Μουσική και Μαθηματικά: Boole - Xenakis

Ο τάφος του Μπουλ, Ιρλανδία

Περπάτησε δύο μίλια μέσα στη βροχή κι έπειτα φορώντας τα βρεγμένα ρούχα έδωσε διάλεξη…Αυτή ήταν η αιτία να κρυολογήσει βαριά και να ανεβάσει υψηλό πυρετό ο διάσημος μαθηματικός, φιλόσοφος και μελετητής της λογικής, Τζορτζ Μπουλ.
Η γυναίκα του πιστεύοντας οτι οι θεραπείες θα έπρεπε να ταιριάζουν με τα αίτια της αρρώστιας, τον περιέλουζε με κουβάδες νερό, με αποτέλεσμα να επιδεινωθεί η κατάσταση του Μπουλ και να πεθάνει σαν σήμερα, 8 Δεκεμβρίου του 1864 από συσσώρευση υγρού στους πνεύμονες.

Είναι θαμμένος στην Ιρλανδία, λίγο έξω από το Κορκ.

Στη μνήμη του μεγάλου των μαθηματικών και όχι μόνο, Τζωρτζ Μπουλ, η σημερινή καλημέρα, φίλοι μου εκλεκτοί...

Ο Μπουλ υποστήριξε πως στη Θεωρία των Πιθανοτήτων δεν μπορεί να δοθεί λύση σε κανένα ερώτημα αν αυτή δεν στηριχτεί στους παγκόσμιους νόμους της σκέψης που είναι η βάση κάθε λογικής.

Το "Herma",  τίτλος που ετυμολογικά σημαίνει δεσμός, θεμέλιο, έμβρυο, είναι ένα από τα κορυφαία έργα για σόλο πιάνο του Ιάννη Ξενάκη. Γράφτηκε κατόπιν αιτήματος του Ιάπωνα πιανίστα και αργότερα μαθητή του, Γιούσι Τακαχάσι, και θεωρείται σήμερα ορόσημο στη σύγχρονη μουσική δημιουργία.

Ο Ξενάκης, με τον διπλό του ρόλο ως αρχιτέκτονα και συνθέτη, εισάγει με το "Herma" μια μορφή συμβολικής μουσικής: ένας τρόπος σύνθεσης όπου ο ήχος δεν υπακούει σε παραδοσιακούς συνειρμούς ή μελωδικές αφηγήσεις, αλλά η μουσική ροή προκύπτει από τις ίδιες τις μαθηματικές σχέσεις που τη συγκροτούν. Είναι ένα είδος μουσικής που μοιάζει να "σκέφτεται" καθώς εκτυλίσσεται.

Στο έργο αυτό, ο Ξενάκης αντιμετωπίζει το πιάνο ως ηχητικό σύμπαν R, αποτελούμενο από τα 88 πλήκτρα του. Από αυτό το σύνολο επιλέγει τρία υποσύνολα -A, B και C- και χτίζει όλο το έργο πάνω στις τομές, τις ενώσεις και τις συμπλοκές τους.
Η αρχιτεκτονική της σύνθεσης αποτελεί πραγμάτωση της Άλγεβρας του Μπουλ, της άλγεβρας των λογικών μεταβλητών δύο τιμών, η οποία έχει τις ρίζες της στην αριστοτελική λογική. Κάθε μουσικό γεγονός είναι η ακριβής αντανάκλαση μιας λογικής πράξης: ένωση, τομή, άρνηση, συμπλήρωμα.
Έτσι, το "Herma" δεν είναι απλώς ένα πιανιστικό έργο, αλλά μια ηχητική επιτελέση λογικής, ένα ακουστικό ανάλογο μαθηματικών πράξεων που εκτυλίσσονται μέσα στον χρόνο.

Η εκτέλεσή του απαιτεί σπάνια τεχνική δεξιοτεχνία και υψηλή αντοχή. Οι πυκνές δέσμες ήχων, τα ακραία άλματα, οι ταχύτατοι σχηματισμοί και οι πολυεπίπεδες υφές δημιουργούν την αίσθηση μιας καταιγιστικής, ακατέργαστης ενέργειας που ωστόσο οργανώνεται αυστηρά από μια εσωτερική λογική τάξη.
Το αυτί δοκιμάζεται, "παραμορφώνεται" για να συλλάβει τη νέα αυτή πραγματικότητα αλλά δεν κουράζεται ούτε απογοητεύεται. Αντίθετα, μέσα από τη φρενήρη δραστηριότητα των ήχων, αναδύεται μια εντυπωσιακή διαύγεια αντίληψης, μια αίσθηση πως η μουσική αποκαλύπτει μπροστά μας τους μηχανισμούς της σκέψης.

Το "Herma" είναι ένα ηχητικό μνημείο στο σημείο όπου η Μουσική συναντά τα Μαθηματικά, εκεί όπου ο Μπουλ και ο Ξενάκης συνομιλούν πέρα από τον χρόνο, με κοινή γλώσσα τη λογική και με κοινό σκοπό την αναζήτηση της βαθύτερης τάξης του κόσμου.

πηγή: www.mtosmt.org

Δεν είναι "εύκολα ακουόμενο" έργο, όμως έχει μοναδικό ενδιαφέρον. Δημιουργεί αίσθηση καταιγιστικής, άμορφης ενέργειας και ισχυρής δυναμικής.Απολαύστε το!

Iannis Xenakis - Herma

Στο πιάνο ο Yuji Takahashi, στον οποίον αφιερώθηκε το έργο:

Στον Άγιο Νικόλαο, ο αρχαιότερος αγγλικός ύμνος...

 

Χειρόγραφη παρτιτούρα, Godric of Finchale: "Sainte Nicholaes"

"Άγιε Νικόλαε, του Θεού αγαπημένε

Δίνε μας μια ζωή λουσμένη Φως

από τη γέννηση έως το θάνατο
Άγιε Νικόλαε, προστάτευέ μας!"

Ένας θαυματουργός ασκητής ήταν ο Godric of Finchale, της Μεσαιωνικής Βρετανίας. Στην πρότερη ζωή του υπήρξε δίκαιος και ενάρετος άνθρωπος, έμπορος στο επάγγελμα αλλά και ναυτικός. Καπετάνιος και ίσως ιδιοκτήτης πλοιάριου, υμνούσε και προσευχόταν στον Άγιο των θαλασσών, Νικόλαο. 

Μετά από χρόνια στη θάλασσα, ο θρύλος λέει πως συναντήθηκε  με τον  αγγλοσάξωνα όσιο Κουθβέρτο, επίσκοπο του Ντάραμ... Αυτή η συνάντηση και η διδασκαλία του Οσίου άλλαξε τη ζωή του, και αφιερώθηκε στον Θεό... έμεινε στο Ντάραμ, όπου έζησε ως μυστικιστής και ερημίτης στο Φίντσαλ, δίπλα στο ποτάμι .

Ο Άγιος Γκόντριτς  διακρίθηκε για την καλοσύνη που έδειξε προς τα τα πλάσματα που ζούσαν κοντά του στο δάσος  και είναι αρκετές οι  σχετικές ιστορίες...Κάποτε, έκρυψε ένα ελάφι από την καταδίωξη κυνηγών...ή επέτρεψε ακόμα και στα φίδια να ζεσταθούν από τη φωτιά του. 

Σ' αυτόν αναφέρονται και οι παλαιότεροι ύμνοι (χαρακτηριστικό πως δεν είναι γραμμένοι στα Λατινικά, αλλά στην αρχαία Αγγλική), που το μουσικό τους κείμενο χρονολογείται από το Μεσαίωνα, περίπου 1170. 

Πρόκειται για  άσματα τα οποία συνέθεσε ο Γκόντριτς όταν εμφανίστηκε σε όραμα η Παναγία και του τα υπαγόρευσε.
Ένα από αυτά το υπαγόρευσε ο Άγιος Νικόλαος, ο προστάτης Άγιος στον οποίο προσευχόταν όταν ταξίδευε. Ένας  ύμνος παρηγοριάς , ικεσίας προς τον Άγιο να προστατεύει και βοηθά τους πιστούς του.

"Άγιε Νικόλαε, του Θεού αγαπημένε

Δίνε μας μια ζωή λουσμένη Φως

από τη γέννηση έως το θάνατο

Άγιε Νικόλαε, προστάτευέ μας!"

 Godric of Finchale: "Sainte Nicholaes, Godes Druth"
Στη συγκεκριμένη εκτέλεση η φωνή συνοδεύεται από βιέλα και γοτθική άρπα προσδίδοντας το χρώμα της εποχής στην οποία γράφτηκε η σύνθεση.

Και μια άλλη διασκευή σε ερμηνεία από τους Coro Vocilassù:

Μότσαρτ, το θολό τοπίο περί ταφής...

 

Είναι η μεγαλύτερη μουσική ιδιοφυία όλων των εποχών!
Καθένας στέκεται εκστατικός μπρος στο μουσικο μεγαλείο του Μότσαρτ!...

Πολλά έχουν γραφτεί για το θάνατό του, και μάλιστα με μυθιστορηματική χροιά, με κυρίαρχη την εκδοχή πως δολοφονήθηκε, αλλά και πως θάφτηκε σε κοινοτάφιο, με ελάχιστους να τον συνοδεύουν στην τελευταία κατοικία του, άδοξα χωρίς τιμές... Ακόμα και ο καιρός "έκλαιγε" με όλη την ανθρωπότητα, το χαμό του, καθώς κάποιοι μιλούν για βροντές, αστραπές και δυνατές καταιγίδες εκείνη τη μέρα !
Όπως ισχυρίζονται οι ερευνητές, όλα αυτά είναι αβάσιμα....

