από τη γαλλική λέξη Mardi=Τρίτη), οπαδούς του Μαλαρμέ που κάθε Τρίτη συγκεντρώνονταν στο σπίτι του προκειμένου να ανταλλάσσουν λογοτεχνικές και άλλες απόψεις. Στη συνέχεια ίδρυσε και συνέτασσε το σπουδαίο λογοτεχνικό περιοδικό: "Blätter für die Kunst-Φύλλα για την Τέχνη".

Η ποίηση του Γκεόργκε διακρίνεται για τον λυρικό τόνο της, το αριστοκρατικό και εξευγενισμένο ύφος της. Δεν αποκάλεσε τυχαία ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες τον Γκεόργε "ισότιμο του Τζέιμς Τζόις", ούτε ο Βάλτερ Μπένγιαμιν "ισάξιο του Σαρλ Μπωντλέρ"...
Το ότι οι λογοτεχνικοί κύκλοι τον κατατάσσουν δίπλα στον Ρίλκε και τον Χόφμανσταλ, επιβεβαιώνει πως ο Γκεόργκε ανήκει στους βασικότερους εκπροσώπους της μετά Γκαίτε περιόδου της γερμανικής ποίησης.

Ο Γκεόργκε ως ποιητής αποτελεί μία σημαντική γέφυρα μεταξύ του 19ου αι. και του γερμανικού μοντερνισμού. Πειραματιζόταν με τη γλώσσα, τα ποιητικά μέτρα και τη στίξη. Θεωρήθηκε "ιερέας της διανόησης", γι' αυτό γράφτηκε πως "ακτινοβολούσε αξιοπρέπεια  κι ένα είδος ιεροπρέπειας... Στην προσωπικότητά του υπήρχε κάτι το μαγνητικό".

Η ποίηση του Γκεόργκε είχε μεγάλη επιρροή στη μουσική της Δεύτερης σχολής συνθετών της Βιέννης, με σημαντικότερους εκπροσώπους τον  Άρνολντ Σαίνμπεργκ και τους μαθητές του, Μπεργκ και Βέμπερν. Όλοι μελοποίησαν ποιήματά του, όμως ο ιδρυτής του δωδεκαφθογγισμού, Σαίνμπεργκ είναι εκείνος που πρώτος εισήγαγε την ποίηση του Γκεόργκε σε έργα του(2 Lieder, Op.14, Κουαρτέτο εγχόρδων No. 2, Op. 10, Das Buch der hängenden Gärten-Βιβλίο των Κρεμαστών Κήπων).

Ειδικά στο τελευταίο, ήταν ο Σαίνμπεργκ με τη μελοποίησή του που βοήθησε ώστε να γίνει αποδεκτό το ποιητικό κείμενο. Οι "Κρεμαστοί Κήποι" συντέθηκαν το 1908 και αποτελούν την αρχή της ατονικής περιόδου του Σαίνμπεργκ. Με αυτό τον κύκλο τραγουδιών ο συνθέτης έγινε "σημαντικός για τους προοδευτικούς, με τα ατονικά έργα του ν' απαρτίζουν νόμιμη μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης".

Ο κύκλος τραγουδιών "Das Buch der hängenden Gärten-Βιβλίο των Κρεμαστών Κήπων" περιλαμβάνει 15 ποιήματα, που αφορούν στον έρωτα δυο νέων. Μια σχέση αποτυχημένη, με άδοξη έκβαση, καθώς η νέα γυναίκα φεύγει από τον κήπο, που στη συνέχεια καταστρέφεται.

Ο συνθέτης χρησιμοποιεί την εικόνα του κήπου ως μεταφορά της εξαΰλωσης -για κείνον-  της παραδοσιακής μορφής μουσικής. Ο κήπος αντιπροσωπεύει την τονικότητα, την κλασική δομή και την παραδοσιακή αρμονία τις οποίες αποτίναξε ο Σαίνμπεργκ και η καταστροφή του κήπου παραλληλίζεται με την απομάκρυνση από τις παλιές μουσικές φόρμες και τη μετάβαση στο νέο κόσμο της ατονικότητας.

Θα μπορούσαμε να πούμε πως ο κύκλος με τη θεματική του αποτελεί και μια αυτοβιογραφικής χροιάς έκφραση του συνθέτη, καθώς εκείνη την περίοδο η σύζυγός του, Ματίλντε είχε εγκαταλείψει τη συζυγική εστία για να ακολουθήσει τον εραστή της ζωγράφο, Ρίχαρντ Γκερστλ.

Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε το 1910 χωρίς ιδιαίτερη επιτυχία. Κάποιοι δε, το περιφρόνησαν παντελώς, καθώς η πλήρης έλλειψη τονικότητας ήταν μακριά από την επικρατούσα κουλτούρα. Και είναι αυτή η σύνθεση που ευθύνεται για το χαρακτηρισμό του δημιουργού της ως "ένας μουσικός αναρχικός που αναστάτωσε όλη την Ευρώπη". 

Από τα 15 λήντερ θα ακούσουμε τα αρ. 8, 9 και 14 του κύκλου.
Τα δυο πρώτα αποτυπώνουν το πάθος των εραστών και το τρίτο την προαίσθηση για το καταστροφικό τέλος της σχέσης...
Οι μεταφράσεις στα ελληνικά είναι του Νίκου Βουτυρόπουλου(poiein.gr).

"Wenn ich heut nicht deinen Leib berühre-Αν σήμερα δεν αγγίξω το κορμί σου":

"Αν σήμερα δεν αγγίξω το κορμί σου

Της ψυχής μου θα σπάσει η κλωστή

Σα να ʽταν τεντωμένη χορδή.

Ας φορέσω πένθος για σημάδι αγάπης

Αφού σου ανήκω κι υποφέρω.

Κρίνε αν τέτοιο βάσανο μου αξίζει

Ράντισέ με δροσιά γιατί καίω στον πυρετό

Και σκύβω και παραπατώ"

Arnold Schoenberg: Das Buch der hängenden Gärten, Op. 15:

No. 8: "Wenn ich heut nicht deinen Leib berühre

(Στο πιάνο ο Γκλεν Γκουλντ)

"Streng ist uns das glück und spröde - Σκληρή είναι η τύχη κι εύθραυστη"

"Σκληρή είναι η τύχη κι εύθραυστη.

Τι να σου κάνει ένα σύντομο φιλί;

Μια τόση δα σταγόνα βροχής

Σʼ ερημιά καμένη και μουντή

Να τη ρουφά αλύπητα

Που τη δροσιά της χάνει

Στη θέρμη και αναρριγεί"

Arnold Schoenberg: Das Buch der hängenden Gärten, Op. 15:

Ν.9: "Streng ist uns das glück und spröde"

(Στο πιάνο ο Γκλεν Γκουλντ)

"Sprich nicht mehr von dem Laub-Μη μιλάς συνέχεια"

"Μη μιλάς συνέχεια

Για τα φύλλα

Του ανέμου λεία

Για το λιώσιμο

Ώριμων κυδωνιών

Για τα βήματα

Των εξολοθρευτών

Στο τέλος της χρονιάς.

Για το τρέμουλο

Της λιβελούλας

Στην καταιγίδα

Και των φώτων

Που η λάμψη τους
Αλλάζει"

Arnold Schoenberg: Das Buch der hängenden Gärten, Op. 15:

No. 14: "Sprich nicht mehr von dem Laub"
(Στο πιάνο ο Γκλεν Γκουλντ)

Ένα αναγεννησιακό μοτέτο για τον Απόστολο Ανδρέα, πολιούχο των Πατρών...

"Αγιος Ανδρέας", αγιογραφία στον Παλαιό Ναό Αγίου Ανδρέα Πατρών
(patras.gr)

            

Χρόνια Πολλά στην αγαπημένη μας πόλη, Χρόνια Πολλά στους εορτάζοντες!