Όμως ο κοινός νους δεν μπορούσε να δώσει απάντηση στο γιατί η ιδιοφυία, που λέγεται Μότσαρτ πέθανε τόσο νέος...Έτσι, έπρεπε να πλάσει μια ιστορία, ποτισμένη με έντονη δραματικότητα!
Υπάρχουν πάντως αιτιολογήσεις σε όλα αυτά που αναφέρονται,(νόμοι, κανόνες, ιεραρχία κλπ) αν ίσχυσαν...
Μεταξύ μας, κι εμένα μού αρέσει η αχλύ σ' ένα μύθο, όπως ο Μότσαρτ!, το σκούρο, γεμάτο μυστήριο, θολό, αινιγματικό και νεφελώδες, που περιβάλλει το τέλος τη ζωής του!...

Ο Μότσαρτ τάφηκε στο κοιμητήριο του Άγιου Μάρκου, σε μια συνοικία έξω από τη Βιέννη. Βρισκόταν σε ισχύ ένα διάταγμα του αυτοκράτορα Ιωσήφ, που απαγόρευε ταφές σε νεκροταφεία μέσα στην πόλη. Επίσης, η διαταγή ήθελε τα νεκρά σώματα να θάβονται σε κοινοτάφια, κανονισμός που δεν τέθηκε ποτέ σε ισχύ εντός Βιέννης, επειδή οι αρχές της πόλης αρνήθηκαν την έγκρισή του για να μη θυμίζουν στο λαό τους μαζικούς τάφους των χρόνων της πανώλης.
Έτσι, η υπόθεση ότι ο Μότσαρτ τάφηκε σε κοινοτάφιο επειδή ήταν άπορος, είναι ψευδής. Η ταφή του απλώς ακολούθησε τους κανονισμούς της εποχής...

Παρότι μνημείο-τάφος υπάρχει και στο κεντρικό κοιμητήριο της Βιέννης, προτίμησα να επισκεφτώ τη γη που δέχτηκε το άψυχο σώμα του θεοφίλητου παιδιού-θαύματος…

Σ’ένα ξέφωτο του κοιμητηρίου θάφτηκε η μεγάλη ιδιοφυία της μουσικής τέχνης…Κάπου κοντά, που βρίσκεται σήμερα μια επιτύμβια γλυπτική σύνθεση να θυμίζει πως ο θάνατος δεν κάνει διακρίσεις, παρουσιάζεται σκληρός κι αδυσώπητος, ακόμη και σε κείνους που "μάγεψαν" την ανθρωπότητα στο σύντομο πέρασμά τους…

Στον Άγιο Στέφανο που εψάλη η μνημόσυνη ακολουθία για το Μότσαρτ, δόθηκε για τα 200 χρόνια από το θάνατό του, στις 5 Δεκέμβρη του 1991, ιστορική συναυλία του τελευταίου ημιτελούς Ρέκβιεμ του σε διεύθυνση του Sir Georg Solti:

"Άμουσος ο Ρίλκε;"

 

"Μουσική: Των αγαλμάτων ανάσα.
 Ίσως των εικόνων σιωπή.
Γλώσσα εσύ, όπου οι γλώσσες τελειώνουν.
Εσύ χρόνος, που κάθετα στέκει
προς το μέρος καρδιών που σβήνουν.

[...]

Μουσική.
Άνοιγμα του χώρου της καρδιάς μας,
εαυτός μας πιο βαθύς, που πέρα από μας
σπρώχνει να βγει αποδημία ιερή..."





Κι όμως, κάποιοι τον είπαν ακόμα και "άμουσο", κι ας υπήρξε εξαιρετικά λυρικός ποιητής...

Ο λόγος, φίλοι μου για τον γεννημένο σαν σήμερα, 4 Δεκέμβρη 1875, Ράινερ Μαρία Ρίλκε...
Αφοσιωμένος σε επίπεδα προσήλωσης στο έργο του, εκφράζει τις επιθυμίες, τα όνειρα και τα οράματά του...προσεγγίζει τη μοναξιά, τον έρωτα, την απώλεια, με μια διεισδυτική ματιά...αφουγκράζεται το νόημα της ύπαρξης μ' ένα βαθιά στοχαστικό βλέμμα.
Τον διαβάζεις κι έχεις την αίσθηση πως κάθε λέξη τού υπαγορεύεται από μια εσωτερική δύναμη, ένα άυλο ανώτερο ον, στο οποίο δεν μπορεί και δεν θέλει ν' αντισταθεί.

Μπορεί να μην έπαιζε κάποιο μουσικό όργανο...
Μπορεί να μην πήγαινε συχνά σε συναυλίες, ή ποτέ να μην βρέθηκε κανείς συνθέτης να τον εμπνεύσει όπως τους συγχρόνους του Σεζάν και Ροντέν...
Ούτε ακόμα κι η γνωριμία του με τον Μπουσόνι έδωσε κάποιο μουσικοποιητικό καρπό...
Όμως, ταπεινή μου άποψη, θεωρώ πως η μουσικότητα ρέει άφθονη κι αβίαστα στα έργα του...
Από τα περίφημα "Σονέτα του Ορφέα" και τις "Ελεγείες του Ντουίνο" ως τα  "Κείμενά του για τη Μουσική", κείμενα υπαρξιακής αναζήτησης, μοναξιάς, και βαθιάς ανησυχίας, ένα απόσπασμα από τα οποία, για να τον τιμήσουμε, θα μοιραστώ μαζί σας...:

"...είτε γύρω σου βουίζει μια λάμπα, ηχεί η καταιγίδα, 

είτε απλώνεται το δειλινό, είτε η θάλασσα στενάζει,... 

πάντα πίσω σου ξυπνάει μια πλατιά μελωδία, 

πλεγμένη απο χίλιες φωνές στην οποία υπάρχει ανά διαστήματα χώρος και για το δικό σου σόλο...

Το να ξέρεις "πότε" πρέπει να μπεις, αυτό αποτελεί το μυστικό της μοναξιάς σου...

Αυτή είναι η τέχνη της αληθινής συναναστροφής...

[...]

Αν δεν βυθίσει τους ανθρώπους στη σιωπή ένας βαρύς πόνος, 

ο καθένας ακούει-λιγότερο ή περισσότερο- την κραταιά μελωδία του βάθους. 

Πολλοί, έχουν πάψει να την ακούν...

Είναι σαν δέντρα που έχουν λησμονήσει τις ρίζες τους 

και νομίζουν ότι το θρόισμα των κλαδιών τους είναι η δύναμη και η ζωή τους...

Πολλοί, δεν έχουν χρόνο να την ακούσουν, δεν έχουν υπομονή να την ακούσουν...

Πρόκειται για φτωχούς απάτηδες, που έχοντας χάσει το νόημα της ύπαρξης, 

χτυπούν τα πλήκτρα των ημερών βγάζοντας πάντοτε τον ίδιο μονότονο, αδύναμο ήχο..."

(Rainer Maria Rilke: "Κείμενα για τη μουσική", Μετάφ. Μ. Περράκη)

Ξεφυλλίζω το βιβλίο και τυχαία έχω το cd να παίζει τo  "Piano Quartet" σε Λα ελ. του συγχρόνου του Ρίλκε, Γκούσταβ Μάλερ...
Νομίζω, ταιριάζει στο συναίσθημα που βγάζει ο Ρίλκε...Κάθε τι ακούγεται σα μακρινός στοχασμός...βιώνεται σαν αυτοσυγκέντρωση...

Στο άκουσμα του κουαρτέτου μ' αγγίζει η παρηγοριά πως κάποιος καταλαβαίνει την ουσία του κειμένου, της αληθινής συναναστροφής μέσω της τέχνης που δίνει νόημα στην ανθρώπινη ύπαρξη! Λόγος και ήχος, κι ο συνδυασμός τους γεννά ρίγη, που διεγείρουν τον εγκέφαλο κι αυτός ανταποκρίνεται, φίλοι μου! Ανταποκρίνεται με μεταβολές του καρδιακού ρυθμού, μη σας πω και της αρτηριακής πίεσης...

Είναι το μοναδικό έργο μουσικής δωματίου χωρίς φωνή που συνέθεσε ο Mάλερ κι ανήκει στα έργα της νεότητάς του, αφού γράφτηκε όταν ο Μάλερ, ήταν-δεν ήταν, 15 χρονών.
Παρόλα αυτά είναι έργο απαιτήσεων (και για το τρίο εγχόρδων και για το πιάνο) κι είχε εγκωμιαστεί για τα μουσικά χαρακτηριστικά του από τον  Φωρέ και τον Μπραμς, που πολλοί υποστηρίζουν πως εύκολα ανιχνεύονται  στοιχεία του στο έργο.

Αν σας θυμίζει κάτι,  είναι που σχετικά πρόσφατα ο Σκορτσέζε το χρησιμοποίησε στην ταινία του "Shutter Island" με τον ντι Κάπριο...

Η ΣΚΗΝΗ:

"Νίνο Ρότα, ένας αστείρευτος μάγος της μελωδίας"

Αναμφισβήτητα είναι ο μάγος, που με τα ηχητικά φίλτρα του δημιουργεί την κατάλληλη ατμόσφαιρα κι ενισχύει σε συναίσθημα τη σκηνή που στήνεται στην οθόνη!

Γεννήθηκε σαν σήμερα 3 Δεκέμβρη 1911 στο Μιλάνο.

Ο Νίνο Ρότα πιανίστας και συνθέτης, έλαμψε υπογράφοντας τη μουσική μυθικών ταινιών των Φελίνι, Τζεφιρέλι, Βισκόντι...

Ένας αστείρευτος μάγος της μελωδίας υπήρξε ο Νίνο Ρότα κι όπως εύστοχα θα πει ο Χατζιδάκις:
"Ο Νίνο Ρότα σφράγισε με τη μουσική του τον καιρό μας, μεταχειριζόμενος μνήμες αλλοτινών καιρών. Πέτυχε το πάντρεμα αναμνήσεων και παρόντος χρόνου με τέτοιο μοναδικό αποτέλεσμα..."

Ιταλικές και διεθνείς  παραγωγές επενδεδυμένες με τα δικά του ονειρικά μοτίβα, από την δική του εμπνευσμένη φλέβα...Μουσικές μελωδικών χρωμάτων κι οργανικών συνευρέσεων που απαντώνται μοναδικά στο μουσικό του, άφθαστο τοπίο...
Γιατί, δεν πρέπει να ξεχνάμε πως μέσα στη μαγεία της εικόνας που μας προσφέρει ο κινηματογράφος, το σινεμά είναι εξίσου τέχνη του ήχου και της μουσικής.

Όμως...,..Υπάρχει κι ένα όμως...

Θα ήταν παράλειψή μας σε αυτή την τιμητική αναφορά στο μεγάλο ιταλό συνθέτη να μην σταθούμε και στην συνεισφορά του στη "σοβαρή" μουσική.
Το "θαύμα" στο Ρότα, όπως το έχω ξαναγράψει, είναι πως ισορροπεί αρμονικά ανάμεσα σ'ένα σάουντρακ και ένα έργο κλασικής!!
Έτσι δεν θα πρέπει να υποτιμώνται οι κλασικές συνθέσεις του, που συνεχίζοντας τη ρομαντική παράδοση, προσφέρουν απαράμιλλες στιγμές συγκίνησης.

Δέκα όπερες, πέντε μπαλέτα και πλήθος οργανικών συνθέσεων..

Το ύφος του σε αυτά τα έργα χαρακτηρίζονται από δομική σαφήνεια, που ενισχύεται από λυρικό και αρμονικό οίστρο, όπως στο "Κοντσέρτο για Φαγκότο και Ορχήστρα", που συνέθεσε το 1977.

Η θεματική ανάπτυξη, η αρμονική εξέλιξη και η φόρμα στη σύνθεση αυτή του Ρότα, μαρτυρούν τις "κλασικές" του μουσικές βάσεις.
Τοκκάτες, Ρετσιτατίβι, Θέματα και Παραλλαγές τονίζουν τον γοητευτικό χαρακτήρα της σύνθεσης.
Πλούσια αρμονική γλώσσα και καλαίσθητη ενορχήστρωση, είναι τα κυρίαρχα στοιχεία του κονσέρτου, που πολλοί μουσικολόγοι συγκρίνουν με τα αντίστοιχα του Ντεμπισύ ή του Σατί.
Μαεστρικά στήνεται ο διάλογος ανάμεσα στο φαγκότο και το σύνολο της ορχήστρας, πάντα όμως με στόχο την ανάδειξη του βαρύαυλου με την ποικιλομορφία στον ήχο του, που ο Ρότα γνωρίζει καλά...
Επιλέγει διάφορες τονικές περιοχές ώστε να πετυχαίνει άλλοτε τη μελαγχολική διάθεση του οργάνου..., τη στυφάδα, σκούρα, βαριά απόχρωση..., κι άλλοτε ν'αφήνει μια εύθυμη, κωμική ηχητική γεύση στον ακροατή...
Θα το απολαύσουμε σε μια ερμηνεία από τον καταξιωμένο φαγκοτίστα και εξάρχοντα μουσικό, Paolo Carlini, έναν από τους λίγους στην εποχή μας αναγνωρισμένους παγκοσμίως σαν κορυφαίος εκτελεστής σε αυτό το δύσκολο όργανο.Δεν είναι τυχαίο πως συνθέτες όπως ο Μπουσόττι ή ο Μπέριο έχουν γράψει ειδικά γι'αυτόν...

NINO ROTA: "Bassoon Concerto" / Paolo Carlini :

I: Toccata, Allegro Vivace

II: Reccitative, Lento (4:16)

III.Andantino, Variations I-VI(7:05)

Παλαιότερο κείμενό μου για τον Ρότα μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

"Κοντσέρτο για Ορχήστρα", το τελευταίο ολοκληρωμένο έργο του Μπάρτοκ και το πιο δημοφιλές...

B.Bartok: Concert for Orchestre

Απαιτητικό έργο, προϋποθέτει εξαιρετικές ικανότητες από τους εκτελεστές, μα συγχρόνως γοητευτικό, ευφάνταστο, έργο αντιπροσωπευτικό της καινοτόμου ματιάς του συνθέτη του.
Το "Κοντσέρτο για ορχήστρα" του Μπέλα Μπάρτοκ έκανε πρεμιέρα σαν σήμερα 1η Δεκεμβρίου1944.
Ίσως το πιο δημοφιλές έργο του ούγγρου συνθέτη για τον προφανώς αντιφατικό τίτλο του, που έρχεται σε αντίθεση με τη συμβατική μορφή του κονσέρτου, όπου ένα σόλο όργανο συνομιλεί με την ορχήστρα.
Ο δημιουργός υποστήριξε πως το ονόμασε κονσέρτο κι όχι συμφωνία, επειδή χρησιμοποιεί σολιστικά όλα τα όργανα της ορχήστρας στη διάρκειά του δίνοντας ένα νέο νόημα στην έννοια του κοντσέρτου.

Το έργο βρίσκεται ψηλά στην ιεραρχία των αριστουργημάτων, καθώς συνδυάζει, πέραν της δεξιοτεχνίας, στοιχεία της Δυτικής μουσικής από τη μπαρόκ ως την ατονικότητα του  Σαίνμπεργκ με λαϊκά ακούσματα της πατρίδας του, Ουγγαρίας.
Γράφτηκε σε μια πολύ δύσκολη περίοδο για τον Μπάρτοκ, (βρισκόταν ολοκληρωτικά χρεοκοπημένος στην Αμερική, άρρωστος από λευχαιμία και κατάθλιψη), μετά από ανάθεση του Σεργκέι Κουσεβίτσκι, ο οποίος βρήκε αυτον τον τρόπο για να προσφέρει στον Μπάρτοκ 1000 δολλάρια  για να επιβιώσει.
Όπως δήλωσε ο μαέστρος πλήρωσε "στην πιο φτηνή τιμή το καλύτερο ορχηστρικό έργο των τελευταίων 25 ετών".

Η σύνθεση αναπτύσσεται σε 5 κινήσεις:

I.Introduzione

II.Presentando le coppie

III.Elegia

IV.Intermezzo interroto

V.Finale

σε μορφή "αψίδας ή τόξου", δηλαδή παρατηρούμε σύνδεση θεματική της πρώτης και πέμπτης κίνησης, όπως και της δεύτερης με την τέταρτη, ενώ η μεσαία-τρίτη κίνηση λειτουργεί ως πυρήνας.

Σήμερα, προτείνω να ακούσουμε το 2ο και 4ο μέρος.

Το 2ο:"Presentando le coppie-Παρουσίαση των ζευγαριών" ή όπως αλλιώς ονομάζεται: "Giuoco delle coppie-Παιχνίδι των ζευγαριών", τίτλος που δόθηκε επειδή κάθε μια από τις πέντε ενότητες του μέρους γίνεται θεματικά διακριτή μέσω της εκτέλεσης από διαφορετικά ζευγάρια οργάνων που παίζουν μαζί.
Έτσι η πρώτη παρουσίαση γίνεται από ζευγάρι φαγγότων που εκτελούν σε έκτες, ακολουθεί το ζεύγος των όμποε σε τρίτες, συνεχίζουν τα κλαρινέτα, έπεται το ζευγάρι των φλάουτων σε πέμπτες, ενώ κλείνουν οι τρομπέτες με σουρντίνα σε διάστημα δευτέρας.
Η κίνηση, που και αυτή είναι σε μορφή αψίδας, πατά στο τύμπανο που ξετυλίγει έναν επίμονο ρυθμό, ενώ τοξοτά με δοξάρι ή pizzicato και άρπα χτίζουν την καμπύλη με συνοδευτικό, πλην ενδιαφέροντα ρόλο.

Bartok: "Concerto for Orchestra" IΙ: Presentando le coppie.

Διευθύνει ο Eugene Ormandy

Στο τέταρτο μέρος "Intermezzo interroto", ο συνθέτης παρωδεί το οστινάτο από το θέμα της εισαγωγής του πρώτου μέρους, που θυμίζει το βασικό θέμα από την "Εύθυμη χήρα" του Λέχαρ.
Ο αντιφατικός τίτλος απεικονίζει την ειρωνική διάσταση του έργου.
Σχετικά με την χρήση της μουσικής παρωδίας έχουν εκφραστεί διάφορες απόψεις: άλλοι θεωρούν ότι ο Μπάρτοκ εκφράζει την ενόχλησή του από τη μεγάλη απήχηση της 7ης Συμφωνίας του Σοστακόβιτς κι άλλοι ότι και οι δύο συνθέτες παρωδούν τη δημοφιλή οπερέτα του Λέχαρ.

Bartok: "Concerto for Orchestra" IV: Intermezzo interrotto.

Διευθύνει ο Eugene Ormandy

"Θάλασσα της Πορτογαλίας:Πεσσόα-Μπλις"

 

Παράσταση από περίφημα επισμαλτωμένα azulejos με τον Πεσσόα και το κείμενο του ποιήματος.

"Η ψυχή μου είναι μια μυστική ορχήστρα. 