Ο άγιος Ανδρέας ας είναι αρωγός στο βηματισμό μας, με την αγιοσύνη Του να προστατεύει όλους μας και όσους αγαπάμε!

"Αγιος Ανδρέας", αγιογραφία στον Παλαιό Ναό Αγίου Ανδρέα Πατρών
(patras.gr)

Οι αγιογραφίες που συνοδεύουν το κείμενο είναι από το εσωτερικό του Παλαιού Ναού του Αγίου Ανδρέα της Πάτρας.
Ο Ναός χτίστηκε στη θέση άλλου που καταστράφηκε και είχε οικοδομηθεί απο τους Φράγκους καθώς η Πατρα βρισκοταν υπό την κυριαρχία τους από το 1205.
Πλευρικά του του ναού υπάρχει μια υπόγεια μικρή σπηλιά, που στην αρχαιότητα ήταν μέρος του Μαντείου της θεάς Δήμητρας, κάτι που φαίνεται και σε επιγραφή χαραγμένη στην είσοδό του:

"Νημερτές το δ’ ύδωρ Δημήτερος ήν ποτέ νούσοις.Ένθα παγείς ξύλω Ανδρέας Πάτρας αμφιβέβηκεν"...

δηλαδή:

"Ιαματικό είναι τούτο το νερό, που κάποτε της θεάς Δήμητρας ήταν, όπου ο Ανδρέας σε ξύλο προσηλώθηκε και προστατεύει την Πάτρα".

Η πηγή θεωρείται αγίασμα και προσφέρεται σε βοήθεια αυτών που την ζητούν.

Ο Πρωτόκλητος Ανδρέας κήρυξε τον Χριστιανισμό λαι από τις περιοχές όπου δίδαξε και ίδρυσε Εκκλησία ήταν και η Αχαΐα.

Οι διδαχές του Πρωτοκλήτου Ανδρέα έπεισαν να πιστέψει, την σύζυγο του Ρωμαίου Υπάτου στην Πάτρα, που εξοργισμένος διέταξε τη σταύρωσή Του πάνω σε Χιαστό σταυρό.
Αναφέρει ο Φώτης Κόντογλου: 

"O σταυρός που μαρτύρησε ο άγιος Aνδρέας ήτανε καμωμένος από δυο ίσια σταυρωτά ξύλα σε σχέδιο X, και κατά την παράδοση ήτανε από ξύλο της εληάς".




Τελευταίος Λατίνος Αρχιεπίσκοπος Πατρών υπήρξε ο Pandolfo Malatesta, η ενθρόνιση του οποίου έγινε στην Πάτρα το 1424. O Malatesta ήταν του γνωστού ιταλικού Οίκου ευγενών και η αδερφή του είχε παντρευτεί τον Θεόδωρο Β΄ Παλαιολόγο, Δεσπότη του Μορέα, καθώς εκείνη την εποχή συνηθιζόταν η ένωση οροδόξων και καολικών αριστοκρατών αποσκοπώντας στην ένωση των εκκλησιών.

Στην υπηρεσία το Οίκου Μαλατέστα βρέθηκε για ένα διάστημα και ο Γκιγιώμ Ντυφαί, ένας από τους σπουδαιότερους συνθέτες της Ευρώπης του 15ου αι. και κορυφαίος Γαλλοφλαμανδός δημιουργό της πρώιμης Αναγέννησης.
Ετσι, θρυλείται πως ο συνθέτης συνόδευσε στην Πάτρα τον Μαλατέστα για τις τελετές ενθρόνισης και κει συνέθεσε για την περίσταση το μοτέτο του: "Apostolo glorioso", σε κείμενο ανωνύμου, που αναφέρεται στον Άγιο και την σύνδεσή του με την πόλη.