Αγνοώ τι είδους όργανα, βιολιά και άρπες τύμπανα και ταμπουράδες ηχούν 

και στριγκλίζουν μέσα μου. 

Όλα, μια συμφωνία".

(F.Pessoa)

Παράξενος, ιδιαίτερος, αινιγματικός, μυστηριώδης, όμως πάνω απ' όλα ένας ονειροπόλος ποιητής! Αυτό ήταν ο Φερνάντο Πεσσόα, που κατάφερνε να ζει πολλές ζωές και να ξεφεύγει από την πραγματικότητα μέσω των ετερωνύμων του... Τη μια στιγμή σου χαμογελούσε ως ο Αλβάρο ντε Κάμπος, την επόμενη ως Αλμπέρτο Καέιρο και μετά γινόταν πάλι ο ονειροπόλος ποιητής Πεσσόα.

Mυστικιστής, λάτρης του εσωτερισμού, αλλά και της θάλασσας με την πληθώρα των συμβολισμών στην απλωσιά της.

Στη μνήμη του Πορτογάλου ποιητή και συγγραφέα, που έφυγε σαν σήμερα 30 Νοέμβρη 1935, σας καλημερίζω με ένα ποίημά του από τη "Mar Portugues" , που μελοποίησε για τετράφωνη μικτή χορωδία ο Arthur Bliss το 1973 στα πλαίσια εκδήλωσης προς τιμήν της 600ης επετείου της αγγλο-πορτογαλικής Συμμαχίας.

"ΘΑΛΑΣΣΑ ΤΗΣ ΠΟΡΤΟΓΑΛΙΑΣ"

Ω, θάλασσα αλμυρή, πόσο πολύ από τ' αλάτι σου

Δάκρυα Πορτογάλων είναι!

Για τα ταξίδια μας, πόσες μητέρες δεν έκλαψαν

Πόσα παιδιά άδικα προσευχήθηκαν!

Πόσες αρραβωνιαστικές έμειναν χωρίς άντρα

Για να γίνεις εσύ, θάλασσα, κτήμα δικό μας!

Στ' αλήθεια, άξιζε τον κόπο; Όλα τον κόπο αξίζουν

Αν η ψυχή μικρή δεν είναι.

Αυτός που θέλει μακρύτερα να φτάσει

Κι από του Boiador τον κάβο,

Πρέπει να φτάσει πέρα απ' τη λύπη.

Ο Θεός έκρυψε στη θάλασσα τον κίνδυνο, την άβυσσο,

Αλλά την έκανε, επίσης, καθρέφτη του ουρανού."

(Φερνάντο Πεσσόα, Τα εξαίσια όργανα του μυστικού θιάσου, Εκδ. Μεταίχμιο)

Ο Πεσσόα στο συγκεκριμένο ποίημα αναδεικνύει τον ξενιτεμό, σκληρό βίωμα του Πορτογαλικού λαού από την εποχή της αποικιοκρατίας.
Υμνεί, μα συγχρόνως ξορκίζει την θάλασσα και την αλμυρή αγκαλιά της.

Συνθετικά, ο Άρθουρ Μπλις, εξοικιωμένος με την choral music εμβαθύνει στα νοήματα του ποιήματος και δίνει μια σύνθεση ιδιαίτερης ατμόσφαιρας, βάζοντας τη χορωδία να κινηθεί σχεδόν κινηματογραφικά(εξάλλου διακρίθηκε σε αυτό το είδος μουσικής) αφηγούμενη σαν δεινός ρήτορας το επιλεγμένο κείμενο του Πεσσόα!
Νοήματα αντιθετικά,  εικονοποιούν τις διαθέσεις του ποιητή κι ενισχύονται με την χορωδιακή επεξεργασία και εκτέλεση, στην οποία ένα έμπειρο αυτί μπορεί να διακρίνει πινελιές από Βον Ουίλιαμς ή Χολστ, συνθέτες που μαζί τους μαθήτευσε ο Μπλις.
Ένας θησαυρός  στον κατάλογο του μουσικού ρεπερτορίου, που αξίζει εξερεύνηση...
Βουτάμε στη θάλασσα της ποίησης και Μουσικής γι'αυτό το σπάνιας ομορφιάς, μαργαριτάρι...

Arthur Bliss: Mar português/Fernando Pessoa:

Παλαιότερο κείμενό μου για τον ποιητή μπορείτε να διαβάσετε και εδώ και εδώ.

William Blake : "Η τίγρη"

 

"Σκέψου το πρωί.

Δράσε το μεσημέρι.

Φάε το βράδυ.

Κοιμήσου τη νύχτα"

(Από τις "Παροιμίες της κόλασης" του W. Blake)

Ο γεννημένος σαν σήμερα 28 Νοέμβρη του 1757, William Blake εκτός από ποιητής ήταν και εικαστικός καλλιτέχνης, χαράκτης, εικονογράφος και ζωγράφος. Μια πολύπλευρη και εκκεντρική προσωπικότητα, που χαρακτηρίστηκε ως "Προφήτης" της βρετανικής Λογοτεχνίας.

"Mέσα στην ιστορία του αγγλικού πολιτισμού ο Γουλιέλμος Μπλέηκ είναι μόνος του, σαν τον Προμηθέα στον βράχο" έγραφε το 1953 ο Ζήσιμος Λορεντζάτος προλογίζοντας μετάφρασή του.
Θεωρώ τον οραματιστή ποιητή, τον χαράκτη, στοχαστή Μπλέικ "Γίγαντα" που δεν μπόρεσαν να φτάσουν ούτε ο Πάουντ ούτε ο Έλιοτ, έναν ποιητή-προφήτη, όπως ήταν οι ποιητές σε όλες τις μεγάλες εποχές..."(Το Βήμα)

Το παρακάτω ποίημα τιτλοφορείται: "Η τίγρη" και θεωρείται το δημοφιλέστερο του Blake:

"Η Τίγρης", εικονογράφηση του ποιήματος
από τον ίδιο τον Ουίλλιαμ Mπλέικ.

Τίγρη, τίγρη, φλόγας λάμψη
μέσα στης νυχτιάς τα δάση,
ποιου η αιώνια μαεστρία
σ’ έκαμε με μαεστρία;

Σε τί βάθη ή ύψη πέρα
μάτια αστράψαν στον αέρα;
Τί φτερά αποζητάει
τί  χέρι φλόγες αρπάει;

Και τί ώμος και τί τέχνη
της καρδιάς τα νεύρα ζεύει;
Και, σαν η καρδιά η καρδιά δουλεύει,
τί  άκρο σου δεινό σαλεύει;

Τί σφυρί, τί αλυσίδα;
Ποιο τ’ αμόνι;  Τί τσιμπίδα
–Ποιο του νου σου το καμίνι—
τολμά  και  δεσμά σου δίνει;

Τ’ άστρα σαν τη Γη ακοντίσαν
και τους ουρανούς ποτίσαν,
χάρηκε Αυτός που επλάστης;
Σ’ έκανε του Αρνιού ο Πλάστης;

Τίγρη, τίγρη, φλόγας λάμψη
μέσα στης νυχτιάς τα δάση,
ποιου η αιώνια μαεστρία
σ’ έκαμε με μαεστρία;"

(από:"Songs of experience-The Tiger", W.Blake, Μτφ: Γ. Μπλάνας, εκδ.Ερατώ)




Υπάρχει μια μουσική εκδοχή του  ποιήματος  "Τίγρης" του 1933 από την αγγλίδα συνθέτιδα Rebecca Clarke για σόλο φωνή και πιάνο, αλλά η πιο γνωστή είναι η μεταγενέστερη του Μπένζαμιν Μπρίττεν στη σειρά "Τραγούδια και Παροιμίες του Μπλέικ" για βαρύτονο και πιάνο.

Πρόκειται για κύκλο τραγουδιών που ο Μπρίττεν συνέθεσε το 1965.
Την επιλογή των κειμένων  έκανε ο σύντροφος του συνθέτη, τενόρος Πήτερ Πίαρς από τις συλλογές του Μπλέικ:  "Τραγούδια της Αθωότητας", "Τραγούδια της εμπειρίας" και  "Παροιμίες της Κόλασης".

Το ποίημα "Η τίγρης" προέρχεται από τα "Τραγούδια της εμπειρίας", (συμπλήρωμα των Τραγουδιών της Αθωότητας) που δείχνουν την "άλλη" πλευρά της ανθρώπινης ψυχής, την πλευρά που έχει σφυρηλατηθεί μέσα στην πείρα της πραγματικότητας. Η άγνοια, η μοχθηρία, ο εγωισμός, η υποκρισία, ο παραλογισμός και η βία, ανεβαίνουν στη σκηνή της ποίησης, για να δώσουν μιαν αισθητικά γοητευτική, αλλά εξαιρετικά ωμή παράσταση.

Η "Τίγρης" μαζί με τις υπόλοιπες συνθέσεις του κύκλου παρουσιάστηκαν στο Φεστιβάλ Aldeburgh το καλοκαίρι του '65 από τον γερμανό βαρύτονο Ντήτριχ Φίσερ-Ντισκάου και το συνθέτη στο πιάνο.
Η υποδοχή ήταν ενθουσιώδης από τους βρετανούς, με τους κριτικούς να εγκωμιάζουν τον τρόπο που ο Μπρίττεν  "μουσικά στέκεται απέναντι" από τις εσωτερικές μας  δυνάμεις του σκότους και  την αίσθηση της σκληρότητας.

Στο βίντεο προηγείται η μελοποίηση της παροιμίας: "Σκέψου το πρωί", που αναφέρεται παραπάνω και ακολουθεί το τραγούδι: "Η Τίγρης".

Britten: "Songs & Proverbs of William Blake, Op.74: 
VII και VIII: Think In the Morning-The Tyger":

Πιάνο:Benjamin Britten, Φωνή:Dietrich Fischer-Dieskau 

Eπίσης ο βέλγος σύγχρονος-κλασικός συνθέτης, Lucien Posman έχει εμπνευστεί μεγάλο μέρος της συνθετικής εργασίας του από την ποίηση του Ουίλιαμ Μπλέικ, που θαυμάζει.
Βασικός εκπρόσωπος του μεταμοντερνισμού με έργα που έχουν βραβευτεί σε διεθνή φεστιβάλ, η "φωνή" του Πόσμαν ξεχωρίζει για την προσέγγιση στο ύφος και το περιεχόμενο του ποιητικού έργου του Μπλέικ, το οποίο καταλαμβάνει το μεγαλύτερο όγκο των παρτιτούρων του.

Η "Τίγρη" μελοποιείται για δύο υψίφωνες, μικτή χορωδία και τσέμπαλο σε μια ρύθμιση αρκετά πρωτότυπη σχετικά με το συνδυασμό των συμμετεχόντων, φωνών και οργάνων.
Είναι σύνθεση του 2003 και ανατέθηκε στον Πόσμαν για μια παράσταση με θέμα "Selva morale e spirituale-Ηθικό και πνευματικό δάσος" για τον Κλαύδιο Μοντεβέρντι, ο οποίος με αυτό το όνομα τιτλοφόρησε τη σημαντικότερη ανθολογία θρησκευτικών έργων του.

Lucien Posman: "The Tyger":

Περισσότερα για μελοποιήσεις του Ουίλλιαμ Μπλέικ μπορείτε να διαβάσετε και σε άλλα κείμενα στο μπλογκ. Περιηγηθείτε! 

"Στέφαν Τσβάιχ, λάτρης και μανιώδης συλλέκτης μουσικής"

 

"Η λογοτεχνική του δόξα έφτανε ως την τελευταία γωνιά της Γης,
κάτι που  δεν γεύτηκε κανείς άλλος γερμανός λογοτέχνης  σε τόσομεγάλο βαθμό.
Ίσως από την εποχή του Έρασμου  να μην υπήρξε κανένας συγγραφέας τόσο διάσημος όσο αυτός", 

θα πεί ο Τόμας Μαν για τον πολυγραφότατο Στέφαν Τσβάιχ, που γεννήθηκε στη Βιέννη σαν σήμερα, 28 Νοεμβρίου 1881.

Σκακιστική νουβέλα...Αμόκ...Η γυναίκα και το τοπίο...Φόβος...Το γράμμα μιας άγνωστης...Επικίνδυνος οίκτος...και τόσα άλλα αριστουργήματα, που χαρακτηρίζουν μαγικό τον τρόπο γραφής του.

Πολλοί οι φανατικοί αναγνώστες του, όμως σήμερα θα σταθούμε σε μια άλλη -μη ευρέως γνωστή- ιδιότητά του, εκείνη του λάτρη της κλασικής μουσικής και μανιώδους συλλέκτη μουσικών χειρογράφων. 

Schubert, "An die Musik" MS 81 
Χειρόγραφη παρτιτούρα απ΄τη Συλλογή Τσβάιχ- British Library
(bl.uk)

Το 1934, μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, ο Τσβάιχ κατέφυγε στην Αυστρία και κατόπιν στην Αγγλία.Την περίοδο αυτή που το γερμανικό έθνος είχε "μολυνθεί" από το ναζισμό, η μουσική έγινε για τον Τσβάιχ η παρηγοριά και το λυτρωτικό καταφύγιό του. 

Από τα πολύ αγαπημένα του λήντερ εκείνης της περιόδου ήταν το "An die Music" του Φραντς Σούμπερτ, τους πρώτους στίχους του οποίου συχνά επαναλαμβάνει ο Τσβάιχ στα απομνημονεύματα του: 

"Ευλογημένη τέχνη, πόσο συχνά στις σκοτεινές ώρες, 

όταν η άγρια ​​αναταραχή της ζωής με πνίγει, 

φέρνεις στην καρδιά μου θαλπωρή κι αγάπη 

και με μεταφέρεις σ' ένα κόσμο άλλο..."

Η μουσική συλλογή που ο Στέφαν Τσβάιχ είχε στην κατοχή του περιλαμβάνει  παρτιτούρες, χειρόγραφα και επιστολές των αγαπημένων του δημιουργών, που άρχισε να συλλέγει από έφηβος. 

Συνολικά περισσότερα από 130 χειρόγραφα στοιχεία από 52 συνθέτες...
Μπαχ, Χάυντν, Μότσαρτ, Μπετόβεν, Σούμπερτ, Βάγκνερ, Μάλερ, Ρ.Στράους κ.α, που δωρίσθηκαν από τους κληρονόμους του συγγραφέα στη Βρετανική Βιβλιοθήκη το 1986, όπου και εκτίθενται σήμερα.
Μια ολόκληρη καντάτα του Μπαχ, οι Συμφωνίες του Λονδίνου του Χάυντν, το ημερολόγιο του Μπετόβεν των πρώτων χρόνων της Βιέννης, μια εκπληκτική σειρά πρώιμων μουσικών σκίτσων του Βάγκνερ, κι από Μότσαρτ 11 μουσικά χειρόγραφα, καθώς και γράμματά του, το συμβόλαιο γάμου του και σπουδαιότερος ο θεματικός κατάλογος των έργων του που ο ίδιος κατέγραψε με το χέρι του από το 1874 μέχρι το τέλος της ζωής του.  

Χειρόγραφη παρτιτούρα - Μότσαρτ "Das Veilchen"
από τη Συλλογή Τσβάιχ-Βritish Library
(bl.uk)

Πλούσια και πολύτιμη συλλογή, ένας σωστός θησαυρός που κατατάσσει δικαίως τον συγγραφέα στην κατηγορία των "θρυλικών μανιωδών συλλεκτών μουσικής, κυρίως του Μότσαρτ".

Από το Μοτσάρτιο θεματικό κατάλογο της "Συλλογής Στέφαν Τσβάιχ" ιδιαίτερη σπουδαιότητα έχει η παρτιτούρα του τραγουδιού: "Das Veilchen-Ο μενεξές", καθώς είναι το μοναδικο ποίημα του Γκαίτε που μελοποίησε ο Μότσαρτ.

1. Το  "An die Music" σε ποίηση Franz von Schober είναι από τα δημοφιλέστερα λήντερ του Σούμπερτ κι αποτελεί ύμνο στην τέχνη της μουσικής. Το μεγαλείο και η δημοτικότητά του αποδίδονται στην αρμονική του απλότητα, την σαρωτική μελωδία και μια ισχυρή συνοδεία από το πιάνο, που ενισχύει αποτελεσματικά την φωνητική γραμμή.

Franz Schubert: "An Die Musik, D 547" / Kathleen Ferrier:

2. "Das Veilchen-Ο μενεξές", το μοναδικό ποίημα του Γκαίτε που μελοποίησε ο Μότσαρτ, είχε πριν απ'αυτόν μελοποιηθεί από αρκετούς συνθέτες. Αναφέρεται σε μια απρόσεκτη βοσκοπούλα, που καταστρέφει ένα μενεξέ, παραλληλίζοντας το λουλούδι με την καρδιά ενός ερωτοχτυπημένου νέου.
Ο μενεξές μαρτυρά το παράπονο και την απελπισία, που προκαλεί η αδιαφορία της κοπέλας:

"Μεσ’ στο λιβάδι ένας μενεξές γυρτός

αθώρητος και μοναχός στεκόταν,

χαριτωμένος και δροσάτος μενεξές

κατ’ απ’ τη χλόη ντροπαλός κρυβόταν.

Και να μια βοσκοπούλα νέα χαρωπή

μεσ' στο λιβάδι μόνη περπατούσε,

ανάλαφρη διαβαίνει δίχως συλλογή

κι ολόγλυκα τραγούδια τραγουδούσε.

"Αχ! συλλογιέτ’ ο μενεξές ο έρημος,

αν ήμουνα κι εγώ στολίδι πλάνο

και μ’ έκοβε η αγάπη μου και μ’ έβαζε

για λίγο εις τα στήθη της απάνω".

Και η κοπέλλα απρόσεχτα επάτησε

το μενεξέ που τραγουδούσε ακόμα·

"Ευτυχισμένος πέθανα κι ολόχαρος

που βρίσκομαι απ’ το πόδι της στο χώμα".

(Εφημ. Πατρίς, τεύχος Μαρτίου 2008)

Mozart: "Das Veilchen KV 476" / Elisabeth Schwarzkopf:

Oι φωτογραφίες με τις χειρόγραφες παρτιτούρες είναι από την ηλεκτρονική σελίδα της Βρετανικής Βιβλιοθήκης (www.bl.uk/collection-items)

Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)28 November 2020 at 09:13

Καταπληκτική η συλλογή των χειρογράφων του Τσβάιχ! Πόσο πλούσια είναι τώρα η Βρετανική Βιβλιοθήκη μ' αυτά τα πολύτιμα στοιχεία! Κι ο Τσβάιχ, ένθερμος και έμπρακτος υποστηρικτής της τέχνης της Μουσικής, Ελπίδα μου που στην ασφάλεια της Αγγλίας απ' τον ναζισμό έβρισκε παρηγοριά σ' αυτήν.
Λεπτεπίλεπτα και φινετσάτα και τα δύο τραγούδια που μας προτείνεις να ακούσουμε από δύο σπουδαίες καλλιτέχνιδες. Ευχαριστούμε πολύ γλυκιά μου φίλη γι' αυτή την εξαιρετική αναφορά στην γενέθλια μέρα του Τσβάιχ, του ταλαντούχου λογοτέχνη. Καλό βράδυ Σαββάτου, αγαπημένη μου! ❤
ReplyDelete

Φ.ΝΙΤΣΕ-Ρ.ΣΤΡΑΟΥΣ: "Τάδε έφη Ζαρατούστρα"

 

(Το δημοφιλές συμφωνικό ποίημα έκανε πρεμιέρα σαν σήμερα 27 Νοέμβρη 1897)

Ο Στράους διάβασε με προσοχή το έργο του Φρίντριχ Νίτσε.Μην ξεχνάμε πως εκτός από Μουσική και Ιστορία Τέχνης, είχε σπουδάσει και Φιλοσοφία.
Ο συνθέτης παίρνει το έργο του Νίτσε και το αποδίδει σε οκτώ μουσικά τμήματα, με εισαγωγή και επίλογο. Μέσα από αυτά, θέλει να μεταφέρει την ουσία της φιλοσοφικής προσέγγισης του συμπατριώτη του.