Πρόκειται για πεντάφωνο, ισορρυθμικό μοτέτο με εισαγωγή, σε δυο γλώσσες, λατινικά και ιταλικά:

Cantus 1

"Δοξασμένε απόστολε, που εξελέγης από τον Θεό / Να ευαγγελιστείς στον

ελληνικό λαό / Την ενσάρκωσή του, που ήταν τυφλός σ’ αυτό, / Και αυτό το

έκανες χωρίς καμία αμφιβολία, Kαι επέλεξες την Πάτρα ως κλίνη σου / Και αυτήν

την ιερή σπηλιά για τάφο σου:

Σε παρακαλώ να προσεύχεσαι να σε ξαναβρώ, / Με την χάρη σου στην θεία παρουσία.

Cantus 2

Με το δόγμα σου προσηλύτισες στον Χριστό / Όλη τη χώρα, και με το πάθος και

με τον θάνατο / Που υπέφερες στον σταυρό στον ελαιώνα.

Αλλά υποτροπίασε σφάλλοντας και στενοχωρήθηκε. / Είθε να λάβει χάρη τόσο

ισχυρή, / Ώστε να αναγνωρίσουν τον αληθινό και ζώντα θεό.

Tenor

Ανδρέα, μαθητή του Χριστού."

(Πηγή: "Καίτη Ρωμανού: Τα "βυζαντινά μοτέτα" του G. Du Fay", scribd)

Η πυκνής γραφής κατανυκτικότατη σύνθεση, δημιουργεί μια ατμόσφαιρα μυστικιστικής διάθεσης. Ιδιαίτερης δομής δημιουργία, με συνηχήσεις, που πατάνε συχνά η μία την άλλη, ωστόσο ακούγεται αβίαστη, δίνοντας την αίσθηση της ηρεμίας. Το πιο γοητευτικό χαρακτηριστικό του μοτέτου είναι η ανάλαφρη εντυπωση που δημιουργει στον ακροατή, λες και δεν πρόκειται για θρησκευτική σύνθεση, αλλά ενα κοσμικό σανσόν.
Ο σπουδαίος αναγεννησιακός Ντυφαί καταδεικνύει με αυτον τον τρόπο ότι οι "άκαμπτοι" περιοριστικοί κανόνες του ισορρυθμικου μοτέτου, στο οποίο επαναλαμβάνεται ακατάπαυστα ένα εκτεταμένο ρυθμικό σχήμα δημιουργώντας διαφορετικούς συνδυασμούς,δεν υπηρετούν πάντα την παραγωγή βαριάς ή πομπώδους μουσικής.
 Μια σύνθεση συγκινητικής ευλάβειας, που μαρτυρά την επινοητικότητα και το μεγαλείο του δημιουργού της.

Guillaume Dufay: "Apostolo Glorioso"

Αλεσάντρο Σκαρλάτι: Εμπνεύσεις Ιερής Μουσικής για την Αγία Καικιλία...

 

"Saint Cecile", Nicolas Poussin, Prado

Ο Αλεσάντρο Σκαρλάτι ήταν Ιταλός συνθέτης της εποχής μπαρόκ. Έγραψε πλήθος όπερες και καντάτες δωματίου, ενώ θεωρείται ο "Πατέρας της Ναπολιτάνικης όπερας".

Ήταν 19 χρονών όταν του προσφέρθηκε  η θέση του μουσικού διευθυντή του παρεκκλησίου στη Ρώμη, όπως και στο υπόλοιπο του βίου του  διετέλεσε επικεφαλής του παρεκκλησίου του Αντιβασιλέα της Νάπολης , και μαέστρο του παρεκκλησίου του Καρδιναλίου Οττομπόνι στη Βασιλική της Σάντα Μαρία Ματζιόρε της Ρώμης.

Η μουσική του, εξαιρετικά προοδευτική, τόσο από άποψη τεχνικής, όσο και από αισθητικής σκοπιάς. Το μαρτυρούν οι περίφημες άριές του, για τις οποίες ο Σκαρλάτι καθιέρωσε τη στροφική φόρμα da capo, σαγηνεύοντας το φιλόμουσο ακροατήριο που δικαίως του απέδωσε το χαρακτηρισμό -όπως αναφέραμε- του "Πατέρα της Ναπολιτάνικης όπερας"...