Όπως ο Νίτσε θέλησε, ως ανθρώπινα όντα, να επανεξετάσουμε το σύστημα αξιών μας και, αντί να πιστέψουμε τυφλά σε έναν θεό, να αρχίσουμε να είμαστε υπεύθυνοι για τις δικές μας ενέργειες, έτσι και ο Στράους συλλαμβάνει την ιδέα και ερμηνεύει ξεκάθαρα:

η ιδέα της εξουσίας που κατέχει ο άνθρωπος και η ατομική θεότητα μέσα σε όλους μας υπονοούνται σε ένα πολύ καλά σχεδιασμένο έργο, όπου εκφράζεται η αντιπαράθεση της φύσης και της ανθρωπότητας ως δύο εναλλακτικών κόσμων που όμως συσχετίζονται και αλληλεξαρτώνται.  

Κάτι, που αποδίδεται με την ακραία αντίθεση των τονικοτήτων της Ντο με την Σι μείζονες, κλίμακες.

Ο Ζαρατούστρα είναι από τα εμβληματικότερα έργα κι ο Ρίχαρντ Στράους επιλέγει 9 κεφάλαια από το μυθιστόρημα του Νίτσε, που αναδεικνύουν τις μεγάλες στιγμές του φιλοσοφικού ταξιδιού του ζωροάστρη προφήτη και την αδιάκοπη πάλη ανάμεσα στις δυνάμεις του καλού και του κακού:

• Ανατολή ή Πρόλογος
• Οι οπτασιαστές της μελλούσης ζωής
• Η μεγάλη επιθυμία
• Οι χαρές και τα πάθη
• Το τραγούδι των τάφων
• Για την επιστήμη
• Ο αναρρωνύων
• Το τραγούδι του χορού
• Το τραγούδι της νύχτας

Στα μέρη αυτά, ο Στράους στοχεύει στη μουσική ανάπτυξη των συναισθημάτων, που ο ίδιος επεσήμανε ως ακολουθία: "αφοσίωση-αμφιβολία-απελπισία-ελευθερία".

Δημοφιλέστερο μέρος είναι η Εισαγωγή-Ανατολή.

Είναι εκείνο που χρησιμοποιήθηκε από τον Κιούμπρικ στην ταινία του: "2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος". 

 

Mια ταινία όπου εκφράζεται η ιδέα της εξέλιξης του ανθρώπινου είδους...το μεγάλο ταξίδι του ανθρώπου προς τα όρια του σύμπαντος αλλά και του εαυτού του.

Ο Κιούμπρικ ξεκινά την "οπτική εξέλιξη"  υπό τους ήχους της εισαγωγής-Ανατολής του "Τάδε έφη Ζαρατούστρα" του Στράους...
Εμφανίζει τον άνθρωπο-πίθηκο, που ανακαλύπτει το κόκκαλο, το πρώτο όπλο της Ιστορίας. Η εξέλιξη όμως αυτή θα ξυπνήσει τα πιο επιθετικά ένστικτα του προϊστορικού ανθρώπου, που γίνεται βίαιος, τραχύς, άγριος, ασυγκράτητος  και εξουσιαστικός.

Αν και είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα μουσικά αποσπάσματα της μουσικής ιστορίας, θεωρώ πως υπάρχουν περισσότερα για τον Ζαρατούστρα απ 'ότι τα πρώτα θριαμβευτικά δύο λεπτά.
Ετσι, προτείνω να ακούσουμε και το 4ο μέρος: "Για τις χαρές και τα πάθη"...

Εδώ, ο Στράους εκφράζει μία από τις κεντρικές θέσεις του έργου του Νίτσε, σύμφωνα με την οποία "ο άνθρωπος είναι πράγμα και πρέπει να υπερκεραστεί":

Ετσι μίλησε ο Ζαρατούστρα: "Για τις χαρές και τα πάθη"

"Αδελφέ μου, αν έχεις μια αρετή και είναι η δική σου αρετή, τότε αυτήν
δεν την έχεις κοινή με κανέναν.
Ασφαλώς, θέλεις να την πεις με το όνομά της και να την χαϊδέψεις· θέλεις
να την πιάσεις από το αφτί και να διασκεδάσεις μαζί της.
Και, για κοίτα! Τώρα έχεις το όνομά της κοινό με το λαό και έγινες
λαός και κοπάδι με την αρετή σου!
Καλύτερα θα 'κανες να πεις: "ανείπωτο και δίχως όνομα είναι αυτό
που προκαλεί βάσανο και γλυκύτητα στην ψυχή μου και αυτό που είναι επίσης
η πείνα των σπλάχνων μου".
Ας είναι πολύ ψηλά η αρετή σου για την οικειότητα των ονομάτων: και
αν πρέπει να μιλήσεις γι' αυτήν, να μη ντραπείς να ψελλίσεις γι' αυτήν.
Έτσι μίλα και ψέλλιζε: "αυτό είναι το δικό μου αγαθό, το αγαπώ,
μου αρέσει απόλυτα έτσι, έτσι μόνο θέλω το αγαθό.
Δεν το θέλω σαν τον νόμο ενός θεού, δεν το θέλω σαν ανθρώπινο
καταστατικό και αναγκαιότητα: δεν πρέπει να είναι για μένα οδοδείκτης
για υπεργήινες χώρες και παραδείσους.
Είναι μια γήινη αρετή αυτή που αγαπώ: λίγη οξύνοια υπάρχει σ' αυτήν
και το ελάχιστο από το κοινό λογικό.
Αλλά αυτό το πουλί έφτιαξε την φωλιά του σε μένα: γι' αυτό το αγαπώ
και το χαϊδεύω — τώρα κάθεται σε μένα πάνω στα χρυσά αβγά του."
Έτσι πρέπει να ψελλίζεις και να παινεύεις την αρετή σου.
Κάποτε είχες πάθη και τα ονόμαζες κακά. Τώρα όμως έχεις μόνο τις
αρετές σου: γεννήθηκαν από τα πάθη σου.
Τον ύψιστο σκοπό σου τον τοποθέτησες στην καρδιά αυτών των παθών:
τότε αυτά έγιναν οι αρετές και οι χαρές σου.
Είτε ήσουν από το γένος των χολερικών είτε από το γένος των φιλήδονων
είτε από το γένος των φανατικών της πίστης είτε των φιλέκδικων: στο
τέλος, όλα τα πάθη σου θα γίνονταν αρετές και όλοι οι διάβολοι σου, άγγελοι.
Κάποτε είχες άγρια σκυλιά στο κελάρι σου: στο τέλος όμως μεταμορφώθηκαν
σε πουλιά και χαριτωμένες τραγουδίστριες.
Από τα δηλητήριό σου διύλισες το βάλσαμο σου· άρμεξες την αγελάδα
Θλίψη — τώρα πίνεις μόνο το γλυκό γάλα των μαστών της.
Και τίποτε κακό δεν θα γεννηθεί στο εξής από σένα, παρά μόνο το
κακό που γεννιέται από τον αγώνα των αρετών σου. 
***
Αδελφέ μου, αν έχεις τύχη, τότε έχεις μια αρετή και τίποτε παραπάνω
 έτσι περνάς πιο εύκολα το γεφύρι.
Είναι διάκριση να έχεις πολλές αρετές, αλλά και δύσκολη μοίρα.
 και
κάποιοι πήγαν στην έρημο και αυτοκτόνησαν, επειδή είχαν κουραστεί να
είναι οι μάχες και τα πεδία των μαχών των αρετών.
Αδελφέ μου, είναι ο πόλεμος και η μάχη κακά πράγματα; Αναγκαίο
όμως είναι αυτό το κακό, αναγκαίος είναι ο φθόνος και η δυσπιστία και η
συκοφαντία ανάμεσα στις αρετές σου.
Δες, πόσο πολύ επιθυμεί το ύψιστο καθεμιά από τις αρετές σου: θέλει
ολόκληρο το πνεύμα σου για να είναι αυτό κήρυκάς της, θέλει ολόκληρη τη
δύναμή σου στην οργή, στο μίσος και στην αγάπη.
Κάθε αρετή ζηλεύει την άλλη, και η ζήλια είναι φρικτό πράγμα. Ακόμη
και οι αρετές μπορούν να χαθούν από την ζήλια.
Όποιον περικυκλώνει η φλόγα της ζήλιας, αυτός στρέφει στο τέλος,
σαν τον σκορπιό, εναντίον του εαυτού του το δηλητηριώδες κεντρί του.
Αχ, αδελφέ μου, δεν έχεις δει ακόμη ούτε μια αρετή να συκοφαντεί και
να μαχαιρώνει τον εαυτό της;
Ο άνθρωπος είναι κάτι που πρέπει να ξεπεραστεί: και γι' αυτό πρέπει
να αγαπάς τις αρετές σου - γιατί απ' αυτές θα χαθείς"


[ΦΡΙΝΤΡΙΧ ΝΙΤΣΕ: ΕΤΣΙ ΜΙΛΗΣΕ Ο ΖΑΡΑΤΟΥΣΤΡΑ, Μετάφ: Ζήσης Σαρίκας ]

***

R.Strauss : "Also sprach Zarathustra-IV:Για τις χαρές και τα πάθη" 

Fritz Reiner-Chicago Symphony Orchestra

"Για μια Κατερίνα, που τόλμησε..."