Όμως πλην των οπερών, ο Σκαρλάτι ασχολήθηκε και με τη θρησκευτική μουσική, παρότι τα έργα αυτού του είδους παίζουν έναν μάλλον μικρό ρόλο αν αναλογιστούμε τα υπόλοιπα έργα του...

"Santa Cecilia", Guercino

Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν εγκωμιαστικές συνθέσεις προς τιμήν της Αγίας προστάτιδας της Μουσικής, Καικιλίας.

• Ήταν το 1720 που ο Σκαρλάτι έγραψε τη "Messa di Santa Cecilia" για πέντε σολίστ, χορωδία και ορχήστρα. Τη Λειτουργία αφιέρωσε στον καρδινάλιο της Αραγονίας.
  
  Ο συνθέτης ιδιοφυώς υιοθετεί ένα αρκετά καινοτόμο ύφος σε αυτή τη Λειτουργία, που χαρακτηρίζεται από ενέργεια και χάρη και προϊδεάζει  τις λειτουργίες  του Χάιντν . Οι αναλυτές έχουν χαρακτηρίσει τη σύνθεση ως "αξιοθαύμαστο έργο του συνόλου  της εκκλησιαστικής  μουσικής του συνθέτη, που δεν έχει να ζηλέψει τίποτα, τόσο από άποψη μουσικού ενδιαφέροντος όσο και από τη στιλιστική σύνθεση των τάσεων της περιόδου".

Από τα 5 μέρη της Λειτουργίας: Kyrie, Gloria, Credo, Sanctus και Agnus Dei, επιλέγω να ακούσουμε το θριαμβευτικό "Gloria" με την εξαιρετικά περίπλοκη δομή του, καθώς στηρίζεται σε μια εντυπωσιακή 5φωνη φούγκα.

Scarlatti: St. Cecilia Mass - 2. Gloria:

• 

  "Η Έκσταση της Αγίας Καικιλίας", Ραφαήλ

  Δυο δεκαετίες σχεδόν αργότερα ο Αλεσάντρο Σκαρλάτι επανέρχεται στην Αγία Καικιλία, πάτρονα της Τέχνης των ήχων, που παρέδωσε το πνεύμα της την 22 Νοεμβρίου του 230 επί Αυτοκράτορος Αλεξάνδρου Σεβήρου δοξάζοντας τον Κύριο, γράφοντας τους "Καικιλιανούς Εσπερινούς".
  Πρόκειται για μια θαυμάσια σύνθεση προορισμένη για την εκκλησία της Αγίας Καικιλίας στο Tραστέβερε της Ρώμης, που κανείς ακούγοντάς τη απορεί πώς τέτοια μουσικά αριστουργήματα, παραμελούνται!
  
  Στους "Καικιλιανούς Εσπερινούς" είναι εμφανής η νεωτερικότητα της ιερής μουσικής  του συνθέτη (που στην προκειμένη περίπτωση παραπέμπει στον Μότσαρτ) που με την ευρηματική χρήση των οργάνων δημιουργεί ένα μωσαϊκό υφών για να ξετυλίξει τη θρησκευτική ιστορία πίσω από στίχους και μελωδίες.
  
  Οι συνθέτες συχνά έγραφαν περίτεχνη μουσική για τον Εσπερινό, καθώς, μαζί με τη Λειτουργία είχε τη μεγαλύτερη προσέλευση των πιστών. Η μουσική για τον Εσπερινό συνήθως αποτελείται από έναν αριθμό σκηνικών ψαλμών που πλαισιώνονται από Γρηγοριανά αντίφωνα, έναν ύμνο και ως κορύφωση το Magnificat. Αυτή τη δομή ακολουθούν και οι "Καικιλιανοί Εσπερινοί" απ' όπου θα ακούσουμε το "Dixit Dominus,Ψαλμοί  109/110".

 Scarlatti: "Il Vespero di Santa Cecilia - Dixit Dominus Psalm 109/110": 

• Πολύ νωρίτερα ο Σκαρλάτι είχε συνθέσει κι ένα ορατόριο εμπνευσμένο από το Μαρτύριο της Αγίας Καικιλίας. Ήταν το 1708, όταν απογοητευμένος από τις προσπάθειές του να προσελκύσει την προστασία του Φερδινάνδου σtην Αυλή της Νάπολης, επέστρεψε στη Ρώμη, όπου, ως νεαρός, είχε την προστασία της βασίλισσας Χριστίνας και του Καρδιναλίου Οτομπόνι. Εκείνος είναι που θα του δώσει ένα λιμπρέτο για την Καικιλία, το οποίο ο Σκαρλάτι θα επεξεργαστεί με ανυπέρβλητο ενθουσιασμό. Το ορατόριο θα πάρει τον τίτλο: "The Martyrdom of Santa Cecilia".
  
  

  

  "Η Αγία Καικιλία προσεύχεται
  λίγο πριν τον αποκεφαλισμό"

  Πραγματεύεται το βίο της Αγίας Καικιλίας η οποία φυλακίστηκε λόγω της πίστης της. Δικαστής της ορίζεται ο ειδωλολάτρης Αλμάχιο, ο οποίος την αγαπά κρυφά. Γι'αυτό στέλνει τον γραμματέα του να την μεταπείσει. Ωστόσο, τίποτα δεν μπορεί να μετατρέψει τη στάση της Τσετσίλια, που παραμένει πιστή στο Θεό της. Καταδικάζεται σε θάνατο με αποκεφαλισμό, όμως ο δήμιος δεν καταφέρνει να αποχωρίσει το κεφάλι της από τον κορμό με το σπαθί του, παρόλες τις προσπάθειες. Η Τσετσίλια τελικά, παραδίδει το πνεύμα της προσευχόμενη. Ο Aλμάχιο τρελαίνεται και το πλήθος αναγνωρίζει τη δύναμη της χριστιανικής πίστης.

 Για τρεις και περισσότερο αιώνες η σύνθεση θεωρείτο χαμένη. Πρόσφατα βρέθηκε σε μια ελβετική συλλογή, μελετήθηκε και ερμηνεύθηκε παρέχοντας στο φιλόμουσο κοινό ένα αριστουργηματικό ακρόαμα γραμμένο σε μια περίοδο που ο Σκαρλάτι είχε απομακρυνθεί από την όπερα για να δημιουργήσει μια εξέχουσα σειρά έργων ιερής μουσικής, από τα οποία το "The Martyrdom of St. Cecelia" κατέχει -όπως αποφάνθηκαν οι ειδικοί- τη λαμπρότερη θέση. Ο δημιουργός χρησιμοποιώντας επιδέξια την ορχήστρα καταφέρνει να υπογραμμίσει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ρόλου αναδεικνύοντας τη βαθιά δραματικότητα του λιμπρέτου. 

Θα ακούσουμε την άρια της Τσετσίλια από το πρώτο μέρος του ορατορίου: "Esca pura del foco mio".
Είναι η στιγμή που η γκουβερνάντα της προσπαθεί να την πείσει να αλλάξει σταση για την πίστη της, υπενθυμίζοντάς της πως αν δεν το κάνει σε λίγο θα θανατωθεί. Η Τσετσίλια ατρόμητη τής δηλώνει πως προτιμά το θάνατο από το να απαρνηθεί τον Ύψιστο και πως θεωρεί το Χριστό ως τον πραγματικό της σύζυγο.

"Αγνή φλόγα της φωτιάς μου,

ο σύζυγος και Θεός μου είναι

η πιο γλυκιά αγάπη αυτής της καρδιάς.

Τι βασανιστήρια θα νιώσω;

Αν Τον δω, ενώ υποφέρω,

το θέαμα θα' ναι η υπόσχεση της σωτηρίας μου!