 

Μιας και η μέρα σήμερα δικαιωματικά ανήκει στις "ΚΑΤΕΡΙΝΕΣ", λέω να σας καλημερίσω με μια επίσης Κατερίνα...

Μια Κατερίνα, που τόλμησε να διεκδικήσει τον έρωτα, φτάνοντας στα άκρα.
Μια γυναίκα-θύμα των συντηρητικών κοινωνικών συνθηκών της εποχής της:
"Κατερίνα Ισμαήλοβα" ή αλλιώς "Λαίδη Μάκβεθ του Μτσενσκ"...

Μια φανταστική ηρωίδα, κεντρικό πρόσωπο στην ομώνυμη νουβέλα του Νικολάι Λεσκόφ, με πρωταγωνίστρια μια ρωσίδα επαρχιώτισσα, πανέμορφη μα φτωχή, που παντρεύεται έναν εύπορο έμπορο. Απελευθερωμένη σεξουαλικά , όταν γνωρίζει τον έρωτα στο πρόσωπο ενός γοητευτικού εργάτη του συζύγου της, παραδίνεται στο ασυγκράτητο πάθος και τις ηδονές της και δεν διστάζει να προβεί ακόμα και σε ωμά εγκλήματα προκειμένου να ζήσει με τον αγαπημένο της. Έτσι,  για χάρη του έρωτά τους δολοφονούν τον άντρα και το γιο του.  Η Κατερίνα παντρεύεται τον αγαπημένο της, όμως όταν αποκαλύπτεται το διπλό φονικό συλλαμβάνονται και οδηγούνται στη Σιβηρία. Κατά τη διάρκεια του ταξιδιού η Κατερίνα πέφτει στα παγωμένα νερά του Bόλγα, κυριευμένη από ζήλεια, μη μπορώντας να ανεχτεί την προδοσία...

Shostakovich και Nina Varzar το 1932
από: operaplus.cz

Βασισμένος στη νουβέλα, το 1930 ο Σοστακόβιτς γράφει την ομώνυμη όπερα, που λέγεται πως τα χαρακτηριστικά της Κατερίνας έμοιαζαν στη χειραφετημένη Nina Varzar, (μετέπειτα γυναίκα του συνθέτη), με την οποία εκείνη την εποχή διατηρούσε δεσμό.

Το έργο ενσωματώνει στοιχεία εξπρεσιονιστικά με στοιχεία βερισμού και είχε ενθουσιάσει τον Προκόφιεφ που σχολίασε πως στη μουσική του Σοστακόβιτς:
"The waves of lust keep coming and coming....κύματα λαγνείας πάνε κι έρχονται ασταμάτητα!"



Φυσικά οι αντιδράσεις ήταν πολύ έντονες!
Ο Σοστακόβιτς ήρθε σε σοβαρή σύγκρουση με το καθεστώς. Λέγεται πως ο Στάλιν παρακολούθησε την παράσταση, όμως δυσαρεστήθηκε τόσο που η εφημερίδα Πράβντα, δημοσίευσε την επομένη άρθρο, που έκανε λόγο για "θολούρα αντί μουσικής, για κακοφωνία και μουσικό χάος" (φημολογείται πως ήταν άρθρο του Στάλιν).

Ο Σοστακόβιτς τo 1962 αναθεώρησε τη σύνθεση με τη νέα εκδοχή της να παίρνει τον τίτλο "Κατερίνα Ισμαήλοβα".

Ο συνθέτης δημιουργεί μια ρεαλιστική όπερα με λυρικά στοιχεία, με σκοπό την μεταμόρφωση της ηρωίδας από μια απωθητική δολοφόνο, σε γυναίκα για την οποία ο ακροατής θα αισθανθεί συμπάθεια...Μια γυναίκα ατρόμητη μα καταπιεσμένη, θύμα του βίαιου κοινωνικού της περιβάλλοντος. Εκμεταλλεύτηκε το χαρακτηριστικό "γκροτέσκο" σκηνικό, σατιρίζοντας με τολμηρές μουσικές, διανθίζοντας συγχρόνως τις άριες της Κατερίνας με λυρισμό, μέγιστο συναισθηματικό βάθος και γνήσια ζεστασιά.

Όπως η οδυνηρή άρια της Κατερίνας από την 3η σκηνή στην πρώτη Πράξη που αποσκοπεί στο να αντιμετωπίσει ο ακροατής με συμπάθεια, έλεος και συμπόνοια την ηρωίδα του.

"Το πουλάρι τρέχει μετά τη φοράδα,

ο γάτος αναζητά το θηλυκό,

το περιστέρι φτερουγίζει στον σύντροφό του,

μα για μένα, δεν βιάζεται κανείς.

Ο άνεμος χαϊδεύει τη σημύδα

και με τις ακτίνες του ο ήλιος τη θερμαίνει,

για όλους από κάπου προβάλλει ένα χαμόγελο,

μα τίποτε για μένα..."

Ακούμε την άρια από την σπουδαία Galina Vishnevskaya.
Τη Φιλαρμονική του Λονδίνου διευθύνει ο τσελίστας σύζυγός της, Mstislav Rostropovic, εδώ στο ρόλο του μαέστρου.

Απ' την αρχή ο Σοστακόβιτς δήλωσε την πρόθεσή του να παρουσιάσει τη δολοφόνο Καταρίνα ως θύμα. Έτσι προσπερνά την τολμηρή μελωδική και αρμονική γλώσσα των προηγούμενων έργων του και κινείται σε δρόμους απλούστερους.
"Προσπάθησα να κάνω τη μουσική γλώσσα της όπερας ακραία απλή και εκφραστική. Η όπερα είναι πρώτα και κύρια μια φωνητική τέχνη και οι τραγουδιστές πρέπει να ασχολούνται με την κύρια υποχρέωσή τους, η οποία είναι να τραγουδούν, όχι να συζητούν, να αγορεύουν ή να απαγγέλλουν", σημειώνει  ο συνθέτης. 

Η δύναμης της όπερας σύμφωνα με τους αναλυτές οφείλεται στο πολυποίκιλο της μουσικής. 

Γλυπτό της Κατερίνας Ισμαήλοβα στο
μνημείο Λεσκόφ στο Ορέλ.

Στις σκηνές δράσης ηχεί ωμά ρεαλιστική, στις ερωτικές σκηνές με λυρισμό και ποιητικότητα, τραχιά και άγρια κατά τη διάρκεια του φόνου. Το έργο δεν ξεχωρίζει μονάχα για την ωμότητα και τη σκληρότητά του, αλλά είναι εξίσου βαθιά συγκινητικό, όχι μόνο στην τελική σκηνή του, η οποία συνοψίζει αιώνες πόνου και στέρησης στη Ρωσία.


Οι κριτικοί κατηγόρησαν το συνθέτη για "πρωτόγονη σάτιρα" στην αντιμετώπιση του ιερέα και της αστυνομίας, αλλά αναγνώρισαν την απίστευτη δύναμη της τελευταίας σκηνής, που η Κατερίνα μη αντέχοντας την κοροϊδία μπροστά στα μάτια της με τον άντρα της και τη νέα ερωμένη του, τη σπρώχνει στο ποτάμι και πίσω της ρίχνεται και κείνη. Οι κραυγές των γυναικών που με όλο το βάρος τους πέφτουν στο κενό καθρεφτίζουν την καθολική συντριβή της ψυχής με τα ρολαρίσματα στα τύμπανα να υπογραμμίζουν τη συναισθηματική φόρτιση από το ουρλιαχτό που διαπερνά την ερημία της φύσης. Οι κατάδικοι σαν σε χορός σε αρχαιοελληνική τραγωδία αφήνουν το δικό τους σχόλιο πάνω σε μια κατευναστική μελωδία:

"Πορευόμαστε μέρα με τη μέρα στα δεσμά μας.

Μετρώντας κουρασμένοι τις αλυσίδες μας

σηκώνοντας γύρω μας παντού τη σκόνη!

Αχ, στέπες, είστε ατελείωτες,

κι οι μέρες και οι νύχτες απροσμέτρητες,

μόνο στις σκέψεις του μυαλού κατοικεί η χαρά

όμως είναι τόσο άκαρδοι οι φρουροί..."

Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)25 November 2020 at 07:46

Εδώ που τα λέμε, Ελπίδα μου, και σήμερα δύσκολα αποδέχεται η κοινωνία γυναίκες που εγκληματούν για τον έρωτά τους. Κατανοητό το πάθος του έρωτα, η μεγάλη έλξη, αλλά όταν αυτή φτάνει σε ωμά εγκλήματα δεν είναι αποδεκτό (και σωστά νομίζω) από την κοινωνία.
Αυτό, φυσικά, είναι ένα στοιχείο έμπνευσης που χρησιμοποίησε ο Σοστακόβιτς για να συνθέσει την όπερά του, που μέχρι ένα σημείο αντιλαμβάνομαι, σκιαγραφεί την δική του αγάπη. Μελαγχολική, παθιασμένη αλλά και γεμάτη απογοήτευση η άρια της Κατερίνας που μας προτείνεις, γλυκιά μου φίλη και σ' ευχαριστούμε πολύ για την αναφορά σ' αυτό το εργο του Σοστακόβιτς.
Να χαιρόμαστε όλες τις Κατερίνες! ❤

"Αλέξανδρος Νιέφσκυ, ο ηγέτης της ρωσικής λαϊκής παράδοσης"

 

"Η Μάχη του Νέβα-Alexander Nevsky Fighting the Swedes", Boris Artemievich Tchorikov

[Με αφορμή το σημερινό εορτασμό του Αγίου της Ρωσικής Εκκλησίας,
 Αλεξάνδρου Νιέφσκι]

Ο Αλέξανδρος Γιαροσλάβιτς Νιέφσκι είναι μία από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της μεσαιωνικής Ρωσίας και άγιος της Ρωσικής Εκκλησίας.
Υπήρξε ηγέτης σε μια πολύ δύσκολη περίοδο για τον ανατολικό σλαβικό κόσμο.
Ο Νιέφσκυ είναι ο ηγέτης που μέσα από ατέλειωτες μάχες κι αγώνες κάνει το ρωσικό λαό να πιστέψει στη νίκη, να ενισχυθεί το εξασθενημένο ηθικό του!
Και μόνο το όνομά του ήταν αρκετό να προκαλεί απροσμέτρητο ενθουσιασμό και να σκορπίζει τον φόβο στους αντιπάλους.
Η ζωή και οι νικηφόρες μάχες του μεταφέρονται στη μεγάλη οθόνη με την ομώνυμη, επική ταινία του Σεργκέι Αϊζενστάιν "Αλέξανδρος Νιέφσκι", με τις εικόνες και τους ήχους να συνδυάζονται με τις θαυμάσιες μουσικές συνθέσεις του Προκόφιεφ.
Ένα από τα αριστουργήματα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού, αλλά και του παγκόσμιου κινηματογράφου με τη μουσική να "προηγείται κι έπεται της εικόνας, σε μια οπτικο-ακουστική αντίστιξη", όπως έγραψαν οι κριτικοί.


Η καντάτα "Alexander Nevsky Op. 78" παρουσιάστηκε το 1939 υπό τη διεύθυνση του Προκόφιεφ και έτυχε θερμότατης υποδοχής!

"Μάχη του Νέβα",  η θρυλική σκηνή με τους αγίους πρίγκιπες Μπόρις και Γκλεμπ
να κωπηλατούν σε βάρκα για να βοηθήσουν το Νιέφσκι στη μάχη.
(Λεπτομέρεια από εικόνα -δημιουργία αγνώστου- του 17ου αι.  που απεικονίζει
τον Άγιο Αλέξανδρο Νιέφσκι με σκηνές από τη ζωή του) 

Αναπτύσσεται σε 7 κινήσεις και είναι στη ρωσική γλώσσα πλην δύο μερών που ακούγονται στα λατινικά.
Δυο από τα μέρη που η ακρόασή τους με γεμίζει δέος και μού προκαλεί ρίγη ενθουσιασμού είναι το 2ο και 5ο, "Το τραγούδι του Νιέφσκι, μάχη του Νέβα" και η "Μάχη των Πάγων", αντίστοιχα.
Το δεύτερο ακούγεται στη λατινική γλώσσα.


Το μέρος της καντάτας με τίτλο "Τραγούδι για τον Αλέξανδρο Νιέφσκι" αντιπροσωπεύει τη νίκη του πρίγκιπα Αλέξανδρου στη "Μάχη του Νέβα".

 Ο μόλις 20 ετών Αλέξανδρος νίκησε τις δυνάμεις των Σουηδών, που κατόπιν σχεδίου του τούς εγκλώβισε στη συμβολή του Νέβα, τους επιτέθηκε αιφνιδιαστικά τη νύχτα (15 Ιουλίου 1240), οπότε δεν πρόλαβαν να βγουν από τα πλοία τους με τον Αλέξανδρο να θριαμβεύει!

 Έκτοτε έλαβε το προσωνύμιο "Νιέφσκι" (δηλαδή: του Νέβα).

Aπό την ηχογράφηση του 1966 με τον Yevgeny Svetlanov 

να διευθύνει την USSR Symphony Orchestra:

Αδιαμφισβήτητα το αποκορύφωμα της καντάτας αποτελεί η μεγαλύτερη σε χρονική διάρκεια 5η κίνηση με τίτλο "Η μάχη των Πάγων"!

Αντιπροσωπεύει την τελική σύγκρουση του Nevsky με τους Τεύτονες Ιππότες στην παγωμένη λίμνη Πέιπους την 5η Απριλίου 1242.

Αναμνηστικό νόμισμα για την 750ή επέτειο της νίκης του Νιέφσκι στη Μάχη των πάγων

Σύμφωνα με ρωσικά χρονικά της εποχής, ο Νιέφσκυ παρέσυρε πάνω στη λίμνη τους αντιπάλους.
Οι τεύτονες ιππότες, εξουθενωμένοι αδυνατώντας να ελιχθούν σωστά με τα άλογά τους επάνω στον πάγο, άρχισαν να υποχωρούν ατάκτως με το λεπτό στρώμα πάγου να καταρρέει από το βάρος του οπλισμού τους και πολλοί πνίγηκαν.

Η κίνηση ξεκινά με ένα γαλήνιο θέμα, που εκπροσωπεί την αυγή την ημέρα της μάχης, ενώ ακολουθεί ένα τμήμα μάλλον ενοχλητικό και "κακόηχο", έκφραση της άγριας συμπλοκής.
Χάλκινα πνευστά παιανίζουν το νικηφόρο αποτέλεσμα, ενώ ακολουθεί ένα ήσυχο, κατευναστικό φινάλε, με τη μουσική να ιερουργεί συνοδευτικά την ανύψωση των ψυχών των νεκρών στρατιωτών στα ουράνια...

"Η μάχη των πάγων" από επετειακή έκδοση γραμματοσήμου (1992) για τα 750 χρόνια από τη μάχη 

Η μάχη των πάγων, αποφασιστική και η αντίσταση των Ρώσων κατά των άπληστων κατακτητών, λυσσαλέα!Οι νεκροί στο πεδίο της μάχης, πολλοί...Όλοι έπεσαν ένδοξα και με γενναιότητα υπέρ πατρίδος... 

Το πεδίο του θανάτου

Περπατά στο χιονισμένο πεδίο της μάχης..., 

στο  πεδίο του θανάτου. 

Αναζητά το ένδοξο γεράκι, 

η αρραβωνιαστικιά aυτού του νεαρού, γενναίου άνδρα.

Κάποιοι πέσανε από σπαθί, κι άλλο από βέλη

χύσανε το αίμα τους 

στα λαμπρα χώματα της ρωσικής γης.

Αυτού, που πέθανε για την πατρίδα, 

θα φιλήσω τα νεκρά του μάτια. 

Και για όσους έζησαν θα 'μαι  σύζυγος  πιστή

και γλυκιά ερωμένη.

Δεν επιλέγω τον άνδρα για την ομορφιά του 

η γήινη ομορφιά τελειώνει. 

Επιέγω γι'αντρα μου τον ισχυρό!

Τιμή στο "γεράκι"!

-απάντησε στο κάλεσμά μου...

Το μέρος της καντάτας μετά τη Μάχη των Πάγων  αποτελεί ένα θρήνο για τους ήρωες -νεκρούς. Γι'αυτό ο Προκόφιεφ επιλέγει να χτίσει την ελεγειακή μελωδία του στην κλίμακα της ντο ελ., κλίμακα που θεωρείται μέσο έκφρασης πένθους, κατεξοχήν  ήδη από την εποχή του Μπετόβεν. Για τους συνθέτες η κλίμακα αυτή αντιπροσωπεύει  την οδύνη και τον πόνο για τις απώλειες, την ψυχική θύελλα στις καρδιές όσων έμειναν πίσω...Επίσης η ντο ελ. θεωρείτο "τονικότητα ηρωικής διάθεσης"...
Το κείμενο αποδίδεται από τη νεαρή κοπέλα(επιλέχθηκε μέτζο σοπράνο, μια φωνή έντονης δραματικότητας και σκούρας απόχρωσης) που ανάμεσα στους νεκρούς προσπαθεί να βρει τον αγαπημένο της...

Prokofiev: "Alexander Nevsky: The Field of the Dead" / Obraztsova - Abbado:

Azy Gouziou (Άζη Γουζίου)23 November 2020 at 09:27

Ένα επικό έργο με πολλά λυρικά αλλά και δραματικά στοιχεία η σπουδαία αυτή καντάτα του Προκόφιεφ! Δοξαστικό το πρώτο χορωδιακό της επιλογής σου, Ελπίδα μου δείχνει την χαρά της νίκης.
Η μάχη των πάγων - ορχήστρα και χορωδία - δίνουν την εικόνα της σύγκρουσης, της μάχης και του αιματηρού τέλους που επικρατεί ο θάνατος.
Συγκλονιστική και θρηνητική η άρια απ' το "Πεδίο του θανάτου" . Αυτή η αρχή με την μπαλαλάικα με ανατρίχιασε όμως και οι στίχοι φέρνουν κόμπο στον λαιμό!
Και τα εικαστικά εξαιρετικά!
Ευχαριστούμε πολύ, Ελπίδα μου για την υπενθύμιση και το έξοχο αυτό έργο του Προκόφιεφ. Καλησπέρα! ❤
ReplyDelete